Sarga 17

Verse 1

कृताभिषेको रामस्तु सीता सौमित्रिरेव च।तस्माद्गोदावरीतीरात्ततो जग्मुस्वमाश्रमम्।।।।

అభిషేకం (స్నానం) పూర్తిచేసుకొని శ్రీరాముడు, సీత, సౌమిత్రి (లక్ష్మణుడు) గోదావరి తీరంనుండి బయలుదేరి తమ ఆశ్రమానికి వెళ్లారు।

Verse 2

आश्रमं तमुपागम्य राघवस्सह लक्ष्मणः।कृत्वा पौर्वाह्णिकं कर्म पर्णशालामुपागमत्।।।।

ఆ ఆశ్రమమునకు చేరి రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కూడి పూర్వాహ్న నిత్యకర్మలు నిర్వహించి, అనంతరం పర్ణశాలలో ప్రవేశించెను॥

Verse 3

उवास सुखितस्तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चकार विविधाः कथाः।।।।

మహర్షులచే పూజింపబడుతూ రాముడు అక్కడ సుఖంగా నివసించాడు; తన సోదరుడు లక్ష్మణునితో కలిసి అనేక విధాల సంభాషణలు చేశాడు।

Verse 4

स रामः पर्णशालायामासीनस्सह सीतया।विरराज महाबाहुश्चित्रया चन्द्रमाः इव।।।।

మహాబాహువు రాముడు పర్ణశాలలో సీతతో కలిసి ఆసీనుడై, చిత్రా నక్షత్ర సమీపంలోని చంద్రునివలె ప్రకాశించాడు।

Verse 5

तदाऽऽसीनस्य रामस्य कथासंसक्तचेतसः।तं देशं राक्षसी काचिदाजगाम यदृच्छया।।।।

అప్పుడు అక్కడ కూర్చొని కథలలో మనస్సు లగ్నమైన రాముని వద్దకు, యాదృచ్ఛికంగా ఒక రాక్షసి ఆ స్థలానికి వచ్చింది।

Verse 6

सा तु शूर्पणखा नाम दशग्रीवस्य राक्षसः।भगिनी राममासाद्य ददर्श त्रिदशोपमम्।।।।

ఆమె దశగ్రీవ రాక్షసుని సోదరి; శూర్పణఖ అనే పేరుగలది. రాముని సమీపించి, దేవసమానుడైన ఆయనను దర్శించింది।

Verse 7

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम्।आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम्।।।।गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।।।।राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम्।बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।।।।

సింహవక్షస్థలుడు, మహాబాహువు, పద్మపత్రసమాన నేత్రాలవాడు; మోకాళ్లవరకు దీర్ఘమైన భుజాలు, దీప్తమైన ముఖము, అత్యంత మనోహర దర్శనుడు—అటువంటి రాముని చూసి; గజవిక్రమ గమనుడు, జటామండలధారి; సుకుమారుడైనప్పటికీ మహాసత్త్వసంపన్నుడు, రాజలక్షణాలతో యుక్తుడు; నీలకమలశ్యాముడు, కందర్పసమాన కాంతివంతుడు—అని దర్శించిన ఆ రాక్షసి కామమోహితయై, ఆయనను ఇంద్రసమానుడని భావించింది।

Verse 8

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम्।आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम्।।3.17.7।।गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।।3.17.8।।राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम्।बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।।3.17.9।।

సింహవక్షస్థలుడు, మహాబాహువు, పద్మపత్రసమాన నేత్రాలవాడు; మోకాళ్లవరకు దీర్ఘమైన భుజాలు, దీప్తమైన ముఖము, అత్యంత మనోహర దర్శనుడు—అటువంటి రాముని చూసి; గజవిక్రమ గమనుడు, జటామండలధారి; సుకుమారుడైనప్పటికీ మహాసత్త్వసంపన్నుడు, రాజలక్షణాలతో యుక్తుడు; నీలకమలశ్యాముడు, కందర్పసమాన కాంతివంతుడు—అని దర్శించిన ఆ రాక్షసి కామమోహితయై, ఆయనను ఇంద్రసమానుడని భావించింది।

Verse 9

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम्।आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम्।।3.17.7।।गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।।3.17.8।।राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम्।बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।।3.17.9।।

సింహవక్షస్థలుడు, మహాబాహువు, పద్మపత్రసమాన నేత్రాలవాడు; మోకాళ్లవరకు దీర్ఘమైన భుజాలు, దీప్తమైన ముఖము, అత్యంత మనోహర దర్శనుడు—అటువంటి రాముని చూసి; గజవిక్రమ గమనుడు, జటామండలధారి; సుకుమారుడైనప్పటికీ మహాసత్త్వసంపన్నుడు, రాజలక్షణాలతో యుక్తుడు; నీలకమలశ్యాముడు, కందర్పసమాన కాంతివంతుడు—అని దర్శించిన ఆ రాక్షసి కామమోహితయై, ఆయనను ఇంద్రసమానుడని భావించింది।

Verse 10

सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी।विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा।।।।प्रीतिरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वरा।तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी।।।।न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना।शरीरजसमाविष्टा राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।।।

రాముడు సుముఖుడు; ఆమె దుర్ముఖి. రాముడు సన్నని నడుముగలవాడు; ఆమె మహోదరి. రాముని కళ్ళు విశాలమైనవి; ఆమె కళ్ళు వికృతమైనవి. రాముని కేశాలు సుందరమైనవి; ఆమె జుట్టు తామ్రవర్ణం. రాముడు ప్రీతిరూపుడు; ఆమె విరూప. రాముని స్వరం మధురం; ఆమె స్వరం భైరవంగా భయంకరంగా. రాముడు తరుణుడు; ఆమె దారుణ వృద్ధ. రాముడు వినయశీలుడు, సన్మార్గి; ఆమె వామభాషిణి. రాముడు న్యాయవృత్తుడు; ఆమె అత్యంత దుష్టాచారిణి. రాముడు ప్రియదర్శనుడు; ఆమె అప్రియదర్శన. ఇలా శరీరజ కామంతో ఆవిష్టమైన ఆ రాక్షసి రామునితో మాటలాడింది।

Verse 11

सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी।विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा।।3.17.10।।प्रीतिरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वरा।तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी।।3.17.11।।न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना।शरीरजसमाविष्टा राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।3.17.12।।

జటలు ధరించి తపస్వి వేషంలో, భార్యతో కూడి ధనుస్సు బాణాలు ధరించి నీవు రాక్షసులు సంచరించే ఈ దేశానికి ఎలా వచ్చితివి? నీ రాకకు ప్రయోజనం ఏమిటి? నీవు నాకు యథార్థమైన సత్యాన్ని చెప్పవలసినవాడవు।

Verse 12

सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी।विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा।।3.17.10।।प्रीतिरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वरा।तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी।।3.17.11।।न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियमप्रियदर्शना।शरीरजसमाविष्टा राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।3.17.12।।

రాక్షసి శూర్పణఖ ఇలా ప్రశ్నించగా, శత్రువులను దహించే రాముడు తన సరళమైన మనస్సుతో సమస్తాన్ని వివరించుటకు ఆరంభించాడు।

Verse 13

जटी तापसरूपेण सभार्यश्शरचापधृत्।आगतस्त्वमिमं देशं कथं राक्षससेवितम्।।।।किमागमनकृत्यं ते तत्त्वमाख्यातुमर्हसि।

జటలు ధరించి తపస్వి వేషంలో, భార్యతో కూడి ధనుస్సు బాణాలు ధరించి నీవు రాక్షసులు సంచరించే ఈ దేశానికి ఎలా వచ్చితివి? నీ రాకకు ప్రయోజనం ఏమిటి? నీవు నాకు యథార్థమైన సత్యాన్ని చెప్పవలసినవాడవు।

Verse 14

एवमुक्तस्तु राक्षस्या शूर्पणख्या परन्तपः।।।।ऋजुबुद्धितया सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे।

రాక్షసి శూర్పణఖ ఇలా ప్రశ్నించగా, శత్రువులను దహించే రాముడు తన సరళమైన మనస్సుతో సమస్తాన్ని వివరించుటకు ఆరంభించాడు।

Verse 15

अनृतं न हि रामस्य कदाचिदपि सम्मतम्।।।।विशेषेणाऽश्रमस्थस्य समीपे स्त्रीजनस्य च।

రామునకు అసత్యం ఎప్పుడూ సమ్మతం కాదు—ప్రత్యేకించి ఆశ్రమవాసంలో, అలాగే స్త్రీల సమక్షంలో మరింతగా కాదు।

Verse 16

आसीद्धशरथो नाम राजा त्रिदशविक्रमः।।।।तस्याहमग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैश्श्रुतः।

దశరథుడు అనే రాజు ఉండెను, దేవతలవలె పరాక్రమశాలి. నేను అతని జ్యేష్ఠ కుమారుడను; జనులలో ‘రాముడు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడను।

Verse 17

भ्राताऽयं लक्ष्मणो नाम यवीयान्मामनुव्रतः।।।।इयं भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता।

ఇతడు నా తమ్ముడు లక్ష్మణుడు, నన్ను నిష్ఠతో అనుసరించువాడు. మరియు ఈమె నా భార్య వైదేహి, ‘సీత’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధురాలు।

Verse 18

नियोगात् तु नरेन्द्रस्य पितुर्मातुश्च यन्त्रितः।।।।धर्मार्थं धर्मकाङ्क्षी च वनं वस्तुमिहागतः।

రాజైన నా తండ్రి మరియు నా తల్లి ఆజ్ఞచేత నియంత్రితుడనై, ధర్మరక్షణ కోరి, ధర్మార్థమే అరణ్యంలో నివసించుటకు ఇక్కడికి వచ్చితిని॥

Verse 19

त्वां तु वेदितुमिच्छामि कस्य त्वं कासि कस्य वा।।।।त्वं हि तावन्मनोज्ञाङ्गी राक्षसी प्रतिभासि मे।

కాని నిన్ను తెలుసుకొనదలచితిని—నీవెవరివి, నీవెవరు? నీ అవయవాలు మనోహరమైనవే గాని, నీవు నాకు రాక్షసిగా తోచుటలేదు॥

Verse 20

इह वा किंनिमित्तं त्वमागता ब्रूहि तत्त्वत:।।।।साब्रवीद् वचनं श्रुत्वा राक्षसी मदनार्दिता।

ఇక్కడికి నీవు ఏ కారణంతో వచ్చావో యథార్థంగా చెప్పు. ఆ మాటలు విని కామవేదనతో బాధపడుతున్న రాక్షసి ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది.

Verse 21

श्रूयतां राम वक्ष्यामि तत्त्वार्थं वचनं मम। ।।अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी।अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयङ्करा।।।।

హే రామా, వినుము; నా మాటల యథార్థార్థాన్ని చెబుతాను. నేను శూర్పణఖ అనే పేరుగల కామరూపిణి రాక్షసిని.

Verse 22

श्रूयतां राम वक्ष्यामि तत्त्वार्थं वचनं मम। 3.17.21।।अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी।अरण्यं विचरामीदमेका सर्वभयङ्करा।।3.17.22।।

నేను ఒంటరిగా ఈ అరణ్యంలో సంచరిస్తుంటాను; అందరికీ భయంకరమైనదానిని.

Verse 23

रावणो नाम मे भ्राता बलीयान्राक्षसेश्वरः।वीरो विश्रवसः पुत्रो यदि ते श्रोत्रमागतः।।।।

నా అన్న రావణుడు అనే పేరుగలవాడు—అత్యంత బలవంతుడు, రాక్షసాధిపతి; వీరుడు, విశ్రవసుని కుమారుడు—అతని పేరు నీ చెవికి చేరి ఉంటే.

Verse 24

प्रवृद्धनिद्रश्च सदा कुम्भकर्णो महाबलः।विभीषणस्तु धर्मात्मा न तु राक्षसचेष्टितः।।।।प्रख्यातवीर्यौ च रणे भ्रातरौ खरदूषणौ।

కుంభకర్ణుడూ (నా అన్న)—మహాబలవంతుడు, ఎల్లప్పుడూ ఘన నిద్రలో మునిగివుంటాడు. కానీ విభీషణుడు ధర్మాత్ముడు; రాక్షసచర్యలకు లోబడడు. యుద్ధంలో ప్రసిద్ధ పరాక్రములు నా అన్నలు ఖరుడు, దూషణుడు.

Verse 25

तानहं समतिक्रान्ता राम त्वा पूर्वदर्शनात्।।।।समुपेतास्मि भावेन भर्तारं पुरुषोत्तमम्।

హే రామా! నీ మొదటి దర్శనముతోనే నేను వారందరినీ విడిచి, భక్తిభావంతో నీ దగ్గరకు వచ్చాను; పురుషోత్తమా! నిన్నే భర్తగా కోరుతూ శరణు పొందాను।

Verse 26

अहं प्रभावसम्पन्ना स्वच्छन्दबलगामिनी।।।।चिराय भव मे भर्ता सीतया किं करिष्यसि।

నేను ప్రభావసంపన్నిని, స్వేచ్ఛాబలంతో ఎక్కడికైనా వెళ్లగలను; దీర్ఘకాలం నా భర్తవై ఉండు. సీతతో నీవేమి చేయగలవు?

Verse 27

विकृता च विरूपा च न चेयं सदृशी तव।।।।अहमेवानुरूपा ते भार्या रूपेण पश्य माम्।

ఈమె వికృతమై, విరూపమై ఉంది; నీకు తగినది కాదు. నేనే నీకు అనురూపురాలిని—నా సౌందర్యాన్ని చూడు, నన్ను భార్యగా స్వీకరించు।

Verse 28

इमां विरूपामसतीं करालां निर्णतोदरीम्।।।।अनेन ते सह भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम्।

ఈ విరూపమైన, దుష్టమైన, భయంకరమైన, పొట్టెత్తిన ఈ మానవిని—నీ సోదరునితో కూడ—నేను నీకోసం భక్షిస్తాను।

Verse 29

ततः पर्वतशृङ्गाणि वनानि विविधानि च।।।।पश्यन्सह मया कान्त दण्डकान्विचरिष्यसि।

అనంతరం, ప్రియుడా! నాతో కలిసి నీవు దండకారణ్యంలో విహరిస్తూ, పర్వతశిఖరాలు మరియు నానావిధమైన వనాలను దర్శిస్తావు।

Verse 30

इत्येवमुक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिरेक्षणाम्।।।।इदं वचनमारेभे वक्तुं वाक्यविशारदः।

ఇట్లు పలుకబడిన కాకుత్స్థుడు రాముడు మదిరేక్షణయైన ఆమెను చూసి చిరునవ్వుతో, వాక్యనిపుణుడై, ఈ మాటలు పలకడం ప్రారంభించాడు।