Shloka 25

पञ्चवटी-निवासः

Settlement at Pañcavaṭī and Construction of the Hermitage

Devanagari script

ततः पुष्पबलिं कृत्वा शान्तिं च स यथाविधि।दर्शयामास रामाय तदाश्रमपदं कृतम्।।।।

Transliteration

tataḥ puṣpa-baliṃ kṛtvā śāntiṃ ca sa yathā-vidhi |

darśayāmāsa rāmāya tad-āśrama-padaṃ kṛtam || 3.15.25 ||

Translation

ఆపై అతడు పుష్పబలిని సమర్పించి, శాస్త్రోక్త విధంగా శాంతికర్మను నిర్వహించాడు. తరువాత సిద్ధం చేసిన ఆ ఆశ్రమస్థలాన్ని రామునికి చూపించాడు.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रमवाचक (then/thereafter)

• पुष्पबलिम्: flower-offering
• पुष्पबलिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्प-बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; समासः पुष्प + बलि (तत्पुरुषः)

• कृत्वा: having performed
• कृत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): 'having done'

• शान्तिम्: peace-rite; propitiation
• शान्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधक

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; सर्वनाम

• यथाविधि: as prescribed
• यथाविधि: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा-विधि (अव्यय/समास)
• Form: अव्ययीभाव-समासः: यथा + विधि; अव्ययम् (according to rule)

• दर्शयामास: showed
• दर्शयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Periphrastic Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; causative sense 'made (him) see/showed'

• रामाय: to Rāma
• रामाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), चतुर्थी (Dat. 4), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; विशेषणम् आश्रमपदम्

• आश्रमपदम्: the hermitage-site; dwelling-place
• आश्रमपदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम-पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; समासः आश्रम + पद (place/spot) (तत्पुरुषः)

• कृतम्: made; constructed
• कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त (PPP): नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; विशेषणम् आश्रमपदम् ('made/constructed')

Context

Lakshmana offered oblation of flowers, invoked peace as per tradition (before occupying a newly made home) and showed Rama the cottage he had built.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as yathāvidhi (acting by rightful procedure): auspicious rites acknowledge cosmic and social order before occupying a residence.

What is the narrative situation?

Lakṣmaṇa completes customary offerings and peace-invocation, then presents the finished hermitage to Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Reverence and correctness—Lakṣmaṇa combines practical labor with proper ritual responsibility.