Adhyaya 91

ఈ అధ్యాయంలో అవతారకథను తీర్థతత్త్వంతో మేళవించి ప్రయాగ మహిమను అత్యున్నతంగా స్థాపించారు. శ్రీ విష్ణువు మత్స్యరూపం ధరించి పాత్రలలోనూ జలరాశులలోనూ క్రమంగా విస్తరించి శంఖ/శంఖాసురుని సంహరిస్తాడు. అనంతరం జలాలలో చెదరిపోయిన వేదాలను సేకరించి తెమ్మని ఋషులకు ఆజ్ఞాపిస్తాడు; వారు వేదాంగాలతో పాటు యజ్ఞవిధులను కూడా పునఃస్థాపించి యజ్ఞధర్మాన్ని పునరుద్ధరిస్తారు. అశ్వమేధ సందర్భంలో దేవతలు వరాలు కోరగా భగవాన్ అనుగ్రహిస్తాడు. ప్రయాగాన్ని బ్రహ్మక్షేత్రంగా, ‘తీర్థరాజు’గా శాశ్వత కీర్తితో నిలిపినట్టు చెప్పబడింది. కేవలం దర్శనమాత్రంతో మహాపాపనాశం, విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేస్తే పితృఉద్ధారం, భగవత్ సన్నిధిలో దేహత్యాగం చేసినవారికి మోక్షం—ఇవి ఫలాలుగా ప్రకటించబడ్డాయి. ముఖ్యంగా మాఘమాసంలో సూర్యుడు మకరంలో ఉన్నప్పుడు ఉదయకాల స్నానం అపార పుణ్యదాయకమని, మోక్షసామీప్యాన్ని కలిగించేదని నియమంగా బోధించారు.