Adhyaya 64

నారదుడు మహాదేవుని అడుగుతాడు—హరి యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు ప్రసిద్ధ చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని ఎలా ఆచరించాలి? శివుడు కాలనిర్ణయాన్ని చెబుతాడు: ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశినాడు విష్ణు శయనసంస్కారం; సూర్యుడు మిథునరాశిలో ఉన్నప్పుడు శయనం, తులారాశిలోకి వచ్చినప్పుడు ప్రబోధనం అని భావిస్తారు. ఈ కాలంలో కొన్ని శుభకార్యాలకు విరామం చెప్పి, భక్తునికి ప్రత్యేక నియమాలు విధిస్తాడు—భూమిపై శయనం, ఆహారనిగ్రహం (షడ్రస త్యాగం మొదలైనవి), మౌనం, శుచిత్వాచారం, అలాగే విష్ణుపూజను పెంపొందించడం: విగ్రహస్థాపన, నైవేద్యాది ఉపచారాలు, తులసీసేవ, నామజపం, పురాణశ్రవణం। దీర్ఘ ఫలశ్రుతిలో చాతుర్మాస్య పుణ్యం మహాయజ్ఞసమం, సహస్ర అశ్వమేధసమం అని చెప్పబడింది. నిర్దిష్ట త్యాగాలకు నిర్దిష్ట ఫలాలు—రూపలాభం, సంతానప్రాప్తి, స్వర్గలోకాలు, చివరికి వైకుంఠప్రాప్తి—అని వివరించబడింది. అహింస, దానం, దయ, సంయమం వంటి ధర్మోపదేశాలు ఉన్నాయి; కలియుగంలో నింద, అశౌచం, దుష్టసంగం వంటి దోషాలపై హెచ్చరికలు ఉన్నాయి. చివరికి ఈ వ్రతాన్ని వినడమే కూడా పవిత్ర పుణ్యాన్ని ఇస్తుందని ఉపసంహారం।