Adhyaya 115

ఈ అధ్యాయంలో కార్త్తికమాహాత్మ్య వ్రతానికి ఉపసంహార విధానం చెప్పబడింది. హరిజాగరణం (రాత్రి జాగరణ), ప్రాతఃస్నానం, తులసీ-సేవ, ఉద్యాపనం, దీపదానం—ఈ ఐదు ప్రధాన ఆచారాలు వ్రతాన్ని సంపూర్ణం చేస్తాయని, వాటివల్ల భుక్తి మరియు ముక్తి ఫలాలు లభిస్తాయని నిరూపించబడింది. అనారోగ్యం, నీటి కొరత లేదా ప్రయాణంలో చిక్కులు వచ్చినప్పుడు వ్రతధర్మం ఎలా నిలుపుకోవాలో కూడా ఉపదేశం ఉంది—నామస్మరణతో, ఏ దేవాలయంలోనైనా, అశ్వత్థ మూలంలో లేదా తులసీ వనంలో కూడా అనుష్ఠానం చేయవచ్చు. గీత-నృత్యాలు, దానసహాయం, పుణ్యభాగ పంచడం, అలాగే కేవలం దర్శనం లేదా స్తుతి చేసినా పుణ్యం వృద్ధి చెందుతుందని చెప్పబడింది. అశ్వత్థం మరియు వట వృక్షసేవను వ్రతపూర్తిగా మహిమపరచి, అశ్వత్థం విష్ణుస్వరూపం, వటం రుద్రస్వరూపం, పలాశం బ్రహ్మస్వరూపం అని దేవతాత్మ్యంతో వారి పూజ్యత్వాన్ని స్థాపించారు. చివరగా పార్వతీ శాపకథ వస్తుంది—అగ్ని ద్వారా దేవతల జోక్యం వల్ల కోపించిన పార్వతీ దేవులను వృక్షరూపంగా మారేలా శపించింది; దీనితో వృక్షపూజకు పురాణోక్త ధార్మిక ఆధారం స్పష్టమవుతుంది।