Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

The Glory of Prayāga

Mahātmyā of the Confluence

प्रयागं संस्मरन्नित्यं सहास्माभिर्युधिष्ठिर । स्वयं प्राप्स्यसि राजेंद्र स्वर्गलोकं तु शाश्वतम्

prayāgaṃ saṃsmarannityaṃ sahāsmābhiryudhiṣṭhira | svayaṃ prāpsyasi rājeṃdra svargalokaṃ tu śāśvatam

హే యుధిష్ఠిరా, మా తోడుగా నిత్యం ప్రయాగాన్ని స్మరించు; హే రాజేంద్రా, నీవే శాశ్వత స్వర్గలోకాన్ని పొందుతావు।

प्रयागम्Prayāga
प्रयागम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
संस्मरन्remembering
संस्मरन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-स्मृ (धातु) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present active participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative: always)
सहwith
सह:
Sahakaraka (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे अव्ययम् (with)
अस्माभिःwith us
अस्माभिः:
Sahakaraka (Instrument/सहकारक)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम (by/with us)
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
स्वयम्yourself
स्वयम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः अव्ययम् (by oneself)
प्राप्स्यसिyou will attain
प्राप्स्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञाम् इन्द्रः)
स्वर्गलोकम्the heavenly world
स्वर्गलोकम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वर्गस्य लोकः)
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषणार्थक-अव्ययम् (indeed)
शाश्वतम्eternal
शाश्वतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (eternal)

Unspecified narrator/sage addressing Yudhiṣṭhira (contextual speaker not provided in the input)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: संस्मरन्नित्यं = संस्मरन् नित्यम्; सहास्माभिर्युधिष्ठिर = सह अस्माभिः युधिष्ठिर; राजेंद्र = राजेन्द्र (ए + इ → ए)

P
Prayāga
Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

It presents Prayāga as so spiritually potent that even constant remembrance (smaraṇa) of it is described as leading to attainment of Svarga, highlighting the tīrtha’s sanctifying power.

It emphasizes smaraṇa—continuous remembrance—as an effective spiritual discipline, suggesting that inner recollection of a sacred place can bear fruit comparable to physical pilgrimage.

It encourages steady, daily spiritual mindfulness rather than occasional acts alone—implying that consistent remembrance and reverence are central to righteous living and auspicious outcomes.