Shloka 3

The Greatness of the Hymn to Tulasī

Devanagari script

शतानंद मुनेः शिष्याः सर्वे ते संशितव्रताः । प्रणिपत्य गुरुं विप्राः पप्रच्छुः पुण्यतो हितम्

Transliteration

śatānaṃda muneḥ śiṣyāḥ sarve te saṃśitavratāḥ | praṇipatya guruṃ viprāḥ papracchuḥ puṇyato hitam

Translation

శతానంద ముని శిష్యులందరూ వ్రతనిష్ఠలో దృఢులు. వారు గురువుకు సాష్టాంగ నమస్కరించి—ఆ బ్రాహ్మణులు—పుణ్యమూ హితమూ అయిన విషయమును ప్రశ్నించిరి.

Word by Word

• शतानन्द: of Shatananda
• शतानन्द: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शतानन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; ‘मुनेः’ इत्यनेन सह: शतानन्दमुनेः

• मुनेः: of the sage
• मुनेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (singular)

• शिष्याः: disciples
• शिष्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन (plural)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘शिष्याः’ इत्यस्य विशेषण

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘शिष्याः’ इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देश

• संशितव्रताः: of firm vows
• संशितव्रताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संशित (कृदन्त-प्रातिपदिक; शा/शि धातु से) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय: ‘संशितं व्रतं येषाम्/संशितव्रताः’ (firm vows)

• प्रणिपत्य: having bowed down
• प्रणिपत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive), पूर्वकाले क्रिया (having bowed)

• गुरुम्: the teacher
• गुरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (singular)

• विप्राः: brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन (plural)

• पप्रच्छुः: asked
• पप्रच्छुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)

• पुण्यतः: piously / for merit
• पुण्यतः: Hetu (Cause/Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: पुण्यतः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverbial ablatival: from/with regard to merit; also ‘piously’)

• हितम्: what is beneficial
• हितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (singular)

Speaker

Narrator (introducing the disciples’ inquiry to Śatānanda)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: शतानंद मुनेः = शतानन्दमुनेः (समास/सन्धि-लेखन-विभाग); संशितव्रताः is a karmadhāraya/bahuvrīhi-like adjectival compound used for the disciples.

Characters & Entities

• Śatānanda

FAQs

What is the central action described in this verse?

Śatānanda’s disciplined disciples bow to their guru and inquire about what is truly meritorious (puṇya) and beneficial (hita).

What does ‘saṃśitavratāḥ’ imply about the students?

It indicates they are strict and steady in their vows—suggesting ethical discipline and readiness to receive instruction on dharma.

What ethical lesson is conveyed by the opening of this dialogue?

It models humility and proper learning: reverence to the teacher first, then sincere questioning aimed at welfare and righteousness.