Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Narrative of the Śūdra’s Renunciation of Greed

with the Tulādhāra Greatness Prelude

श्रीभगवानुवाच । सत्यभावादलोभाच्च दद्याद्यो वै त्वमत्सरात् । नित्यं यज्ञशतं तस्य सुनिष्पन्नं सुदक्षिणम्

śrībhagavānuvāca | satyabhāvādalobhācca dadyādyo vai tvamatsarāt | nityaṃ yajñaśataṃ tasya suniṣpannaṃ sudakṣiṇam

శ్రీభగవానుడు పలికెను—సత్యభావంతో, లోభరహితుడై, అసూయలేక నిత్యం దానం చేసే వాని దానం, యథోచిత దక్షిణతో సుసంపన్నమైన శతయజ్ఞాల సమానముగా భావించబడును।

श्री-भगवान्the Blessed Lord
श्री-भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + भगवान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः ‘श्रीमान् भगवान्’
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सत्य-भावात्from truthfulness
सत्य-भावात्:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘सत्यस्य भावः’
अलोभात्from non-greed
अलोभात्:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootअलोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
वैindeed
वै:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/प्रसिद्ध्यर्थक (emphatic particle)
तुbut/and
तु:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्योन्य (adversative particle)
अमत्सरात्from non-envy
अमत्सरात्:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootअमत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; ‘without envy’ (cause/ground)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन अव्ययप्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb)
यज्ञ-शतम्a hundred sacrifices
यज्ञ-शतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समासः ‘शतं यज्ञाः’ = ‘a hundred sacrifices’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन
सु-निष्पन्नम्well-accomplished
सु-निष्पन्नम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + निष्पन्न (कृदन्त; √पद्/√पन् धातु, निष्पद्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणं ‘यज्ञशतम्’
सु-दक्षिणम्rich in proper gifts (dakṣiṇā)
सु-दक्षिणम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + दक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारयः ‘सु + दक्षिण’ = ‘with good dakṣiṇā/fees’; विशेषणं ‘यज्ञशतम्’

Śrī Bhagavān (the Blessed Lord)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: श्रीभगवानुवाच = श्री-भगवान् + उवाच; सत्यभावादलोभाच्च = सत्य-भावात् + अलोभात् + च; दद्याद्यो = दद्यात् + यः; त्वमत्सरात् = तु + अमत्सरात्.

FAQs

Yes. It teaches that giving done with truthfulness, non-greed, and non-envy can equal the merit of many properly performed sacrifices, highlighting purity of motive as spiritually decisive.

Truthful intent (satyabhāva), freedom from greed (alobha), and absence of envy or malice (amatsara) are presented as the key qualities.

It implies a sacrifice that includes proper dakṣiṇā—rightful offerings/fees—so the verse compares sincere charity to a fully correct, complete ritual, not an incomplete one.