Shloka 97

The Establishment of Vāmana at Kānyakubja and the Sanctification of Setu

Devanagari script

व्रजस्व राघवाभ्याशं तस्मादग्रे व्रजाम्यहम् । एवमुक्त्वा गतं रक्षो यत्र रामो व्यवस्थितः

Transliteration

vrajasva rāghavābhyāśaṃ tasmādagre vrajāmyaham | evamuktvā gataṃ rakṣo yatra rāmo vyavasthitaḥ

Translation

“రాఘవుని సమీపానికి వెంటనే వెళ్ళుము; అందుకే నేను ముందుగా వెళ్తాను.” అని చెప్పి, ఆ రాక్షసుడు రాముడు ఉన్న చోటికి వెళ్లెను।

Word by Word

• व्रजस्व: go
• व्रजस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• राघवाभ्याशम्: near Rāghava (Rāma)
• राघवाभ्याशम्: Gati-Karma (Goal/गत्यर्थक-कर्म)
• Type: Noun
• Root: राघवाभ्याश (प्रातिपदिक: राघव + अभ्याश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तस्मात्: from there/therefore
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• अग्रे: in front, ahead
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगवत्; सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययार्थ (in front/before)

• व्रजामि: I go
• व्रजामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-Visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (thus)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive)

• गतम्: went, departed
• गतम्: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘gone’

• रक्षः: the rākṣasa/demon
• रक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-सम्बन्ध (where)

• रामः: Rāma
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• व्यवस्थितः: was stationed/standing
• व्यवस्थितः: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: व्यवस्था (प्रातिपदिक) / स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle) from वि+अव+स्था; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

A rākṣasa (demon) speaking to an associate/companion (contextual interlocutor not specified in the provided excerpt).

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: raudra

Geographic Context

Type: forest

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: राघवाभ्याशं = राघव + अभ्याशम्; तस्मादग्रे = तस्मात् + अग्रे; व्रजाम्यहम् = व्रजामि + अहम्; एवमुक्त्वा = एवम् + उक्त्वा.

Characters & Entities

• Rāghava (Rāma)
• rākṣasa

FAQs

What is happening in this verse?

A rākṣasa instructs someone to approach Rāma, saying he will go ahead first, and then proceeds to the location where Rāma is positioned.

Does this verse teach a Bhakti or ethical lesson directly?

Not explicitly; it is primarily narrative movement and dialogue. Indirectly, it highlights purposeful action and urgency in approaching a central figure (Rāma) within the story.

Who are the main entities referenced here?

Rāghava (Rāma) is the focal figure, and the speaker is identified as a rākṣasa (demon).