Shloka 1

Invocations, Definition and Authority of Purāṇa, Pulastya–Bhīṣma Frame, and the Creation–Dissolution Schema

Devanagari script

सूत उवाच । नमस्ये सर्वलोकानां विश्वस्य जगतः पतिम् । य इमं कुरुते भावं सृष्टिरूपं प्रधानवित्

Transliteration

sūta uvāca | namasye sarvalokānāṃ viśvasya jagataḥ patim | ya imaṃ kurute bhāvaṃ sṛṣṭirūpaṃ pradhānavit

Translation

సూతుడు పలికెను—సర్వలోకాల ప్రభువు, విశ్వమునకు మరియు చరాచర జగత్తుకు అధిపతియైన వానిని నేను నమస్కరిస్తాను; ప్రధానజ్ఞుడై సృష్టిరూపమైన ఈ భావస్థితిని ఆయన ప్రదర్శించును।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• नमस्ये: I bow/I pay homage
• नमस्ये: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (धातु; √नम्)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• सर्वलोकानाम्: of all worlds
• सर्वलोकानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वे लोकाः)

• विश्वस्य: of the universe
• विश्वस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, एकवचन

• जगतः: of the world
• जगतः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, एकवचन

• पतिम्: lord
• पतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• इमम्: this
• इमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• कुरुते: does/makes
• कुरुते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

• भावम्: state/being
• भावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन

• सृष्टिरूपम्: having the form of creation
• सृष्टिरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सृष्टेः रूपम्) विशेषणम् (भावम्)

• प्रधानवित्: knower of Pradhāna (primordial matter)
• प्रधानवित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रधान (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक; from √विद् धातु)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (प्रधानं वेत्ति इति)

Speaker

Sūta

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: forest

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: सूत उवाच → सूतः उवाच (विसर्ग-लोप/पदविभाग); सर्वलोकानाम् (सर्व + लोकानाम्) कर्मधारय; सृष्टि + रूपम् → सृष्टिरूपम्

Characters & Entities

• Lord (Pati of the universe)

FAQs

Who is being praised in this verse?

Sūta praises the supreme Lord described as the Master of all worlds and the universe, the one responsible for manifesting creation and knowing Pradhāna (primordial nature).

What does “pradhāna-vit” mean here?

It means “knower of Pradhāna,” i.e., the Lord who comprehends and governs primordial material nature from which the created cosmos is manifested.

What is the spiritual emphasis of this opening line?

It frames the chapter with devotion and reverence: before describing creation, the speaker first offers homage to the divine source and governor of cosmic manifestation.