Shloka 159

Kroṣṭu–Yādava Lineages, the Syamantaka Jewel, Krishna’s Birth Context, and the Māyāmoha Account

Devanagari script

सुमित्रं चारुमित्रं च मित्रविंदा व्यजायत । मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्यां बभूवतुः

Transliteration

sumitraṃ cārumitraṃ ca mitraviṃdā vyajāyata | mitrabāhuḥ sunīthaśca nāgnajityāṃ babhūvatuḥ

Translation

మిత్రవిందకు సుమిత్రుడు, చారుమిత్రుడు జన్మించారు. నాగ్నజితికి మిత్రబాహువు, సునీథుడు జన్మించారు.

Word by Word

• सुमित्रम्: (named) Sumitra
• सुमित्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुमित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (नाम); समासः—सु + मित्र (कर्मधारय)

• चारुमित्रम्: (named) Cārumitra
• चारुमित्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चारुमित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (नाम); समासः—चारु + मित्र (कर्मधारय)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• मित्रविन्दा: (named) Mitravindā
• मित्रविन्दा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मित्रविन्दा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम); समासः—मित्र + विन्दा (तत्पुरुष/कर्मधारय-नाम)

• व्यजायत: gave birth
• व्यजायत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; उपसर्गः—वि

• मित्रबाहुः: (named) Mitrabāhu
• मित्रबाहुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मित्रबाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम); समासः—मित्र + बाहु (तत्पुरुष/कर्मधारय-नाम)

• सुनीथः: (named) Sunītha
• सुनीथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुनीथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम); समासः—सु + नीथ (कर्मधारय)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• नाग्नजित्याम्: in/through Nāgnajitī (as mother)
• नाग्नजित्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नाग्नजिती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• बभूवतुः: came to be / were (born)
• बभूवतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद

Speaker

Narratorial voice (genealogical listing; specific dialogue speaker not explicit in this isolated verse)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: city

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: सुमित्रं चारुमित्रं = सुमित्रम् + चारुमित्रम् (अनुस्वार/विराम-लेखन); सुनीथश्च = सुनीथः + च

Characters & Entities

• Mitravindā
• Sumitra
• Cārumitra
• Nāgnajitī
• Mitrabāhu
• Sunītha

FAQs

What is the main subject of this verse?

It records births in a royal genealogy, stating which sons were born to Mitravindā and which were born to Nāgnajitī.

Does this verse teach a philosophical doctrine or a creation myth?

Not directly; it functions as a genealogical note within the Sṛṣṭikhaṇḍa’s broader narrative framework.

Who are Mitravindā and Nāgnajitī in this context?

They are presented as mothers/queens through whom specific sons are born; the verse’s focus is to attribute the offspring to each named woman.