Adhyaya 89

ఈ అధ్యాయంలో (పాతాళఖండం, వైశాఖమాహాత్మ్యం) బ్రాహ్మణ గృహస్థుడు దేవశర్మ తన భార్య సుమనా ప్రేరణతో ధనం కాదు, వంశాన్ని उद्धరించే ఒక సద్గుణ వైష్ణవ కుమారుడిని కోరుకుంటాడు. అతడు ఋషి వసిష్ఠుని ఆశ్రయించి—దారిద్ర్యం ఎందుకు వస్తుంది? సంతానం ఉన్నా సుఖం ఎందుకు ఫలించదు? అని ప్రశ్నిస్తాడు. వసిష్ఠుడు ముందుగా బంధుత్వ బంధాల స్వరూపాన్ని చెప్పి ‘యోగ్య కుమారుని లక్షణాలు’గా సత్యం, వేదాధ్యయనం, దానం, ఇంద్రియనిగ్రహం, విష్ణుభక్తి అని నిర్దేశిస్తాడు. తర్వాత ఉపదేశం కర్మనిదానంగా మారుతుంది. దేవశర్మకు పూర్వజన్మలో లోభం, దానాన్ని నిరాకరించడం, శ్రాద్ధ-పూజలను నిర్లక్ష్యం చేయడం, కష్టకాలంలో కూడా దాచిపెట్టే మోహం—ఇవే దారిద్ర్యానికి, సంతానసుఖం ఫలించకపోవడానికి కారణాలని వసిష్ఠుడు తెలియజేస్తాడు. చివరికి గృహసమృద్ధి, దాంపత్యం, సంతానం అన్నీ విష్ణుప్రసాదాధీనమని, కేవలం ప్రయత్నంతోనే కాదు అని తాత్పర్యం చెబుతాడు.