Shloka 12

Ravana’s Austerities, the Gods’ Refuge, and the Decree of Rama’s Incarnation

Devanagari script

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय बहुरूपाय ते नमः । इति सर्वमुखेनोक्तां वाणीमाकर्ण्य शंकरः

Transliteration

namaḥ sthūlāya sūkṣmāya bahurūpāya te namaḥ | iti sarvamukhenoktāṃ vāṇīmākarṇya śaṃkaraḥ

Translation

“స్థూలరూపానికి నమస్కారం, సూక్ష్మరూపానికి నమస్కారం; హే బహురూపా, నీకు నమస్కారం”— ఇలా అన్ని ముఖాల నుండీ పలికిన వాక్యాన్ని విని శంకరుడు…

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Interjection/नमस्कार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; नमः + चतुर्थी

• स्थूलाय: to the gross (form)
• स्थूलाय: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; विशेषण (शिवस्य)

• सूक्ष्माय: to the subtle (form)
• सूक्ष्माय: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; विशेषण

• बहुरूपाय: to the many-formed one
• बहुरूपाय: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (बहूनि रूपाणि यस्य), पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; विशेषण

• ते: to you/your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Interjection/नमस्कार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; पुनरुक्त नमस्कार

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इत्यर्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक अव्यय (quotative)

• सर्वमुखेन: with all mouths / all together
• सर्वमुखेन: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव (सर्वैः मुखैः/सर्वमुखेन), तृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् क्रियाविशेषण

• उक्ताम्: spoken/uttered
• उक्ताम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वाणीम्)

• वाणीम्: speech
• वाणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कर्ण (धातु √कॄ/कर्ण्?; here √कर्ण् ‘to hear’) + ल्यप् (कृदन्त) with आ-
• Form: ल्यबन्त/ल्यपन्त अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया; उपसर्ग आ-

• शंकरः: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Collective voices (sarvamukha) offering praise; narrative notes Śaṅkara hearing it

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: mountain

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: सर्वमुखेनोक्ताम् = सर्वमुखेन + उक्ताम् (सन्धिः); वाणीमाकर्ण्य = वाणीम् + आकर्ण्य (म् + आ)।

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)

FAQs

What is meant by praising the deity as both “gross” (sthūla) and “subtle” (sūkṣma)?

It affirms the deity’s presence as the manifest world (gross) and as the invisible inner principle or consciousness (subtle), expressing all-pervasiveness across levels of reality.

Who is Śaṅkara in this verse?

Śaṅkara is a common epithet of Śiva, meaning “the auspicious one,” here shown as hearing the hymn of praise.

What does “sarvamukha” (“from every mouth”) imply in the verse?

It suggests universal or collective acclamation—praise arising from all directions/beings—emphasizing the deity’s cosmic recognition and the all-encompassing nature of devotion.