Adhyaya 50

రాముని అశ్వమేధ యజ్ఞం జరుగుతున్న వేళ శత్రుఘ్నునికి యజ్ఞాశ్వాన్ని పట్టుకొని తన సైనికులను అవమానించారని వార్త వస్తుంది. కోపం పెరుగుతుంది; అయితే మంత్రి సుమతి దూతనీతి బోధిస్తాడు—బలంతో సాధ్యంకాని కార్యాన్ని దూత వాక్యమే సాధించగలదని। అప్పుడు శత్రుఘ్నుడు వాలి కుమారుడు అంగదుడు/హరిశ్వరుడిని దూతగా చేసి సమీపంలోని కుండల నగరానికి పంపుతాడు. అక్కడ ధర్మనిష్ఠ క్షత్రియ రాజు సురథుడు పాలిస్తుండగా, రామపాదభక్తితో ప్రసిద్ధుడు. రాజసభలో దూత తనను పరిచయం చేసుకొని అశ్వ విషయమై వాదం తీవ్రమవుతుంది; అశ్వాన్ని తిరిగి ఇవ్వకపోతే ఘోర యుద్ధవినాశం జరుగుతుందని హెచ్చరికలు వినిపిస్తాయి। అంగదుడు సురథుని అతిశయ గర్వాన్ని ఖండించి శత్రుఘ్నుని పరాక్రమాలు, వానరుల రామనిష్ఠను వివరించి శరణాగతి చేసి అశ్వాన్ని ప్రతిపాదించాలని కోరుతాడు. ఈ అధ్యాయం బోధ—రామునికి ధర్మబద్ధ శరణాగతియే పరమ పరిష్కారం; దూత సందేశం ద్వారా నిర్ణయం శత్రుఘ్నునికి చేరుతుంది।