Adhyaya 41

రామ-అశ్వమేధ కథాప్రవాహంలో శత్రుఘ్నుని వీరులు వీరమణి సేనలోకి చొచ్చుకుపోయి యుద్ధాన్ని మరింత ఘోరంగా చేస్తారు. హతమైన ఏనుగులు, విరిగిన రథాలతో రణభూమి నిండిపోతుంది. తనవారి నష్టంతో కోపించిన రుక్మాంగదుడు రత్నాల అలంకార రథంపై ఎక్కి శత్రుఘ్న పక్షాన్ని సవాలు చేస్తాడు; అప్పుడు పుష్కలుడు ప్రత్యక్ష ద్వంద్వయుద్ధానికి దిగుతాడు. ఇద్దరి మధ్య వేగవంతమైన బాణప్రహారాలతో ఘర్షణ సాగుతుంది—కుమారుడు-తారకుడి యుద్ధంలా. పుష్కలుడు రథభంగ ధనుర్విద్యను ప్రదర్శించి గుర్రాలు, సారథి, ధ్వజాన్ని కూల్చి చివరకు రాజకుమారుని ఛేదిస్తాడు; రుక్మాంగదుడు నేలకూలగానే విలాపధ్వని వ్యాపిస్తుంది. తరువాత మంత్రబలంతో నడిచే అస్త్రప్రయోగం ఉగ్రంగా పెరుగుతుంది. ఒక భయంకర శరం రథాన్ని ఒక యోజన దూరం తోసి ఆకాశమార్గంగా సూర్యుని వైపు తీసుకెళ్లి అక్కడ దహనం చేస్తుంది; దగ్ధుడైన యోధుడు తిరిగి వచ్చి మూర్ఛపడతాడు. అప్పుడు క్రోధించిన వీరమణి పుష్కలుని ఎదుర్కొనేందుకు ముందుకు దూసుకువస్తాడు, భూమి కంపిస్తుంది—శత్రుసేన మనోబలంపై పుష్కల విజయానికి ఇది మలుపు సూచనగా నిలుస్తుంది.