Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

The Greatness of Worshiping Rādhā and Dāmodara

Kārttika Observances and Their Fruit

कलिप्रियोवाच । स्वकीयं स्वामिनं हत्वा चागता परपूरुषम् । तं जारं स्वामिनं दैवात्शार्दूलो भक्षयन्मम । किं करोमि क्व गच्छामि विधात्रा वंचितास्म्यहम्

kalipriyovāca | svakīyaṃ svāminaṃ hatvā cāgatā parapūruṣam | taṃ jāraṃ svāminaṃ daivātśārdūlo bhakṣayanmama | kiṃ karomi kva gacchāmi vidhātrā vaṃcitāsmyaham

కలిప్రియా పలికింది—నా స్వామినే హతమార్చి నేను పరపురుషుని వద్దకు వెళ్లాను. కాని దైవవశాత్తు నా ఆ జారుని పులి భక్షించింది. నేను ఏమి చేయాలి, ఎక్కడికి వెళ్లాలి? విధాత నన్ను మోసగించాడు।

कलिप्रियःKalipriya (proper name)
कलिप्रियः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकलि + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कलिप्रिय = कलिः यस्य प्रियः/कलौ प्रियः)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (speech act)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्वकीयम्one’s own
स्वकीयम्:
कर्म (Karma/Object) विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वकीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (स्वामिनम् इति विशेष्य), द्वितीया, एकवचन
स्वामिनम्husband/master
स्वामिनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हत्वाhaving killed
हत्वा:
पूर्वकाल (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having killed’
and
:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
आगताhaving come
आगता:
कर्ता (Karta/Subject) विशेषण
TypeAdjective
Rootआ+गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (स्त्री कर्तृवाचक)
परपूरुषम्another man
परपूरुषम्:
कर्म (Karma/Object) / गन्तव्य (destination as object of motion)
TypeNoun
Rootपर + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (परः पुरुषः)
तम्that (him)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जारम्paramour, adulterer
जारम्:
कर्म (Karma/Object) (appositional)
TypeNoun
Rootजार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; स्वामिनम् इति विशेष्यस्य विशेषणवत् अपि
स्वामिनम्husband/master
स्वामिनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दैवात्by fate
दैवात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeIndeclinable
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (Ablatival adverb), ‘by fate/accidentally’
शार्दूलःa tiger
शार्दूलः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भक्षयन्devouring
भक्षयन्:
कर्ता (Karta/Subject) विशेषण
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु) → भक्षयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present Active Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शार्दूलः इति कर्तृविशेषण
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
किम्what
किम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
करोमिdo I do
करोमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
क्वwhere
क्व:
अधिकरण (Adhikaraṇa/place)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)
गच्छामिdo I go
गच्छामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विधात्राby the Creator (fate)
विधात्रा:
करण (Karaṇa/Instrument/Agentive cause)
TypeNoun
Rootविधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
वञ्चिताdeceived
वञ्चिता:
कर्ता (Karta/Subject) विशेषण
TypeAdjective
Rootवञ्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वञ्च् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन

Kalipriyā

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhayanaka

Sandhi Resolution Notes: कलिप्रियोवाच → कलिप्रियः + उवाच; चागता → च + आगता; दैवात्शार्दूलो → दैवात् + शार्दूलः; भक्षयन्मम → भक्षयन् + मम; वंचितास्म्यहम् → वञ्चिता + अस्मि + अहम्.

K
Kalipriyā
V
Vidhātṛ (the Creator)
Ś
Śārdūla (tiger)

FAQs

It portrays the destructive consequences of grave wrongdoing (killing one’s spouse and pursuing a paramour) and the resulting despair, while also showing a tendency to blame fate rather than accept moral responsibility.

It reflects her anguish and confusion: despite acting for personal desire, she experiences sudden loss and interprets it as a cosmic betrayal—an example of misattributing the fruits of karma to external fate.

The verse warns against adharma—especially betrayal and violence within marriage—and implies that harmful actions lead to suffering, urging accountability and a return to righteous conduct.