Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

The Glory of Plastering/Smearing (and Maintaining) Hari’s Temple

सेवां कर्त्तुमशक्तोऽहं यतश्चौरोऽस्मि सर्वदा । द्रव्येण कार्यमस्तीति तन्नेतुं कृतवान्मनः

sevāṃ karttumaśakto'haṃ yataścauro'smi sarvadā | dravyeṇa kāryamastīti tannetuṃ kṛtavānmanaḥ

“నేను సేవ చేయలేను, ఎందుకంటే నేను ఎల్లప్పుడూ దొంగనే. ధనంతోనే పని సిద్ధమవుతుంది” అని భావించి, దానిని తీసుకెళ్లాలని మనస్సు పెట్టుకున్నాను।

सेवाम्service
सेवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Root√कृ (धातु) → कर्तुम् (तुमुन्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): “to do”
अशक्तःunable
अशक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + शक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति; एकवचन
यतःbecause
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्यय (causal particle: “because/since”)
चौरःthief
चौरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (present); उत्तमपुरुष; एकवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kala-adhikarana (Time locus/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb: “always”)
द्रव्येणby means of wealth/objects
द्रव्येण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन
कार्यम्a task/need (is)
कार्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (present); प्रथमपुरुष; एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणचिह्न (quotative particle)
तत्that (thing)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
नेतुम्to take away
नेतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootनि- (उपसर्ग) + √नी (धातु) → नेतुम् (तुमुन्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): “to take/lead away”
कृतवान्made (up), decided
कृतवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) → कृतवत्/कृतवान् (कृदन्त; क्तवतुँ)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; क्तवतुँ-प्रत्ययान्त (perfect participle/agentive: “having done/decided”)
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

Unspecified in provided excerpt (a first-person narrator/confessor within the chapter’s dialogue context)

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bibhatsa

Sandhi Resolution Notes: कर्त्तुमशक्तोऽहं = कर्तुम् + अशक्तः + अहम् (विसर्ग-सन्धि: ओऽ); यतश्चौरोऽस्मि = यतः + चौरः + अस्मि (विसर्ग-सन्धि: ओऽ); कार्यमस्तीति = कार्यम् + अस्ति + इति; तन्नेतुं = तत् + नेतुम् (त् + न → न्न); कृतवान्मनः = कृतवान् + मनः (न् + म → न्म).

FAQs

It contrasts selfless service (sevā) with unethical gain, showing how moral weakness can rationalize theft as a means to achieve one’s ends.

The speaker admits an inner limitation (“unable to serve”) and then justifies a shortcut (“wealth will accomplish it”), revealing how desire and self-excuse lead to theft.

No. The confession highlights the flawed reasoning that wealth can replace rightful conduct, implying the spiritual and ethical danger of such thinking.