Adhyaya 65
Greatness of the Mother-and-Father Tīrtha (within the Vena Episode)
ఈ అధ్యాయంలో రాజు యయాతి దివ్యసారథి మాతలిని ప్రశ్నిస్తాడు—ధర్మాన్ని కాపాడిన శరీరం స్వర్గానికి ఎందుకు ఎక్కదు? మాతలి సమాధానం ఇస్తాడు: ఆత్మ పంచమహాభూతాలకంటే వేరు; భూతాలు నిజంగా ఏకమై నిలవవు, వృద్ధాప్యం మరియు మరణ సమయంలో తమ తమ స్థితులకు తిరిగి వెళ్తాయి. అతడు భూమి–దేహ ఉపమానాన్ని వివరిస్తాడు—తడిచిన నేల మృదువై చీమలు, ఎలుకలు త్రవ్వి రంధ్రాలు చేస్తాయి; అలాగే శరీరంలో వాపులు, పుండ్లు, పురుగులు, బాధాకరమైన గడ్డలు పుడతాయి. తుదకు శరీరంలోని పార్థివ భాగం భూమిలోనే మిగులుతుంది; కేవలం ప్రాణసంయోగం స్వర్గయోగ్యత కాదు—స్వర్గారోహణం ఆత్మకు, పుణ్యానికి సంబంధించినది, నశ్వర దేహానికి కాదు. ఇది వేనప్రసంగంలోని ‘మాతృ-పితృ తీర్థ మహిమ’ అధ్యాయం।
Shlokas
Verse 1
ययातिरुवाच । धर्मस्य रक्षकः कायो मातले चात्मना सह । नाकमेष न प्रयाति तन्मे त्वं कारणं वद
యయాతి అన్నాడు— ఓ మాతలీ, ఈ దేహము ఆత్మతో కూడి ధర్మరక్షకమై ఉన్నదే, అయినా స్వర్గానికి పోవడం లేదు; దానికి కారణం నాకు చెప్పుము.
Verse 2
मातलिरुवाच । पंचानामपि भूतानां संगतिर्नास्ति भूपते । आत्मना सह वर्तंते संगत्या नैव पंच ते
మాతలి అన్నాడు— ఓ భూపతే, పంచభూతముల మధ్య కూడా నిజమైన ఏకత్వం లేదు. అవి ఆత్మతో కలిసి మాత్రమే క్రియచేస్తాయి; పరస్పరస్పర్శమాత్రంతో అవి ఒక్కటిగా కావు.
Verse 3
सर्वेषां तत्र संघातः कायग्रामे प्रवर्तते । जरया पीडिताः सर्वेः स्वंस्वं स्थानं प्रयांति ते
అక్కడ దేహగ్రామములో సమస్తముల సమూహము క్రియాశీలమవుతుంది. కాని జరచే అందరూ పీడితులైనప్పుడు వారు తమ తమ స్థానములకు వెళ్లిపోతారు.
Verse 4
यथा रसाधिका पृथ्वी महाराज प्रकल्पिता । रसैः क्लिन्ना ततः पृथ्वी मृदुत्वं याति भूपते
హే మహారాజా! భూమి రససమృద్ధిగా నిర్మితమైనట్లే, ఆ రసాలతో తడిసినప్పుడు, హే భూపతే, భూమి మృదువుగా మారుతుంది।
Verse 5
भिद्यते पिपीलिकाभिर्मूषिकाभिस्तथैव च । छिद्राण्येव प्रजायंते वल्मीकाश्च महोदराः
అది చీమలచేత, అలాగే ఎలుకలచేత కూడా చీల్చబడుతుంది; రంధ్రాలే పుడతాయి, పెద్ద పొట్టగల వల్మీకాలు కూడా ఏర్పడతాయి।
Verse 6
तद्वत्काये प्रजायंते गंडमाला विचार्चिकाः । कृमिभिर्भिद्यमानश्च काय एष नरोत्तम
అదేవిధంగా దేహంలో గండమాలలు, విచార్చికలు (చర్మవ్యాధులు) పుడతాయి; హే నరోత్తమా, ఈ దేహం కృములచేత చీల్చబడుతూ క్షీణిస్తుంది।
Verse 7
गुल्मास्तत्र प्रजायंते सद्यः पीडाकरास्तदा । एभिर्दोषैः समायुक्तः कायोयं नहुषात्मज । कथं प्राणसमायोगाद्दिवं याति नरेश्वर
అక్కడ వెంటనే బాధ కలిగించే గుల్మాలు (గడ్డలు/అర్బుదాలు) పుడతాయి. హే నహుషాత్మజా! ఇలాంటి దోషాలతో కూడిన ఈ దేహం, హే నరేశ్వరా, కేవలం ప్రాణసంయోగంతో స్వర్గానికి ఎలా వెళ్తుంది?
Verse 8
काये पार्थिवभागोऽयं समानार्थं प्रतिष्ठितः । न कायः स्वर्गमायाति यथा पृथ्वी तथास्थितः
దేహంలో ఈ పార్థివ భాగం అదే ప్రయోజనార్థం స్థాపితమై ఉంది. దేహం స్వర్గానికి వెళ్లదు; భూమిలాగానే ఇక్కడే నిలిచి ఉంటుంది।
Verse 9
एतत्ते सर्वमाख्यातं दोषौघैः पार्थिवस्य यः
ఇదంతా నీకు వివరించబడింది—దోషసమూహముచే బాధింపబడిన ఆ రాజుని విషయము.
Verse 65
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थ । माहात्म्ये पंचषष्टितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణము భూమిఖండములో వెనోపాఖ్యానాంతర్గత ‘మాతాపితృతీర్థ-మాహాత్మ్య’మనే పంచషష్టితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।