Adhyaya 48
Bhumi KhandaAdhyaya 4828 Verses

Adhyaya 48

The Story of Sukalā (Episode: Ugrasena and Padmāvatī’s Return to Vidarbha)

మథురా–విదర్భాల మధ్య సాగే ఈ అధ్యాయంలో ఉగ్రసేనుడు ఆదర్శ యాదవ రాజుగా పరిచయమవుతాడు. రాజధర్మం అంటే ధర్మ–అర్థ–కామాలలో నైపుణ్యం, వేదవిద్య, బలం, దానశీలత, వివేకం—ఇవే రాజలక్షణాలని సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది. విదర్భంలో సత్యకేతువు కుమార్తె పద్మాక్షి/పద్మావతి సత్యనిష్ఠతోను స్త్రీగుణాలతోను ప్రశంసింపబడుతుంది. ఆమెకు ఉగ్రసేనునితో వివాహం జరుగుతుంది; దంపతుల పరస్పర ప్రేమను కథ స్పష్టంగా చూపిస్తుంది. తర్వాత సత్యకేతువు మరియు రాణి కుమార్తెను చూడాలని తపనపడి దూతలను పంపి ఆమెను రప్పించమంటారు. ఉగ్రసేనుడు ఆనందంతో ఆమెను గౌరవపూర్వకంగా పితృగృహానికి పంపుతాడు. అక్కడ ఆమె బహుమానాలతో సత్కరింపబడి, సఖులతో పరిచిత ప్రదేశాల్లో విహరిస్తూ సుఖంగా ఉంటుంది; అత్తింటికన్నా పుట్టింటి సౌఖ్యం అరుదైనదని చెప్పి, ఆమె నిర్భయమైన నిశ్చింత ప్రవర్తనను కూడా వర్ణిస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

ब्राह्मण्युवाच । माथुरे विषये रम्ये मथुरायां नृपोत्तमः । उग्रसेनेति विख्यातो यादवः परवीरहा

బ్రాహ్మణీ పలికెను—రమ్యమైన మాథుర దేశములో, మథురా నగరమందు, ఉగ్రసేనుడని ప్రసిద్ధుడైన యాదవ వంశీయ ఉత్తమ రాజు ఉండెను; శత్రు వీరులను సంహరించువాడు।

Verse 2

सर्वधर्मार्थतत्त्वज्ञो वेदज्ञः श्रुतवान्बली । दाता भोक्ता गुणग्राही सद्गुणान्वेत्ति भूपतिः

ఆ భూపతి సమస్త ధర్మార్థ తత్త్వములను తెలిసినవాడు, వేదజ్ఞుడు, శ్రుతిమంతుడు, బలవంతుడు; దాత, యథోచితంగా భోగించువాడు, గుణగ్రాహి, సద్గుణవివేకి।

Verse 3

राज्यं चकार मेधावी प्रजा धर्मेण पालयेत् । एवं स च महातेजा उग्रसेनः प्रतापवान्

ఆ మేధావి రాజ్యభారము స్వీకరించి ధర్మమార్గమున ప్రజలను పాలించెను. ఈ విధంగా ఉగ్రసేనుడు మహాతేజస్సు గలవాడు, ప్రతాపవంతుడు, పరాక్రమశాలి।

Verse 4

वैदर्भे विषये पुण्ये सत्यकेतुः प्रतापवान् । तस्य कन्या महाभागा पद्माक्षी कमलानना

పుణ్యమైన వైదర్భ దేశములో సత్యకేతువు అనే ప్రతాపవంతుడు ఉండెను. అతనికి మహాభాగ్యవతియైన కుమార్తె—పద్మాక్షి, కమలాననా।

Verse 5

नाम्ना पद्मावती नाम सत्यधर्मपरायणा । सा तु स्त्रीणां गुणैर्युक्ता द्वितीयेव समुद्रजा

ఆమె పద్మావతి అనే నామముతో ప్రసిద్ధురాలు, సత్యధర్మములయందు పరాయణ. స్త్రీగుణములతో సమ్యగ్ యుక్తురాలై, సముద్రజా లక్ష్మీకి రెండవ రూపమువలె ఉండెను।

Verse 6

वैदर्भी शुशुभे राजन्स्वगुणैः सत्यकारणैः । माथुर उग्रसेनस्तु उपयेमे सुलोचनाम्

ఓ రాజా, వైదర్భీ రాజకుమారి సత్యాధారిత స్వగుణాలతో ప్రకాశించింది; మథురాధిపతి ఉగ్రసేనుడు ఆ సులోచనను వివాహమాడెను।

Verse 7

तया सह महाभाग सुखं रेमे प्रतापवान् । अतिप्रीतो गुणैस्तस्यास्तया सह सुखीभवेत्

హే మహాభాగా, ఆ ప్రతాపవంతుడు ఆమెతో కలిసి సుఖంగా విహరించెను; ఆమె గుణాలకు అత్యంత ప్రీతుడై ఆమె సాన్నిధ్యంలో ఆనందంగా జీవించెను।

Verse 8

तस्याः स्नेहेन प्रीत्या च संमुग्धो माथुरेश्वरः । पद्मावती महाभागा तस्य प्राणप्रियाभवत्

ఆమె స్నేహం, ప్రేమలచే మథురాధిపతి మోహితుడయ్యెను; మహాభాగా పద్మావతి అతనికి ప్రాణప్రియగా మారెను।

Verse 9

तया विना न बुभुजे तया सह प्रक्रीडयेत् । तया विना न सेवेत परमं सुखमेव सः

ఆమె లేకుండా అతడు భోగాలను అనుభవించడు; ఆమెతోనే క్రీడించి విహరించెను. ఆమె లేకుండా ఏదీ ఆశ్రయించడు; ఆమెయే అతనికి పరమసుఖము.

Verse 10

एवं प्रीतिकरौ जातौ परस्परमनुत्तमौ । स्नेहवंतौ द्विजश्रेष्ठ सुखसंप्रीतिदायकौ

ఇలా వారు పరస్పరంగా అనుత్తములు, ప్రీతికరులుగా అయ్యిరి; హే ద్విజశ్రేష్ఠా, స్నేహవంతులై సుఖమును, గాఢ సంతృప్తిని ప్రసాదించిరి।

Verse 11

सत्यकेतुश्च राजेंद्रः सस्मार स पद्मावतीम् । स्वसुतां तां महाभागो माता तस्याः सुदुःखिता

రాజేంద్రుడు సత్యకేతువు తన కుమార్తె పద్మావతిని స్మరించాడు. ఆ మహాభాగుడూ ఆమెను తలచెను; ఆమె తల్లి ఘోర శోకంలో మునిగిపోయెను.

Verse 12

स दूतान्प्रेषयामास वैदर्भो मथुरां प्रति । उग्रसेनं नृवीरेंद्रं सादरेण द्विजोत्तम

హే ద్విజోత్తమా, వైదర్భ రాజు ఆపై ఆదరంతో దూతలను మథురకు పంపి, వీరనృపశ్రేష్ఠుడైన ఉగ్రసేనుని ఆహ్వానించెను.

Verse 13

उग्रसेनं महाराजं स दूतो वाक्यमब्रवीत् । विदर्भाधिपतिर्वीरो भक्त्या स्नेहेन नंदयन्

ఆ దూత మహారాజు ఉగ్రసేనునితో ఈ వాక్యములు పలికెను—“విదర్భాధిపతి వీరుడు (సత్యకేతువు) భక్తి, స్నేహాలతో మిమ్మును ఆనందింపజేస్తూ…”

Verse 14

आत्मनः कुशलं ब्रूते भवतां परिपृच्छति । सत्यकेतुर्महाराज त्वामेवं परिपृष्टवान्

అతడు తన కుశలాన్ని తెలియజేసి, మీ కుశలాన్ని విచారిస్తున్నాడు. హే మహారాజా, సత్యకేతువు ఈ విధంగా మీను పరిప్రశ్నించాడు.

Verse 15

दर्शनाय प्रेषयस्व सुतां पद्मावतीं मम । यदि त्वं मन्यसे नाथ प्रीतिस्नेहं हितस्य च

నా దర్శనార్థం నా కుమార్తె పద్మావతిని పంపుము. హే నాథా, నాపట్ల ప్రీతి, స్నేహం, హితభావం నీకు నిజమైతే.

Verse 16

प्रेषयस्व महाभागां प्रियां प्रीतिकरां तव । औत्कण्ठ्येन महाराज स सोत्कंठेन वर्तते

హే మహారాజా, నీకు ప్రీతికరమైన మహాభాగ్యవతీ ప్రియను పంపుము. అతడు ఉత్కంఠతో వ్యాకులుడై అదే ఉత్కంఠలో నిలిచియున్నాడు.

Verse 17

समाकर्ण्य ततो वाक्यमुग्रसेनो नृपोत्तमः । प्रीत्या स्नेहेन तस्यापि सत्यकेतोर्महात्मनः

ఆ మాటలు విని నృపశ్రేష్ఠుడైన ఉగ్రసేనుడు మహాత్ముడైన సత్యకేతుపట్ల కూడా ప్రీతి, స్నేహములతో నిండిపోయెను.

Verse 18

दाक्षिण्येन च विप्रेंद्र प्रेषयामास भूपतिः । पद्मावतीं प्रियां भार्यामुग्रसेनः प्रतापवान्

హే విప్రేంద్రా, ప్రతాపవంతుడైన రాజు ఉగ్రసేనుడు దాక్షిణ్యంతో తన ప్రియ భార్య పద్మావతిని పంపెను.

Verse 19

प्रेषितानेन राजेंद्र गता पद्मावती स्वकम् । पूर्वं गृहं सती सा तु महाहर्षेण संकुला

హే రాజేంద్రా, అతని చేత పంపబడిన సతీ పద్మావతి మహాహర్షంతో నిండినదై తన పూర్వగృహమైన స్వగృహానికి వెళ్లెను.

Verse 20

पितृपूर्वं कुटुंबं तु ददृशे चारुमंगला । पितुः पादौ ननामाथ शिरसा सत्यतत्परा

అప్పుడు చారుమంగళా తండ్రిని ముందుగా ఉంచి కూడిన కుటుంబాన్ని చూచెను. సత్యనిష్ఠగా శిరస్సు వంచి తండ్రి పాదాలకు నమస్కరించెను.

Verse 21

आगतायां महाराजा पद्मावत्यां द्विजोत्तम । हर्षेण महताविष्टो विदर्भाधिपतिर्नृपः

హే ద్విజోత్తమా! పద్మావతి వచ్చినప్పుడు విదర్భాధిపతి మహారాజు మహా హర్షంతో పరిపూర్ణుడయ్యాడు।

Verse 22

वर्द्धिता दानमानैश्च वस्त्रालंकारभूषणैः । पद्मावती सुखेनापि पितुर्गेहे प्रवर्तते

దానమానాలతో పెంపొందింపబడి, వస్త్రాలంకారభూషణాలతో అలంకరింపబడిన పద్మావతి సుఖంగా తండ్రి ఇంట్లోనే నివసించింది।

Verse 23

सखीभिः सहिता सा तु निःशंका परिवर्तते । रमते सा तदा तत्र यथापूर्वं तथैव च

ఆమె సఖులతో కలిసి నిశ్శంకగా సంచరించింది; అక్కడ కూడా మునుపటిలాగే అదే విధంగా ఆనందించింది।

Verse 24

गृहे वने तडागेषु प्रासादे च तथैव सा । पुनर्बालेव भूता सा निर्लज्जा संप्रवर्तते

ఇంట్లో, అడవిలో, చెరువుల వద్ద, అలాగే ప్రాసాదాల్లో కూడా ఆమె మళ్లీ బాలికలా మారి, నిర్లజ్జగా స్వేచ్ఛగా సంచరించింది।

Verse 25

निःशंका वर्तते विप्र सखीभिः सह सर्वदा । पतिव्रता महाभागा हर्षेण महतान्विता

హే విప్రా! ఆమె సఖులతో కలిసి ఎల్లప్పుడూ నిశ్శంకగా ఉంటుంది; పతివ్రత, మహాభాగ్యవతి, మహా హర్షంతో యుక్తురాలు।

Verse 26

सुखं तु पितृगेहस्य दुर्लभं श्वशुरे गृहे । एवं ज्ञात्वा तदा रेमे कदा ईदृग्भविष्यति

పితృగృహంలోని సుఖం శ్వశురగృహంలో దుర్లభం. ఇది తెలిసి ఆమె అప్పుడు మనసులో—“ఇలాంటి పరిస్థితి మళ్లీ ఎప్పుడు కలుగుతుంది?” అని తలచి నిశ్చలమైంది.

Verse 27

अनेन मोहभावेन क्रीडालुब्धा वरानना । सखीभिः सहिता नित्यं वनेषूपवने तदा

ఈ మోహభావంతో క్రీడాప్రియమైన ఆ సుందరముఖి స్త్రీ సఖులతో కలిసి నిత్యం వనాల్లో, ఉపవనాల్లో సంచరించేది.

Verse 48

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रेऽष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో వేనోపాఖ్యానాంతర్గత ‘సుకలా-చరిత్ర’ అష్టచత్వారింశో అధ్యాయము సమాప్తమైంది.