Adhyaya 118

Verse 1

कपिंजल उवाच । गंगामुखे पुरा तात रोदमाना वरांगना । नेत्राभ्यामश्रुबिंदूनि पतंति च महाजले

కపింజలుడు పలికెను—ఓ తాతా! పూర్వకాలంలో గంగాముఖంలో ఒక వరాంగన విలపించుచుండెను; ఆమె నేత్రాల నుండి అశ్రుబిందువులు మహాజలంలో పడుచుండెను.

Verse 2

गंगामध्ये निमज्जंति भवंति कमलानि च । पुष्पाणि दिव्यरूपाणि सौगंधानि महांति च

గంగ మధ్యలో కమలాలు వికసిస్తాయి; అలాగే దివ్యరూపములైన, సుగంధభరితమైన, మహత్తరమైన పుష్పములు కూడా ఉంటాయి.

Verse 3

तस्यास्तात सुनेत्राभ्यां किमर्थं प्रपतंति च । गंगोदके महाभाग निर्मला अश्रुबिंदवः

ఓ తాతా, ఓ మహాభాగా! ఆమె సునేత్రాల నుండి నిర్మలమైన అశ్రుబిందువులు గంగాజలంలో ఏ కారణంతో పడుచున్నవి?

Verse 4

अस्थिचर्मावशेषस्तु जटाचीरधरः पुनः । तानि सौगंधयुक्तानि पद्मानि विचिनोति सः

ఎముకలు, చర్మమే మిగిలినప్పటికీ అతడు మళ్లీ జటలు, వల్కలవస్త్రాలు ధరించి సుగంధభరితమైన ఆ పద్మాలను ఏరుకుంటాడు।

Verse 5

हेमवर्णानि दिव्यानि नीत्वा शिवं समर्चयेत् । सा का नारी समाचक्ष्व स वा को हि महामते

దివ్యమైన స్వర్ణవర్ణ అర్పణద్రవ్యాలను తెచ్చి విధివిధానంగా శివుని సమ్యక్‌గా ఆరాధించాలి. ఓ మహామతీ, ఆ స్త్రీ ఎటువంటిది? ఆ పురుషుడు ఎవరు?

Verse 6

अर्चयित्वा शिवं सोथ कस्मात्पश्चात्प्रदेवति । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यद्यहं वल्लभस्तव

ఓ దేవీ, శివుని ఆరాధించిన తరువాత నీవు ఎందుకు విలపిస్తున్నావు? నేను నిజంగా నీకు ప్రియుడనైతే, ఇవన్నీ నాకు చెప్పు।

Verse 7

कुंजल उवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि वृत्तांतं देवनिर्मितम् । चरित्रं सर्वपापघ्नं विष्णोश्चैव महात्मनः

కుంజలుడు అన్నాడు—వత్సా, విను; నేను దేవనిర్మితమైన వృత్తాంతాన్ని చెబుతాను—మహాత్ముడైన విష్ణువు యొక్క సర్వపాపనాశక చరిత్రను।

Verse 8

योसौ हुंडो महावीर्यो नहुषेण हतो रणे । तस्य पुत्रस्तु विख्यातो विहुंडस्तप आस्थितः

మహావీరుడైన హుండ నహుషునిచే యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు. అతని ప్రసిద్ధ కుమారుడు విహుండ ఆపై తపస్సు ఆచరించాడు.

Verse 9

निहतं पितरं श्रुत्वा सामात्यं सपरिच्छदम् । आयुपुत्रेण वीरेण नहुषेण बलीयसा

ఆయు కుమారుడైన వీరుడు, బలవంతుడైన నహుషుడు మంత్రులు మరియు పరివారంతో కూడిన తన తండ్రిని హతమార్చాడని విని,

Verse 10

तपस्तपति सक्रोधाद्देवान्हंतुं समुद्यतः । पौरुषं तस्य दुष्टस्य तपसा वर्द्धितस्य च

కోపంతో మండిన తపస్తపతి దేవతలను సంహరించేందుకు లేచాడు; ఆ దుష్టుని పౌరుషం తపస్సుతో మరింత వృద్ధి పొందింది.

Verse 11

जानंति देवताः सर्वा दुःसहं समरांगणे । हुंडात्मजो विहुंडस्तु त्रैलोक्यं हंतुमुद्यतः

యుద్ధరంగంలో అతడు అసహ్యుడని సమస్త దేవతలు తెలుసుకున్నారు; హుండుని కుమారుడు విహుండుడు త్రిలోకాన్ని నశింపజేయడానికి లేచాడు.

Verse 12

पितुर्वैरं करिष्यामि हनिष्ये मानवान्सुरान् । एवं समुद्यतः पापी देवब्राह्मणकंटकः

“తండ్రి వైరం తీర్చుకుంటాను; మనుష్యులను, దేవతలనూ సంహరిస్తాను” అని చెప్పి, ఆ పాపి దేవబ్రాహ్మణులకు కంటకమయ్యాడు.

Verse 13

उपद्रवं समारेभे प्रजाः पीडयते च सः । तस्यैव तेजसा दग्धा देवाश्चेंद्रपुरोगमाः

అతడు ఉపద్రవాన్ని ప్రారంభించి ప్రజలను పీడించసాగాడు; అతని తేజస్సు వల్ల ఇంద్రుని ముందుండగా దేవతలూ దగ్ధమయ్యారు.

Verse 14

शरणं देवदेवस्य जग्मुर्विष्णोर्महात्मनः । देवदेवं जगन्नाथं शंखचक्रगदाधरम्

వారు మహాత్ముడైన విష్ణువుని—దేవదేవుడిని, జగన్నాథుడిని, శంఖ-చక్ర-గదాధారిని—శరణు కోరారు।

Verse 15

ऊचुश्च पाहि नो नित्यं विहुंडस्य महाभयात् । श्रीविष्णुरुवाच । वर्द्धंतु देवताः सर्वाः सुसुखेन महेश्वराः

వారు అన్నారు, “విహుణ్డుని మహాభయము నుండి మమ్మల్ని నిత్యం రక్షించండి।” శ్రీ విష్ణువు పలికెను, “హే మహేశ్వరులారా, సమస్త దేవతలు పరమ సుఖంతో వర్ధిల్లుగాక।”

Verse 16

विहुंडं नाशयिष्यामि पापिष्ठं देवकंटकम् । एवमाभाष्य तान्देवान्मायां कृत्वा जनार्दनः

“దేవతలకు కంటకమైన ఆ మహాపాపి విహుణ్డుని నేను నశింపజేస్తాను.” అని చెప్పి జనార్దనుడు దివ్యమాయను ప్రయోగించాడు।

Verse 17

स्वयमेवस्थितस्तत्र नंदने सुमहायशाः । मायामयं चकाराथ स्त्रीरूपं च गुणान्वितम्

అత్యంత యశస్సుగలవాడు నందనవనంలో తానే నిలిచి, తరువాత మాయాబలంతో గుణసంపన్నమైన స్త్రీరూపాన్ని సృష్టించాడు।

Verse 18

विष्णुमाया महाभागा सर्वविश्वप्रमोहिनी । चकार रूपमतुलं विष्णोर्मायाप्रमोहिनी

విష్ణుమాయ మహాభాగ్యవతి, సమస్త విశ్వాన్ని మోహింపజేసేది; ఆమె విష్ణుమాయా ప్రభావంతో అపూర్వమైన, అతుల రూపాన్ని ధరించింది।

Verse 19

विहुंडस्य वधार्थाय रूपलावण्यशालिनी । कुंजल उवाच । स देवानां वधार्थाय दिव्यमार्गं जगाम ह

విహుణ్డుని వధించుటకై రూపలావణ్యసంపన్నమైన ఆమె బయలుదేరింది. కుఞ్జలుడు చెప్పెను—దేవులను వధించుటకై అతడు దివ్యమార్గమున వెళ్లెను।

Verse 20

नंदनांते ततो मायामपश्यद्दितिजेश्वरः । तया विमोहितो दैत्यः कामबाणकृतांतरः

అనంతరం నందనవన అంచున దితిజాధిపతి మాయను చూచెను. ఆమెచేత మోహితుడై, కామబాణాలతో గాయపడిన హృదయముతో ఆ దైత్యుడు వివేకం కోల్పోయెను।

Verse 21

आत्मनाशं न जानाति कालरूपां वरस्त्रियम् । तां दृष्ट्वा नवहेमाभां रूपद्रविणशालिनीम्

కాలరూపిణియైన ఆ ఉత్తమ స్త్రీని చూచినప్పుడు అతడు తన నాశాన్ని గ్రహించడు—నూతన స్వర్ణంలా కాంతిమంతురాలు, రూపధనసంపన్నురాలు।

Verse 22

लुब्धो विहुंडः पापात्मा तामुवाच वरांगनाम् । कासि कस्य वरारोहे ममचित्तप्रमाथिनि

లోభి పాపాత్ముడైన విహుణ్డుడు ఆ వరాంగనను ఇలా అడిగెను—“నీవెవరు, ఓ సుందరీ? ఎవరిది నీవు, ఓ వరారోహిణీ, నా చిత్తాన్ని కలవరపెట్టేదానా?”

Verse 23

संगमं देहि मे भद्रे रक्षरक्ष वरानने । संगमात्तव देवेशि यद्यदिच्छसि सांप्रतम्

హే భద్రే, నాకు సంగమం ప్రసాదించు; రక్షించు, రక్షించు, హే వరాననే. హే దేవేశీ, నీతో సంగమమైతే ఈ క్షణమే నీవు ఏది కోరినా అది సిద్ధమగును।

Verse 24

तत्तद्दद्मि महाभागे दुर्लभं देवदानवैः । मायोवाच । मामेव भोक्तुमिच्छा चेद्दायं मे देहि दानव

ఓ మహాభాగుడా! దేవదానవులకు సైతం దుర్లభమైనదాన్ని నేను నీకు ప్రసాదిస్తాను. మాయ పలికింది—నన్నే ఒక్కడినే అనుభవించాలనుకుంటే, ఓ దానవా, నా దాయము (న్యాయ భాగము) నాకు ఇవ్వు.

Verse 25

सप्तकोटिमितैश्चैव पुष्पैः पूजय शंकरम् । कामोदसंभवैर्दिव्यैः सौगंधैर्देवदुर्लभैः

ఏడు కోట్ల పుష్పాలతో శంకరుని పూజించు; అలాగే కామోదసంభవమైన దివ్య సుగంధ పుష్పాలతో—దేవులకు సైతం దుర్లభమైనవాటితో—ఆరాధించు.

Verse 26

तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे तु दानव । आरोपय महाभाग एतद्दायं प्रदेहि मे

ఓ దానవా! ఆ పుష్పాలతో చేసిన మాలను నా కంఠమున ధరింపజేయి. ఓ మహాభాగుడా! ఈ దాయము (బహుమతి/భాగము) నాకు ప్రసాదించు.

Verse 27

तदाहं सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । विहुंड उवाच । एवं देवि करिष्यामि वरं दद्मि प्रयाचितम्

అప్పుడు నేను నిస్సందేహంగా నీకు అత్యంత ప్రియమైన భార్యనవుతాను. విహుణ్డుడు అన్నాడు—అలాగే, దేవీ; నేను అట్లే చేస్తాను. కోరిన వరాన్ని నేను ప్రసాదిస్తున్నాను.

Verse 28

वनानि यानि पुण्यानि दिव्यानि दितिजेश्वरः । बभ्राममन्मथाविष्टो न च पश्यति तं द्रुमम्

దానవాధిపతి పుణ్యమైన, దివ్యమైన అడవులన్నింటిలో మన్మథావేశంతో తిరుగుతూ ఉన్నాడు; అయినా ఆ వృక్షాన్ని మాత్రం చూడలేకపోయాడు.

Verse 29

कामोदकाख्यं पप्रच्छ यत्रतत्र गतः स्वयम् । कामोदाख्यद्रुमो नास्ति वदंत्येवं महाजनाः

అతడు తానే ఇక్కడక్కడ తిరుగుతూ ‘కామోదక’ అనే స్థలాన్ని గురించి అడిగాడు. అయితే సామాన్యులు ఇలా అన్నారు— “కామోద అనే వృక్షం లేదు.”

Verse 30

पृच्छमानः स दुष्टात्मा कामबाणैः प्रपीडितः । पप्रच्छ भार्गवं गत्वा भक्त्या नमित कंधरः

ఆ దుష్టమనస్సు గలవాడు కామబాణాల చేత బాధపడుతూ అడుగుతూ అడుగుతూ భార్గవుని వద్దకు వెళ్లి, భక్తితో తల వంచి ప్రశ్నించాడు.

Verse 31

कामोदकं द्रुमं ब्रूहि कांतं पुष्पसमन्वितम् । शुक्र उवाच । कामोदः पादपो नास्ति योषिदेवास्ति दानव

అతడు అన్నాడు— “పుష్పాలతో అలంకరించిన, మనోహరమైన ‘కామోదక’ వృక్షాన్ని చెప్పండి.” శుక్రుడు పలికెను— “ఓ దానవా! ‘కామోద’ అనే వృక్షం లేదు; ‘కామోదా’ అనే అప్సరసే ఉంది.”

Verse 32

यदा सा हसते चैव प्रसंगेन प्रहर्षिता । तद्धासाज्जज्ञिरे दैत्य सुगंधीनि वराण्यपि

ఆమె సంభాషణ సందర్భంలో ఆనందంతో నవ్వినప్పుడు, ఓ దైత్యా! ఆ నవ్వు నుంచే శ్రేష్ఠమైన సుగంధ వరాలు కూడా జన్మించేవి.

Verse 33

सुमान्येतानि दिव्यानि कामोदाया न संशयः । हृद्यानि पीतपुष्पाणि सौरभेण युतानि च

ఈ శ్రేష్ఠమైన దివ్య పుష్పాలు నిశ్చయంగా కామోదా యొక్క ప్రేమోద్దీపకాలు. ఇవి హృదయానికి హర్షదాయకం, పసుపు పుష్పాలతో, సౌరభంతో నిండినవి.

Verse 34

तेनाप्येकेन पुष्पेण यः समर्चति शंकरम् । तस्येप्सितं महाकामं संपूरयति शंकरः

ఎవడు ఒక్క పుష్పంతోనైనా శంకరుని సమర్చిస్తాడో, అతని అభీష్టమైన మహాకామనను శంకరుడు సంపూర్ణం చేస్తాడు।

Verse 35

अस्याश्च रोदनाद्दैत्य प्रभवंति न संशयः । तादृशान्येव पुष्पाणि लोहितानि महांति च

ఆమె రోదనంవల్ల దైత్యులు పుట్టుకొస్తారు—ఇందులో సందేహం లేదు; అలాగే అటువంటి పుష్పాలు కూడా పుడతాయి, ఎర్రగా మరియు పెద్దగా।

Verse 36

सौरभेण विना दैत्य तेषां स्पर्शं न कारयेत् । एवमाकर्णितं तेन वाक्यं शुक्रस्य भाषितम्

హే దైత్యా, ఆ సౌరభం లేకుండా వాటితో స్పర్శ కలగనీయకుము—శుక్రుడు పలికిన ఈ వాక్యాన్ని అతడు ఇలా విన్నాడు।

Verse 37

उवाच सा तु कुत्रास्ति कामोदा भृगुनंदन । शुक्र उवाच । गंगाद्वारे महापुण्ये महापातकनाशने

ఆమె చెప్పింది—“భృగునందనా, కామోదా ఎక్కడ ఉంది?” శుక్రుడు అన్నాడు—“గంగాద్వారంలో, మహాపుణ్యమైనది, మహాపాతకనాశకమైనది।”

Verse 38

कामोदाख्यं पुरं तत्र निर्मितं विश्वकर्मणा । कामोदपत्तने नारी दिव्यभोगैरलंकृता

అక్కడ విశ్వకర్మ ‘కామోద’ అనే నగరాన్ని నిర్మించాడు; కామోద పట్టణంలో ఒక నారి దివ్య భోగవిలాసాలతో అలంకృతమై ఉండెను।

Verse 39

तथा चाभरणैर्भाति सर्वदेवैः सुपूजिता । त्वया तत्रैव गंतव्यं पूजितव्या वराप्सराः

ఆమె ఆభరణాలతో అలంకృతమై ప్రకాశిస్తుంది; సమస్త దేవతలచే సుపూజితురాలై ఉంది. కనుక నీవు అక్కడికే వెంటనే వెళ్లవలెను; అక్కడి శ్రేష్ఠ అప్సరసలు విధివిధానంగా పూజింపబడవలసినవారు.

Verse 40

उपायेनापि पुण्येन तां प्रहासय दानव । एवमुक्त्वा तु योगींद्र सः शुक्रो दानवं प्रति

“ఓ దానవా, పుణ్యమయమైన ఉపాయంతోనైనా ఆమెను నవ్వించు.” అని చెప్పి, ఓ యోగీంద్రా, శుక్రుడు దానవుని ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 41

विरराम महातेजाः स्वकार्यायोद्यतोऽभवत्

మహాతేజస్సుగల వాడు క్షణం విరమించి, తన కార్యసాధనకు నిశ్చయంగా ఉత్సుకుడయ్యెను.