Adhyaya 105
Bhumi KhandaAdhyaya 10565 Verses

Adhyaya 105

The Birth and Preservation of Nahuṣa (Guru-tīrtha Greatness within the Vena Episode)

హుణ్డ దానవుని సంహరించేందుకు ఒక వీరుడు జన్మిస్తాడని భవిష్యవాణి వినిపిస్తుంది; దానితో సంబంధితుల హృదయాల్లో శోకం, భయం కలుగుతాయి. రాణి ఇందుమతీ గర్భం విష్ణు దివ్య తేజస్సుతో రక్షింపబడుతుంది; అందువల్ల హుణ్డుని ఘోర మాయలు విఫలమవుతాయి. వంద సంవత్సరాల తరువాత ఇందుమతీ ఒక కాంతిమంతమైన కుమారుని ప్రసవిస్తుంది. అప్పుడు దుష్ట దాసి మేకలా ద్వారా హుణ్డు రాజప్రాసాదంలోకి చొరబడి శిశువును అపహరిస్తాడు; తన భార్య విపులాకు ‘బిడ్డను వండి తినిపించు’ అని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. కానీ వంటవాడు మరియు సైరంధ్రీ అనే దాసికి కరుణ కలిగి, వారు రహస్యంగా మాంసం మార్పిడి చేసి శిశువును కాపాడి వసిష్ఠాశ్రమానికి చేర్చుతారు. వసిష్ఠుడు మరియు ఋషులు శిశువులో రాజలక్షణాలు గుర్తించి స్వీకరిస్తారు; వసిష్ఠుడు అతనికి ‘నహుష’ అని నామకరణం చేసి జన్మసంస్కారాలు నిర్వహించి, తరువాత వేదం, ధర్మం, నీతి, ధనుర్విద్యలలో విద్యాబోధన చేస్తాడు—కర్మ, ధర్మం, గురురక్షణ మహిమను ప్రతిపాదిస్తూ।

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । गता सा नंदनवनं सखीभिः सह क्रीडितुम् । तत्राकर्ण्य महद्वाक्यमप्रियं तु तदा पितुः

కుంజలుడు చెప్పెను—ఆమె సఖులతో కలిసి క్రీడించుటకు నందనవనమునకు వెళ్లెను. అక్కడ ఆమె తండ్రి యొక్క గంభీరమైన మాటలను విని, అవి ఆ సమయంలో ఆమెకు అప్రీతికరమయ్యెను।

Verse 2

चारणानां सुसिद्धानां भाषतां हर्षणेन तु । आयोर्गेहे महावीर्यो विष्णुतुल्यपराक्रमः

చారణులు మరియు సుసిద్ధులు హర్షముతో పలుకుచుండగా, ఆయోరు గృహమున ఒక మహావీరుడు జన్మించెను; అతని పరాక్రమము విష్ణువుతో సమానము।

Verse 3

भविष्यति सुतश्रेष्ठो हुंडस्यांतं करिष्यति । एवंविधं महद्वाक्यमप्रियं दुःखदायकम्

“శ్రేష్ఠుడైన కుమారుడు జన్మించి హుణ్డుని అంతం చేస్తాడు”—అని చెప్పిన ఆ మహావాక్యం అనిష్టకరమై దుఃఖకారకమైంది.

Verse 4

समाकर्ण्य समायाता पितुरग्रे निवेदितम् । समासेन तया तस्य पुरतो दुःखदायकम्

అది విని ఆమె వచ్చి తండ్రి ఎదుట నివేదించింది; సంక్షేపంగా, అతని సమక్షంలోనే దుఃఖకరమైన విషయాన్ని తెలిపింది.

Verse 5

पितुरग्रे जगादाथ पिता श्रुत्वा स विस्मितः । शापमशोकसुंदर्याः सस्मार च पुराकृतम्

అప్పుడు అతడు తండ్రి సమక్షంలో చెప్పాడు. అది విని తండ్రి ఆశ్చర్యపడి, పూర్వం అశోకసుందరీ ఇచ్చిన శాపాన్ని స్మరించాడు.

Verse 6

एतस्यार्थे तपस्तेपे सेयं चाशोकसुंदरी । गर्भस्य नाशनायैव इंदुमत्याः स दानवः

ఈ లక్ష్యానికే అశోకసుందరీ తపస్సు చేసింది; ఆ దానవుడు మాత్రం ఇందుమతీ గర్భాన్ని నాశనం చేయడానికే ప్రయత్నించాడు.

Verse 7

विचक्रे उद्यमं दुष्टः कालाकृष्टो दुरात्मवान् । छिद्रान्वेषी ततो भूत्वा इंदुमत्यास्तु नित्यशः

కాలప్రేరణతో ఆ దుష్ట దురాత్ముడు కార్యానికి దిగాడు; తరువాత లోపాన్వేషిగా మారి ఇందుమతిలో నిత్యం ఏదో బలహీనత వెతికాడు.

Verse 8

यदा पश्यति तां राज्ञीं रूपौदार्यगुणान्विताम् । दिव्यतेजः समायुक्तां रक्षितां विष्णुतेजसा

అతడు ఆ రాణిని దర్శించినప్పుడు—రూపం, ఔదార్యం, సద్గుణాలతో యుక్తురాలై, దివ్య తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, విష్ణు తేజస్సుచే రక్షింపబడినదిగా కనిపిస్తుంది.

Verse 9

दिव्येन तेजसा युक्तां सूर्यबिंबोपमां तु ताम् । तस्याः पार्श्वे महाभाग रक्षणार्थं स्थितः सदा

దివ్య తేజస్సుతో యుక్తురాలైన ఆమె సూర్యబింబంలా ప్రకాశించింది; ఓ మహాభాగ, ఆమె రక్షణార్థం అతడు ఎల్లప్పుడూ ఆమె పక్కనే నిలిచి ఉండేవాడు.

Verse 10

दूरात्स दानवो दुष्टस्तस्याश्च बहुदर्शयन् । नानाविद्यां महोग्रां च भीषिकां सुविभीषिकाम्

దూరం నుంచే ఆ దుష్ట దానవుడు ఆమెకు ఎన్నో దృశ్యాలు చూపిస్తూ, నానావిధమైన మహోఘ్ర విద్యలను—భయంకరమైనవి, అత్యంత విభీషికరమైనవి—ప్రయోగించాడు.

Verse 11

गर्भस्य तेजसा युक्ता रक्षिता विष्णुतेजसा । भयं न जायते तस्या मनस्येव कदापुनः

గర్భ తేజస్సుతో యుక్తురాలై, విష్ణు తేజస్సుచే రక్షింపబడిన ఆమెకు మనస్సులోనికీ ఎప్పుడూ భయం పుట్టదు; మరి ఇతరంగా ఎలా పుట్టగలదు?

Verse 12

विफलो दानवो जात उद्यमश्च निरर्थकः । मनीप्सितं नैव जातं हुंडस्यापि दुरात्मनः

ఆ దానవుని ప్రయత్నం విఫలమై, అతని ఉత్సాహం నిరర్థకమైంది; దురాత్ముడైన హుండకుడికీ తన మనోకాంక్షితము లభించలేదు.

Verse 13

एवं वर्षशतं पूर्णं पश्यमानस्य तस्य च । प्रसूता सा हि पुत्रं च स्वर्भानोस्तनया तदा

ఇలా అతడు చూస్తుండగానే సంపూర్ణ వంద సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, స్వర్భానువు కుమార్తె ఒక శుభమైన కుమారుని ప్రసవించింది.

Verse 14

रात्रावेव सुतश्रेष्ठ तस्याः पुत्रो व्यजायत । तेजसातीव भात्येष यथा सूर्यो नभस्तले

అదే రాత్రి, ఓ శ్రేష్ఠపుత్రా, ఆమెకు కుమారుడు జన్మించాడు; అతడు ఆకాశంలోని సూర్యునివలె అపార తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు.

Verse 15

सूत उवाच । अथ दासी महादुष्टा काचित्सूतिगृहागता । अशौचाचारसंयुक्ता महामंगलवादिनी

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు ఒక మహాదుష్ట దాసి సూతిగృహానికి వచ్చింది; అశౌచాచారంతో ఉన్నప్పటికీ మహామంగళ వాక్యాలు పలికింది.

Verse 16

तस्याः सर्वं समाज्ञाय स हुंडो दानवाधमः । दास्या अंगं प्रविश्यैव प्रविष्टश्चायुमन्दिरे

ఆమె విషయమంతా తెలుసుకొని, దానవాధముడైన హుండుడు దాసి శరీరంలో ప్రవేశించి, ఆమె ద్వారానే ఆయువు అంతఃపురంలోకి చొచ్చుకుపోయాడు.

Verse 17

महाजने प्रसुप्ते च निद्रयातीवमोहिते । तं पुत्रं देवगर्भाभमपहृत्य बहिर्गतः

ఇంటివారందరూ నిద్రచేత అత్యంత మోహితులై నిద్రించగా, అతడు దేవగర్భంలా ప్రకాశించే ఆ కుమారుని అపహరించి బయటికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 18

कांचनाख्यपुरे प्राप्तः स्वकीये दानवाधमः । समाहूय प्रियां भार्यां विपुलां वाक्यमब्रवीत्

తన కాంచనాఖ్య నగరానికి చేరుకున్న ఆ నీచ రాక్షసుడు, తన ప్రియమైన భార్య విపులను పిలిచి ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 19

वधस्वैनं महापापं बालरूपं रिपुं मम । पश्चात्सूदस्य वै हस्ते भोजनार्थं प्रदीयताम्

బాలరూపంలో ఉన్న నా ఈ మహాపాపి శత్రువును వధించు. ఆ తరువాత భోజనం కొరకు ఇతనిని వంటవాడి చేతికి అప్పగించు.

Verse 20

नानाभेदैर्विभेदैश्च पाचयस्व हि निर्घृणम् । सूदहस्तान्महाभागे पश्चाद्भोक्ष्ये न संशयः

ఓ నిర్దయురాలా! ఇతనిని అనేక రకాలుగా, వివిధ పద్ధతులలో వండించు. ఓ మహాభాగ్యవతీ! వంటవాడి చేతి నుండి నేను నిస్సందేహంగా భుజిస్తాను.

Verse 21

वाक्यमाकर्ण्य तद्भर्तुर्विपुला विस्मिताभवत् । कस्मान्निर्घृणतां याति भर्त्ता मम सुनिष्ठुरः

తన భర్త మాటలు విని విపుల ఆశ్చర్యపోయింది. నా భర్త ఇంత కఠినంగా, నిర్దయగా ఎందుకు మారిపోయాడు?

Verse 22

सर्वलक्षणसंपन्नं देवगर्भोपमं सुतम् । कस्य कस्मात्प्रभक्ष्येत क्षमाहीनः सुनिर्घृणः

సర్వలక్షణ సంపన్నుడు, దైవాంశ సంభూతుని వంటి ఈ బాలుని, క్షమ లేని ఏ కఠినాత్ముడు భుజించగలడు? అసలు ఇతను ఎవరి కుమారుడు, ఎందుకోసం?

Verse 23

इत्येवं चिंतयामास कारुण्येन समन्विता । पुनः पप्रच्छ भर्तारं कस्माद्भक्ष्यसि बालकम्

ఇలా కరుణతో నిండిన ఆమె ఆలోచించింది. తరువాత మళ్లీ భర్తను ప్రశ్నించింది—“ఏ కారణంతో నీవు ఈ బాలుణ్ణి భక్షించబోతున్నావు?”

Verse 24

कस्माद्भवसि संक्रुद्धो अतीव निरपत्रपः । सर्वं मे कारणं ब्रूहि तत्त्वेन दनुजेश्वर

“నీవెందుకు ఇంతగా కోపంతో ఉన్నావు, ఎందుకు ఇంత నిర్లజ్జగా ఉన్నావు? హే దానవేశ్వరా, సమస్త కారణాన్ని నాకు సత్యంగా చెప్పు.”

Verse 25

आत्मदोषं च वृत्तांतं समासेन निवेदितम् । शापमशोकसुंदर्या हुंडेनापि दुरात्मना

అప్పుడు అతడు తన తప్పును, జరిగిన సమస్త వృత్తాంతాన్ని సంక్షేపంగా తెలిపాడు—దురాత్ముడైన హుండ అశోకసుందరీపై ఎలా శాపం పెట్టాడో అని।

Verse 26

तया ज्ञातं तु तत्सर्वं कारणं दानवस्य वै । वध्योऽयं बालकः सत्यं नो वा भर्त्ता मरिष्यति

అప్పుడు ఆమె ఆ దానవుని చర్యల వెనుక ఉన్న సమస్త కారణాన్ని గ్రహించింది—“ఈ బాలుడు నిజంగా వధకు నియతుడు; లేకపోతే నా భర్త మరణిస్తాడు.”

Verse 27

इत्येवं प्रविचार्यैव विपुला क्रोधमूर्च्छिता । मेकलां तु समाहूय सैरंध्रीं वाक्यमब्रवीत्

ఇలా ఆలోచించిన విపులా కోపమూర్ఛతో కుదేలైంది. ఆమె దాసి మేకలాను పిలిపించి ఈ మాటలు చెప్పింది.

Verse 28

जह्येनं बालकं दुष्टं मेकलेऽद्य महानसे । सूदहस्ते प्रदेहि त्वं हुण्डभोजनहेतवे

ఈ దుష్ట బాలకుణ్ని నేడు మేకలాలో మహా వంటశాలలోనికి తోసివేయి. వంటవాడి చేతుల్లో అతనిని అప్పగించు, హుణ్డులకు ఆహారమగుటకై।

Verse 29

मेकला बालकं गृह्य सूदमाहूय चाब्रवीत् । राजादेशं कुरुष्वाद्य पचस्वैनं हि बालकम्

మేకలా బాలకుణ్ని పట్టుకొని వంటవాడిని పిలిచి ఇలా చెప్పింది—“నేడు రాజాజ్ఞను నెరవేర్చు; ఈ బాలకుణ్ని నిజంగా వండి వేయి.”

Verse 30

एवमाकर्णितं तेन सूदेनापि महात्मना । आदाय बालकं हस्ताच्छस्त्रमुद्यम्य चोद्यतः

అలా విన్న ఆ మహాత్మ వంటవాడు కూడా బాలకుని చేతిని పట్టుకొని, ఆయుధాన్ని ఎత్తి కొట్టుటకు సిద్ధమయ్యాడు.

Verse 31

एष वै देवदेवस्य दत्तात्रेयस्य तेजसा । रक्षितस्त्वायुपुत्रश्च स जहास पुनः पुनः

“దేవదేవుడైన దత్తాత్రేయుని తేజస్సుతో ఈ వాయుపుత్రుడు రక్షింపబడ్డాడు; అతడు మళ్లీ మళ్లీ నవ్వాడు.”

Verse 32

हसंतं तं समालोक्य स सूदः कृपयान्वितः । सैरंध्री च कृपायुक्ता सूदं तं प्रत्यभाषत

అతడు నవ్వుతుండగా చూసి వంటవాడు కరుణతో నిండిపోయి మాట్లాడాడు. సైరంధ్రీ కూడా దయతో నిండీ ఆ వంటవాడిని ఉద్దేశించి పలికింది.

Verse 33

नैष वध्यस्त्वया सूद शिशुरेव महामते । दिव्यलक्षणसंपन्नः कस्य जातः सुसत्कुले

హే సూదా, ఇతనిని వధించకుము; ఇతడు కేవలం బాలుడు, హే మహామతీ. దివ్యలక్షణసంపన్నుడైన ఈ బాలుడు ఏ సుసత్కులంలో జన్మించాడు?

Verse 34

सूद उवाच । सत्यमुक्तं त्वया भद्रे वाक्यं वै कृपयान्वितम् । राजलक्षणसंपन्नो रूपवान्कस्य बालकः

సూదుడు అన్నాడు—హే భద్రే, నీవు సత్యమే పలికితివి; నీ వాక్యము కరుణతో నిండినది. రాజలక్షణసంపన్నుడైన ఈ రూపవంతుడు ఎవరి కుమారుడు?

Verse 35

कस्माद्भोक्ष्यति दुष्टात्मा हुंडोऽयं दानवाधमः । येन वै रक्षितो वंशः पूर्वमेव सुकर्मणा

ఈ దుష్టాత్మ హుండుడు—దానవాధముడు—ఎందుకు భోగించాలి? సుకర్మచేత పూర్వమే రక్షింపబడిన వంశమున్నప్పుడు.

Verse 36

आपत्स्वपि स जीवेत दुर्गेषु नान्यथा भवेत् । सिंधुवेगेन नीतस्तु वह्निमध्ये गतोऽथवा

ఆపత్తులలోనూ అతడు జీవించుటకు యత్నించాలి; దుర్గతుల్లో ఇతరథా ప్రవర్తించకూడదు—నది వేగంతో కొట్టుకుపోయినా, అగ్నిమధ్యంలో పడినా.

Verse 37

जीवतेनात्र संदेहो यश्च कर्मसहायवान् । तस्माद्धि क्रियते कर्म धर्मपुण्यसमन्वितम्

జీవించి ఉన్నవానికి ఇక్కడ సందేహం లేదు—కర్మసహాయుడైనవానికి మరింతగా. అందుచేత ధర్మపుణ్యసమన్వితమైన కర్మను తప్పక చేయాలి.

Verse 38

आयुष्मंतो नरास्तेन प्रवदंति सुखं ततः । तारकं पालकं कर्म रक्षते जाग्रते हि तत्

ఆ ధర్మాచరణం వల్ల మనుష్యులు దీర్ఘాయుష్మంతులు అవుతారు; తరువాత సుఖంగా, ఆనందంగా మాటలాడుతారు. ఆ జాగ్రత్తగా ఉన్న కర్మ—తారకమూ పాలకమూ—నిశ్చయంగా రక్షిస్తుంది.

Verse 39

मुक्तिदं जायते नित्यं मैत्रस्थानप्रदायकम् । दानपुण्यान्वितं कर्म प्रियवाक्यसमन्वितम्

ఆ కర్మ నిత్యమూ ముక్తిని ప్రసాదించేదిగా జన్మిస్తుంది; మైత్రీస్థితిని అనుగ్రహిస్తుంది. అది దానపుణ్యంతో యుక్తమై, ప్రియమైన వాక్యాలతో కూడి ఉంటుంది.

Verse 40

उपकारयुतं यश्च करोति शुभकृत्तदा । तमेव रक्षते कर्म सर्वदैव न संशयः

ఎవడు ఉపకారంతో కూడిన శుభకర్మను చేస్తాడో, అప్పుడు ఆ కర్మనే అతనిని ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తుంది—సందేహం లేదు.

Verse 41

अन्ययोनिं प्रयाति स्म प्रेरितः स्वेन कर्मणा । किं करोति पिता माता अन्ये स्वजनबान्धवाः

తన స్వకర్మచే ప్రేరితుడై మనిషి మరో యోనికి (మరో జన్మకు) వెళ్తాడు. అప్పుడు తండ్రి, తల్లి లేదా ఇతర బంధువులు ఏమి చేయగలరు?

Verse 42

कर्मणा निहतो यस्तु न स्युस्तस्य च रक्षणे । सूत उवाच । येनैव कर्मणा चैव रक्षितश्चायुनंदनः

తన కర్మచేతనే నశించినవానిని రక్షించేవారు ఎవరూ ఉండరు. సూతుడు పలికెను—అయితే అదే కర్మచేత ఆయు వంశజుడు కూడా రక్షింపబడ్డాడు.

Verse 43

तस्मात्कृपान्वितो जातः सूदः कर्मवशानुगः । सैरंध्री च तथा जाता प्रेरिता तस्य कर्मणा

అందుచేత కర్మవశానుసారిగా కరుణాసంపన్నుడైన వంటవాడు జన్మించాడు; అలాగే ఆ కర్మబల ప్రేరణతో సైరంధ్రీ అనే దాసీ కూడా జన్మించింది.

Verse 44

द्वाभ्यामेव सुतश्चायो रक्षितश्चारुलक्षणः । रात्रावेव प्रणीतोऽसौ तस्माद्गेहान्महाश्रमे

శుభలక్షణాలతో కూడిన ఆ కుమారుడు కేవలం ఆ ఇద్దరివల్లనే రక్షించబడెను; మరియు అదే రాత్రి అతడు ఇంటి నుండి మహాశ్రమానికి తీసుకుపోబడెను.

Verse 45

वशिष्ठस्याश्रमे पुण्ये सैरंध्र्या पुण्यकर्मणा । शुभे पर्णकुटीद्वारे तस्मिन्नेव महाश्रमे

వశిష్ఠుని పుణ్యాశ్రమంలో, పుణ్యకర్మగల సైరంధ్రీ చేత, ఆ మహాశ్రమంలోని పర్ణకుటీ శుభద్వారమున...

Verse 46

गता सा स्वगृहं पश्चान्निक्षिप्य बालकोत्तमम् । एणं निपात्य सूदेन पाचितं मांसमेव हि

తర్వాత ఆమె తన ఇంటికి వెళ్లింది; శ్రేష్ఠ బాలుణ్ణి ఉంచి, ఒక జింకను పడగొట్టించి, వంటవాడు దానిని నిజంగా మాంసముగా వండెను.

Verse 47

भोजयित्वा सुदैत्येंद्रो हुंडो हृष्टोभवत्तदा । शापमशोकसुंदर्या मोघं मेने तदासुरः

భోజనం చేయించి సుదైత్యేంద్రుడైన హుండుడు ఆ సమయంలో హర్షించెను; అప్పుడు ఆ అసురుడు అశోకసుందరీ శాపాన్ని వ్యర్థమని భావించెను.

Verse 48

हर्षेण महताविष्टः स हुंडो दानवेश्वरः । कुंजल उवाच । प्रभाते विमले जाते वशिष्ठो मुनिसत्तमः

మహా హర్షంతో ఆవిష్టుడైన దానవాధిపతి హుండుడు ఆనందించాడు. కుంజలుడు అన్నాడు—నిర్మలమైన ప్రభాతం ఉదయించగానే మునిశ్రేష్ఠుడు వశిష్ఠుడు (అక్కడికి) వచ్చాడు.

Verse 49

बहिर्गतो हि धर्मात्मा कुटीद्वारात्प्रपश्यति । संपूर्णं बालकं दृष्ट्वा दिव्यलक्षणसंयुतम्

ధర్మాత్ముడు బయటికి వెళ్లి కుటీ ద్వారమునుండి చూశాడు. దివ్య లక్షణాలతో యుక్తమైన సంపూర్ణ బాలుడిని చూసి అతడు ఆశ్చర్యపడ్డాడు.

Verse 50

संपूर्णेंदुप्रतीकाशं सुंदरं चारुलोचनम् । वशिष्ठ उवाच । पश्यंतु मुनयः सर्वे यूयमागत्य बालकम्

పూర్ణచంద్రునివలె ప్రకాశించే, సుందరమైన, చారునేత్రాల బాలుడు. వశిష్ఠుడు అన్నాడు—మునులారా, మీరందరూ వచ్చి ఈ బాలుడిని దర్శించండి.

Verse 51

कस्य केन समानीतं रात्रौ द्वारांगणे मम । देवगंधर्वगर्भाभं राजलक्षणसंयुतम्

ఇది ఎవరిది? ఎవరు—రాత్రివేళ—నా ద్వారాంగణంలోకి తీసుకొచ్చారు? దేవ-గంధర్వసారంలా ప్రకాశించే, రాజలక్షణాలతో యుక్తమైన ఈ బాలుడు ఎవరు?

Verse 52

कंदर्पकोटिसंकाशं पश्यंतु मुनयोऽमलम् । महाकौतुकसंयुक्ता हृष्टा द्विजवरास्ततः

కోటి కోటి కందర్పులవలె కాంతిమంతమైన ఆ నిర్మల (బాలుడిని) మునులు చూశారు. అప్పుడు మహా కౌతుకంతో నిండిన శ్రేష్ఠ ద్విజులు హర్షించారు.

Verse 53

समपश्यन्सुतं ते तु आयोश्चैव महात्मनः । वशिष्ठः स तु धर्मात्मा ज्ञानेनालोक्य बालकम्

అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన మహర్షి వశిష్ఠుడు మహాత్ముడు ఆయువు కుమారుని చూచెను. జ్ఞానదృష్టితో ఆ బాలుణ్ని పరిశీలించి అతని నిజస్థితిని గ్రహించెను.

Verse 54

आयुपुत्रं समाज्ञातं चरित्रेण समन्वितम् । वृत्तांतं तस्य दुष्टस्य हुण्डस्यापि दुरात्मनः

ఆయువు కుమారుని అతని ఆచార-స్వభావాలతో సహా బాగా తెలుసుకొని, ఆ దుష్టుడైన దురాత్మ హుణ్డుని సంపూర్ణ వృత్తాంతమును కూడా తెలిసికొన్నారు.

Verse 55

कृपया ब्रह्मपुत्रस्तु समुत्थाय सुबालकम् । कराभ्यामथ गृह्णाति यावद्द्विजो वरोत्तमः

అప్పుడు కరుణచేత ప్రేరితుడైన బ్రహ్మపుత్రుడు లేచి, రెండు చేతులతో ఆ సుబాలుణ్ని పట్టుకొనెను; అంతవరకు ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు అక్కడే నిలిచెను.

Verse 56

तावत्पुष्पसुवृष्टिं च चक्रुर्देवाः सुतोपरि । ललितं सुस्वरं गीतं जगुर्गंधर्वकिन्नराः

అప్పుడు దేవతలు ఆ కుమారునిపై పుష్పముల సువృష్టిని కురిపించిరి. గంధర్వ కిన్నరులు మధుర స్వరాలతో లలిత గీతమును పాడిరి.

Verse 57

ऋषयो वेदमंत्रैस्तु स्तुवंति नृपनंदनम् । वशिष्ठस्तं समालोक्य वरं वै दत्तवांस्तदा

ఋషులు వేదమంత్రాలతో రాజకుమారుని స్తుతించిరి. అప్పుడు వశిష్ఠుడు అతనిని చూచి ఆ సమయమునే వరమును ప్రసాదించెను.

Verse 58

नहुषेत्येव ते नाम ख्यातं लोके भविष्यति । हुषितो नैव तेनापि बालभावैर्नराधिप

“నహుష” అనే పేరుతోనే నీ కీర్తి లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందుతుంది. అయినా ఓ నరాధిపా, దానితోనూ నీవు నిజంగా తృప్తి చెందవు; బాలస్వభావాలు మిగిలి ఉంటాయి.

Verse 59

तस्मान्नहुष ते नाम देवपूज्यो भविष्यसि । जातकर्मादिकं कर्म तस्य चक्रे द्विजोत्तमः

కాబట్టి నీ పేరు ‘నహుష’ అవుతుంది; నీవు దేవతలచేత కూడా పూజింపబడతావు. ఆపై ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు అతనికి జాతకర్మాది సంస్కారాలను నిర్వహించాడు.

Verse 60

व्रतदानं विसर्गं च गुरुशिष्यादिलक्षणम् । वेदं चाधीत्य संपूर्णं षडंगं सपदक्रमम्

అతడు వ్రత-దాన విధానాలు, విసర్జన నియమాలు, గురు-శిష్య లక్షణాలు తెలుసుకొని, షడంగాలతో కూడిన వేదాన్ని పదపద పాఠక్రమంతో సంపూర్ణంగా అధ్యయనం చేశాడు.

Verse 61

सर्वाण्येव च शास्त्राणि अधीत्य द्विजसत्तमात् । वशिष्ठाच्च धनुर्वेदं सरहस्यं महामतिः

ఆ మహామతి ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుని వద్ద సమస్త శాస్త్రాలను అధ్యయనం చేసి, వశిష్ఠుని వద్ద రహస్యసహిత ధనుర్వేదాన్ని కూడా గ్రహించాడు.

Verse 62

शस्त्राण्यस्त्राणि दिव्यानि ग्राहमोक्षयुतानि च । ज्ञानशास्त्रादिकं न्याय राजनीतिगुणादिकान्

అతడు దివ్య శస్త్రాస్త్రాలు, గ్రాహమోక్ష విధానాలు, జ్ఞానశాస్త్రాలు, న్యాయవిద్య, అలాగే రాజనీతి గుణాలు మరియు సూత్రాలను కూడా పొందాడు.

Verse 63

वशिष्ठादायुपुत्रश्च शिष्यरूपेण भक्तिमान् । एवं स सर्वनिष्पन्नो नाहुषश्चातिसुंदरः

వశిష్ఠుని కుమారుడైన ఆయు భక్తితో శిష్యరూపం ధరించాడు. ఈ విధంగా నహుషుడు సర్వవిధాల సంపూర్ణసిద్ధుడై అత్యంత సుందరుడయ్యాడు.

Verse 64

वशिष्ठस्य प्रसादाच्च चापबाणधरोभवत्

వశిష్ఠుని అనుగ్రహంతో అతడు ధనుస్సు-బాణాలు ధరించువాడయ్యాడు.

Verse 105

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे पंचोत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ పద్మపురాణం భూమిఖండంలో, వేనోపాఖ్యానాంతర్గత గురుతీర్థమాహాత్మ్యంలో, చ్యవనచరిత్రంలోని నూట ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.