Shloka 46

Description of the Pilgrimage to the Sacred Tīrthas

Kurukṣetra-yātrā-krama

Devanagari script

श्रीतीर्थं च ततः प्राप्य शालग्राममनुत्तमम् । स्नात्वाभ्यर्च्य हरिं नित्यं पश्यति स्वांतिके स्थितम् ॥ ४६ ॥

Transliteration

śrītīrthaṃ ca tataḥ prāpya śālagrāmamanuttamam | snātvābhyarcya hariṃ nityaṃ paśyati svāṃtike sthitam || 46 ||

Translation

తర్వాత శ్రీతీర్థాన్ని, అలాగే అనుత్తమ శాలగ్రామాన్ని చేరి స్నానం చేసి, నిత్యం హరిని ఆరాధించి, ఆయనను తన సమీపంలోనే ఉన్నట్లు దర్శిస్తాడు।

Word by Word

• श्री-तीर्थम्: the sacred ‘Śrī’ pilgrimage-place
• श्री-तीर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रियाः तीर्थम्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: ‘then/from there’)

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having reached/attained’

• शालग्रामम्: Śālagrāma (sacred stone/icon)
• शालग्रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शालग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अनुत्तमम्: unsurpassed; supreme
• अनुत्तमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘शालग्रामम्’)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त; ‘having bathed’

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त; ‘having worshipped’

• हरिम्: Hari (Vishnu)
• हरिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverbial accusative: ‘always’)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• स्व-अन्तिके: near oneself; close by
• स्व-अन्तिके: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य अन्तिके = ‘near oneself’)

• स्थितम्: standing; present
• स्थितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; विशेषणरूपेण (qualifying ‘हरिम्’ as ‘present/standing’)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Hari
• Vishnu
• Shalagrama
• Sri-tirtha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that tīrtha-yātrā becomes complete when joined with snāna (purificatory bathing) and nitya-arcana (daily worship) of Hari, culminating in intimate darśana—experiencing Viṣṇu as directly present.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as steady, daily practice: approaching a Viṣṇu-centered tīrtha and Śālagrāma, worshipping Hari consistently, and thereby gaining the grace to perceive Him ‘near at hand’ rather than as distant.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual praxis is emphasized: tīrtha-snāna and arcana/abhyarcana (formal worship). While not a technical Vedāṅga lesson, it reflects applied kalpa-style discipline—proper sacred bathing and daily pūjā as prescribed religious procedure.