Shloka 50

Glory of Puruṣottama: Pañcatīrthī Observance and Narasiṃha Worship

Devanagari script

पीनांसं द्विभुजं कृष्णं पद्मपत्रायतेक्षणम् । महोरस्कं महाबाहुं पीतवस्त्रं शुभाननम् ॥ ५० ॥

Transliteration

pīnāṃsaṃ dvibhujaṃ kṛṣṇaṃ padmapatrāyatekṣaṇam | mahoraskaṃ mahābāhuṃ pītavastraṃ śubhānanam || 50 ||

Translation

ఆయన విస్తార భుజస్కంధాలతో, ద్విభుజుడై, శ్యామవర్ణుడై, పద్మపత్రసమాన నేత్రాలతో; విశాల వక్షస్థలంతో, మహాబాహువుతో, పీతాంబరధారిగా, శుభముఖుడై ఉన్నాడు।

Word by Word

• पीनांसम्: broad-shouldered
• पीनांसम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पीन-अंस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; कर्मधारयः (पीनः अंसः यस्य/पीन-अंसः)

• द्विभुजम्: two-armed
• द्विभुजम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि-भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ भुजौ यस्य)

• कृष्णम्: Krishna
• कृष्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• पद्मपत्र-आयत-ईक्षणम्: having long eyes like lotus-petals
• पद्मपत्र-आयत-ईक्षणम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्मपत्र + आयत + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः/कर्मधारय-समुच्चयः: (पद्मपत्रसदृशम् आयतम् ईक्षणम् यस्य)

• महोरस्कम्: broad-chested
• महोरस्कम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत्-उरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; कर्मधारयः (महत् उरः यस्य)

• महाबाहुम्: mighty-armed
• महाबाहुम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा-बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; कर्मधारयः (महान् बाहुः यस्य)

• पीतवस्त्रम्: wearing yellow garments
• पीतवस्त्रम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पीत-वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; कर्मधारयः (पीतम् वस्त्रम् यस्य)

• शुभाननम्: with an auspicious face
• शुभाननम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ-आनन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; कर्मधारयः (शुभम् आननम् यस्य)

Speaker

Suta (narrating a dhyana/stuti description within Uttara-Bhaga context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu
• Krishna

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It functions as a dhyāna-lakṣaṇa (meditative iconography): concentrating the mind on Vishnu/Krishna’s auspicious form—lotus-like eyes, yellow garment, and powerful limbs—so devotion becomes steady and distraction-free.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is supported by vivid remembrance (smaraṇa) and meditation (dhyāna). By lovingly contemplating the Lord’s compassionate and auspicious form, the devotee’s heart naturally turns toward worship, praise, and surrender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

This verse is primarily a dhyāna description rather than a technical Vedāṅga teaching; its practical takeaway aligns with ritual practice (kalpa): using a specified form-description as a mental image during japa, pūjā, and stotra recitation.