Shloka 56

The Account of Mohinī

Mohinī-upākhyāna

Devanagari script

भवतां त्रिदशश्रेष्ठा एष बद्धो मयांजलिः । प्रणिपातशतेनापि प्रसन्नेन हृदा सुराः ॥ ५६ ॥

Transliteration

bhavatāṃ tridaśaśreṣṭhā eṣa baddho mayāṃjaliḥ | praṇipātaśatenāpi prasannena hṛdā surāḥ || 56 ||

Translation

ఓ త్రిదశశ్రేష్ఠులారా, చూడండి—నా చేతులు అంజలిగా బద్ధమై ఉన్నాయి. ఓ దేవతలారా, ప్రసన్న హృదయంతో నేను శత ప్రణామాలతో కూడి మీకు నమస్కరిస్తున్నాను.

Word by Word

• भवताम्: of you (honored ones)
• भवताम्: सम्बन्ध (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: भवत्-शब्दः (honorific pronoun), षष्ठी (Genitive), बहुवचन

• त्रिदश-श्रेष्ठाः: O best of the gods
• त्रिदश-श्रेष्ठाः: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘त्रिदशानां श्रेष्ठाः’

• एषः: this
• एषः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बद्धः: is bound/formed
• बद्धः: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: बन्ध् (धातु) → बद्ध (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘एषः’ इत्यस्य विशेषणम्

• मया: by me
• मया: कर्ता (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (Instrumental), एकवचन

• अञ्जलिः: joined palms (añjali)
• अञ्जलिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘बद्धः’ इत्यनेन सह—‘बद्धाञ्जलिः’ (hands joined)

• प्रणिपात-शतेन: by a hundred prostrations
• प्रणिपात-शतेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रणिपात (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘प्रणिपातानां शतेन’ (by a hundred prostrations)

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/अप्यर्थ (even/also)

• प्रसन्नेन: with a pleased
• प्रसन्नेन: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘हृदा’ इत्यस्य विशेषणम्

• हृदा: heart
• हृदा: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सुराः: O gods
• सुराः: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), बहुवचन

Speaker

A devotee/supplicant addressing the Devas (narrative voice within Uttara-Bhaga)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Devas
• Tridaśa (Thirty gods)
• Surāḥ

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes humility and inner purity in worship: reverence is not merely physical (añjali and prostrations) but must be supported by a serene, sincere heart.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown through respectful surrender—joined palms, repeated salutations, and heartfelt devotion—highlighting that genuine devotion is measured by inner disposition (prasanna-hṛdaya).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual etiquette (ācāra) is implied: the proper use of añjali and praṇipāta as formal acts of veneration, aligning bodily gesture with mental focus—an applied principle of śikṣā/ācāra within traditional worship.