Shloka 10

Devanagari script

द्वादशी प्रति संबद्धाः स्वर्गमोक्षप्रदायिकाः । धनं त्यजेत्त्यजेद्दाराञ्जीवितं च गृहं त्यजेत् ॥ १० ॥

Transliteration

dvādaśī prati saṃbaddhāḥ svargamokṣapradāyikāḥ | dhanaṃ tyajettyajeddārāñjīvitaṃ ca gṛhaṃ tyajet || 10 ||

Translation

ద్వాదశితో సంబంధమైన వ్రతాచరణలు స్వర్గమూ మోక్షమూ ప్రసాదిస్తాయి. అందుకోసం ధనాన్ని త్యజించాలి, భార్యనైనా త్యజించాలి, ప్రాణమూ గృహమూ కూడా విడిచిపెట్టాలి।

Word by Word

• द्वादशी: the twelfth lunar day (Dvādaśī)
• द्वादशी: कर्ता (Kartā/Subject; topic)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• प्रति: with respect to
• प्रति: सम्बन्ध (Relation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable), ‘towards/with respect to’

• संबद्धाः: connected/associated
• संबद्धाः: विशेषण (Viśeṣaṇa/Predicate adjective)
• Type: Verb
• Root: सम् + बन्ध् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘connected/associated’ (agreeing with implied feminine plural like ‘गाथाः/विधयः’)

• स्वर्गमोक्षप्रदायिकाः: granting heaven and liberation
• स्वर्गमोक्षप्रदायिकाः: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ग-मोक्ष-प्रदायिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); समासः—तत्पुरुषः (स्वर्गं मोक्षं च प्रददाति इति)

• धनम्: wealth
• धनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• त्यजेत्: should abandon
• त्यजेत्: क्रिया (Kriyā/Finite verb)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• त्यजेत्: should abandon
• त्यजेत्: क्रिया (Kriyā/Finite verb)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• दारान्: wife/wives (spouse)
• दारान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: दार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)

• जीवितम्: life
• जीवितम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• गृहम्: house/home
• गृहम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• त्यजेत्: should abandon
• त्यजेत्: क्रिया (Kriyā/Finite verb)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Uttara-Bhaga context of tithi-vratas and tīrtha-mahātmyas)

Vrata Kalpa

Vrata: Dvādaśī-vrata

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It elevates Dvādaśī-related vows as exceptionally potent—capable of granting both worldly merit (svarga) and the highest aim (mokṣa)—and stresses unwavering commitment to the vow.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prioritizing a Vaiṣṇava observance above possessions, relationships, and comfort, it teaches single-pointed devotion and surrender—placing Bhagavān’s dharma over personal attachment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to tithi-based ritual discipline (calendar observance): knowing and following Dvādaśī timing and associated rules—an applied aspect of Jyotiṣa (Vedāṅga astronomy/astrology) used for vrata practice.