Adhyaya 80: Vaivasvata Manvantara: Enumeration of Manus and the Eighth Manu Sāvarṇi
वैवस्वतकिर्तनम् (Vaivasvata-kīrtanam)
Raktabija
ఈ అధ్యాయంలో వైవస్వత మన్వంతరాన్ని కీర్తిస్తూ, పూర్వ మనువుల క్రమగణన, వారి వంశపరంపర, అలాగే ప్రతి మన్వంతరంలోని దేవతలు, ఋషులు, ఇంద్రుడు మొదలైనవారి సంక్షిప్త వివరణ ఇవ్వబడింది. అనంతరం ఎనిమిదవ మనువు ‘సావర్ణి’ యొక్క పరిచయం, జననం మరియు రాబోయే మన్వంతరంలో ధర్మస్థాపనకు అతని నియోగం వివరించబడుతుంది।
Divine Beings
Celestial Realms
Key Content Points
Focus Keywords
Shlokas in Adhyaya 80
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे वैवस्वतकिर्तनं नामैकोनाशीतितमोऽध्यायः । अशीतितमोऽध्यायः— ८० । क्रौष्टुकिरुवाच स्वायम्भुवाद्याः कथिताः सप्तैते मनवो मम । तदन्तरेषु ये देवा राजानो मुनयस्तथा ॥
ఇట్లు శ్రీ మార్కండేయ పురాణంలో సావర్ణిక మన్వంతరంలో ‘వైవస్వత-ప్రశంస/ఆఖ్యానం’ అనే డెబ్బై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది. అనంతరం ఎనభైవ అధ్యాయం ప్రారంభమగుచున్నది. క్రౌష్టుకి అన్నాడు—స్వాయంభువాది ఏడు మనువులను నేను విన్నాను; వారి మధ్యకాలాలలో ఏ దేవతలు, ఏ రాజులు, ఏ ఋషులు ప్రాప్తించుదురో నాకు చెప్పండి।
Verse 2
अस्मिन् कल्पे सप्त येऽन्ये भविष्यन्ति महामुने । मनवस्तान् समाचक्ष्व ये च देवादयश्च ये ॥
ఓ మహర్షీ, ఈ కల్పంలో ఇకపై కలుగబోయే ఇతర ఏడు మనువుల గురించి, అలాగే వారితో సంబంధించిన దేవతలు మొదలైనవారి విషయమును నాకు చెప్పండి।
Verse 3
मार्कण्डेय उवाच कथितस्तव सावर्णिश्छायासंज्ञासुतश्च यः । पूर्वजस्य मनोस्तुल्यः स मनुर्भविताष्टमः ॥
మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఛాయా మరియు సంజ్ఞల కుమారుడైన సావర్ణి గురించి నీకు వివరించబడింది. అతడు పూర్వ మనువుతో సమానుడై ఎనిమిదవ మనువుగా ఉండును।
Verse 4
रामो व्यासो गालवश्च दीप्तिमान्कृप एव च । ऋष्यशृङ्गस्तथा द्रोणस्तत्र सप्तर्षयोऽभवन् ॥
అక్కడ సప్తఋషులు—రాముడు, వ్యాసుడు, గాలవుడు, దీప్తిమాన్, కృపుడు, ఋష్యశృంగుడు, ద్రోణుడు—అని ఉన్నారు।
Verse 5
सुतपाश्चामिताभाश्च मुख्याश्चैव त्रिधा सुराः । विंशकः कथिताश्चैषां त्रयाणां त्रिगुणो गणः ॥
దేవులు మూడు విధాలు—సుతపాలు, అమితాభాలు, ముఖ్యులు. వీటిలో ప్రతి ఒక్కటి ఇరవైమంది గణంగా చెప్పబడింది; కాబట్టి మూడింటి మొత్తం అరవై దేవగణం.
Verse 6
तपस्तप्तश्च शक्रश्च द्युतिर्ज्योतिः प्रभाकरः । प्रभासो दयितो धर्मस्तेजोरश्मिश्चिरक्रतुः ॥
తపస్తప్త, శక్ర, ద్యుతి, జ్యోతిస్, ప్రభాకర, ప్రభాస, దయిత, ధర్మ, తేజోరశ్మి, చిరక్రతు—(ఇవి ఆ గణంలో ఉన్నవారు).
Verse 7
इत्यादिकस्तु सुतपा देवानां विंशको गणः । प्रभुर्विभुर्विभासाद्यस्तथान्यो विंशको गणः ॥
ఇవాటితో ప్రారంభమయ్యే ఇలాంటి నామాలు సుతపా గణంలోని ఇరవై దేవులను పూర్తిచేస్తాయి. అలాగే ప్రభు, విభు, విభాసాలతో ప్రారంభమయ్యే మరో ఇరవైమంది గణమూ ఉంది.
Verse 8
सुराणाममिताभानां तृतीयमपि मे शृणु । दमो दान्तो ऋतः सोमो वित्ताद्याश्चैव विंशतिः ॥
నాతో నుండి దేవుల మూడవ గణమైన అమితాభాలను కూడా వినండి: దమ, దాంత, ఋత, సోమ, విత్త మొదలైనవారు—మొత్తం ఇరవై మంది.
Verse 9
मुख्या ह्येते समाख्याता देवा मन्वन्तराधिपाः । मारीचस्यैव ते पुत्राः कश्यपस्य प्रजापतेः ॥
వీరు ‘ముఖ్యులు’ అని పిలువబడే మన్వంతరాధిపతి దేవతలు. వీరు నిజంగా మరీచి పుత్రులు, ప్రజాపతి కశ్యపుని సంతానము.
Verse 10
भविष्याश्च भविष्यन्ति सावर्णस्यान्तरे मनोः । तेषामिन्द्रो भविष्यस्तु बलिर्वैरोचनिर्मुने ॥
భవిష్యత్తులో సావర్ణి మనువు యొక్క మన్వంతరంలో వారు అలాగే ఉంటారు. ఓ మునీ, వారి ఇంద్రుడు విరోచనుని కుమారుడు బలి అవుతాడు.
Verse 11
पाताल आस्ते योऽद्यापि दैत्यः समयबन्धनः । विरजाश्चार्ववीरश्च निर्मोहः सत्यवाक्कृतिः । विष्ण्वाद्याश्चैव तनयाः सावर्णस्य मनोर्नृपाः ॥
ఆ దైత్యుడు బలి ఇప్పటికీ ఒప్పందబద్ధుడై పాతాళంలో నివసిస్తున్నాడు. విరజ, చార్వవీర, నిర్మోహ, సత్యవాక్, కృతి మరియు విష్ణువు మొదలైన ఇతరులు—ఇవన్నీ సావర్ణి మనువు యొక్క కుమార-రాజులు.
Frequently Asked Questions
The chapter’s inquiry is classificatory and cosmological: it seeks a logically ordered account of Manvantara administration—who governs (Manu), who supports cosmic order (deva-gaṇas), and who preserves revelation and dharma (saptarṣis)—rather than a moral dilemma or narrative conflict.
It bridges from the already-described first seven Manus to the future sequence by explicitly naming the eighth Manu as Sāvarṇi, listing his saptarṣis, specifying his Indra (Bali Vairocani), and anchoring the relevant devas in a Kaśyapa–Mārīci genealogy, thereby strengthening the Purana’s Manvantara timeline.
The chapter emphasizes (1) Sāvarṇi’s descent as the son of Chāyā-Saṃjñā, (2) the deva groups’ descent as sons of Mārīci within Kaśyapa Prajāpati’s lineage, and (3) the assignment of the Indra-office to Bali Vairocani, described as presently residing in Pātāla under a binding covenant.