Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

Adhyaya 34Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

न पाणिभ्यामुभाभ्याञ्च कण्डूयेत शिरस्तथा ।

न चाभीक्ष्णं शिरः स्नानं कार्यं निष्कारणं नरैः ॥

na pāṇibhyām ubhābhyāṃ ca kaṇḍūyeta śiras tathā | na cābhīkṣṇaṃ śiraḥ-snānaṃ kāryaṃ niṣkāraṇaṃ naraiḥ ||

రెండు చేతులతో తల గోకకూడదు. అలాగే పురుషులు కారణం లేకుండా తరచుగా తలస్నానం చేయకూడదు.

not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
पाणिभ्याम्with (both) hands
पाणिभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया द्विवचन (instrumental dual)
उभाभ्याम्with both
उभाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootubhā (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउभ-शब्द, तृतीया द्विवचन; विशेषण (qualifying पाणिभ्याम्)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
कण्डूयेतshould scratch (itch)
कण्डूयेत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कण्डू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शिरःthe head
शिरः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
अभीक्ष्णम्frequent, repeatedly
अभीक्ष्णम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootabhīkṣṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: frequently)
शिरःof the head
शिरः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी एकवचन (genitive; dependent on स्नानम्)
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsnāna (प्रातिपदिक; from √स्ना धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
कार्यम्to be done/should be done
कार्यम्:
Kriya (क्रियाविशेषण/विधेय)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक; कृ-धातोः कृत्य-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate: to be done)
निष्कारणम्without cause, groundless
निष्कारणम्:
Sambandha (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeAdjective
Rootniṣ-kāraṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निः + कारणम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण
नरैःby men
नरैः:
Karta (कर्ता/कर्तृकरणे तृतीया)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया बहुवचन (instrumental; agent in passive sense)
Dharmic instruction within the Markandeya Purana’s didactic discourse (speaker not specified in the provided extract)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaDecorumBodily disciplineAuspicious conduct

FAQs

Small bodily gestures are moralized as expressions of refinement and restraint. Avoiding needless, repetitive acts also signals moderation rather than compulsive behavior.

Ācāra/dharma instruction; not pañcalakṣaṇa.

The head is treated as a ‘seat’ of prāṇa and dignity; careless handling implies inner restlessness. Moderation in cleansing rituals suggests balancing purity with steadiness (sthiti).