Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Adhyaya 34Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

पितृदेवमनुष्याणां भूतानाञ्च तथाऽर्च्चनम् ।

कृत्वा विभवतः पश्चाद् गृहस्थो भोक्तुमर्हति ॥

pitṛdevamanuṣyāṇāṃ bhūtānāñca tathārccanam |

kṛtvā vibhavataḥ paścād gṛhastho bhoktumarhati ||

పితృదేవతలు, దేవతలు, మనుష్యులు మరియు భూత-ప్రాణులు మొదలైనవారికి తన శక్తి మేరకు విధివిధానంగా పూజ చేసి, ఆ తరువాత గృహస్థుడు భోజనం చేయాలి.

पितृ-देव-मनुष्याणाम्of ancestors, gods, and humans
पितृ-देव-मनुष्याणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + मनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (fathers, gods, humans)
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: likewise)
अर्चनम्worship/offerings
अर्चनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having done
विभवतःaccording to (his) means
विभवतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (according to one’s means)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb: afterwards)
गृहस्थःthe householder
गृहस्थः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भोक्तुम्to eat
भोक्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): to eat
अर्हतिis entitled/should
अर्हति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Unspecified in provided excerpt; gṛhastha-dharma instruction

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Pitṛs (Ancestors)Devas (general)
DharmaGṛhastha dutiesHospitalityBhūta-yajñaPitṛ-yajña

FAQs

Food is not merely personal enjoyment; the householder must first acknowledge debts to ancestors, gods, guests/society, and other beings—then eating becomes righteous.

Ācāra-dharma; not pancalakṣaṇa.

The verse encodes an ‘interconnected cosmos’ ethic: nourishment is sanctified by offering—transforming consumption into yajña.