Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 17The Birth of Atri’s Three Sons: Soma, Dattatreya, and Durvasa

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादे अनसूयावरप्राप्तिर्नाम षोडशोऽध्यायः ।

सप्तदशोऽध्यायः ।

पुत्र उवाच ततो काले बहुतिथे द्वितीयो ब्रह्मणः सुतः ।

स्वभार्यां भगवानत्रिरनसूयामपश्यत ॥

iti śrī-mārkaṇḍeya-purāṇe pitā-putra-saṃvāde anasūyā-vara-prāptir nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ | saptadaśo 'dhyāyaḥ | putra uvāca tato kāle bahu-tithe dvitīyo brahmaṇaḥ sutaḥ | sva-bhāryāṃ bhagavān atrir anasūyām apaśyata ||

ఇట్లు శ్రీమార్కండేయ పురాణంలో తండ్రి-కొడుకు సంభాషణలో ‘అనసూయ వరప్రాప్తి’ అనే పదహారవ అధ్యాయం ముగిసింది. తదుపరి పదిహేడు అధ్యాయం. కుమారుడు చెప్పెను—కొంత కాలం గడిచిన తరువాత, బ్రహ్మకు రెండవ జన్ముడైన పూజ్య అత్రి తన భార్య అనసూయను చూచెను।

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Text marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative/closing particle)
श्रीमार्कण्डेयपुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्रीमार्कण्डेयपुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootश्री + मार्कण्डेयपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; कर्मधारय: श्रीमत् मार्कण्डेयपुराणम्
पितापुत्रसंवादेin the dialogue of father and son
पितापुत्रसंवादे:
Adhikarana (अधिकरण/Context)
TypeNoun
Rootपिता + पुत्र + संवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: पितृ-पुत्रयोः संवादः (dialogue of father and son)
अनसूयावरप्राप्तिःAnasūyā’s obtaining of a boon
अनसूयावरप्राप्तिः:
Karta (कर्ता/Title noun)
TypeNoun
Rootअनसूया + वर + प्राप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अनसूयायाः वरप्राप्तिः (Anasūyā’s obtaining of a boon)
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/Naming)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (particle meaning ‘named/called’)
षोडशःsixteenth
षोडशः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सप्तदशःseventeenth
सप्तदशः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्याविशेषण
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुत्रःthe son
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमार्थक-अव्यय (then/from that time)
कालेat a time
काले:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
बहुतिथेafter many days / at a time of many days
बहुतिथे:
Adhikarana (अधिकरण/Time qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु + तिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय: बह्वी तिथिः यस्मिन् काले (at a time of many days)
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वभार्याम्his own wife
स्वभार्याम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्व + भार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: स्वा भार्या (one’s own wife)
भगवान्venerable, blessed
भगवान्:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of अत्रिः
अत्रिःAtri
अत्रिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनसूयाम्Anasūyā
अनसूयाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअनसूया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; apposition to स्वभार्याम्
अपश्यतsaw
अपश्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
Putra (narrator); also colophon formula

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Brahmā
Textual colophonNarrative transitionSage lineage (Atri)Householder-ashrama setting

FAQs

The transition re-centers the narrative on the dharmic household of Atri and Anasūyā, signaling that spiritual power and divine interaction arise within lived life, not only in renunciation.

This is chiefly a grantha-saṃdhi (textual seam) plus vaṃśa-related framing (Atri as Brahmā’s son), but not a formal vaṃśa catalog here.

Colophons function like ritual closures: they ‘seal’ the merit of the episode. The reappearance of Atri indicates the return of consciousness from divine vision to embodied relational life, where the boon will manifest.