Previous Verse
Next Verse

Shloka 80

Adhyaya 15Karmic Retribution: Rebirths After Naraka and the King’s Compassion in Hell

एवमेतॆ समाख्याता नरका द्विजसत्तम ।

येन येन च पापेन यां यां योनिमुपैति वै ॥

evam ete samākhyātā narakā dvijasattama | yena yena ca pāpena yāṃ yāṃ yonim upaiti vai ||

ఇలా, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఈ నరకాలు వివరించబడ్డాయి; అలాగే ఏ పాపం ఏ యోనికి నడిపిస్తుందో కూడా నిశ్చయంగా చెప్పబడింది।

एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
समाख्याताhave been described
समाख्याता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
नरकाःhells
नरकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
द्विजसत्तमO best of the twice-born
द्विजसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + सत्तम (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/Vocative); एकवचन
येनby which
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन (reduplicated for distributive sense)
येनby whichever
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया; एकवचन (distributive: whichever)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पापेनby a sin
पापेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन
याम्which
याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन (reduplicated for distributive sense)
याम्whichever
याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन (distributive: whichever)
योनिम्womb/birth
योनिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
उपैतिattains/goes to
उपैति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-√इ (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed/emphatic particle)
Son addressing a dvija (likely the father or a Brahmin interlocutor within the frame)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Moral taxonomyNaraka listsSin-to-rebirth mappingDidactic closure

FAQs

Purāṇic pedagogy often uses detailed ‘maps’ of consequence: actions are not abstract but lead to specific experiential results—either in naraka or in constrained rebirths—encouraging ethical restraint and restitution.

Ancillary dharma teaching; not one of the five marks strictly, but commonly integrated into Purāṇas to operationalize dharma across social life.

‘Yoni’ signifies the psychic habitat matching one’s dominant tendencies; the cosmos mirrors inner disposition, so rebirth becomes a symbolic exteriorization of one’s moral psychology.