Shloka 3

Adhyaya 12Auttami and Tamasa

पुत्र उवाच— रौरवस्ते समाख्यातः प्रथमं नरको मया ।

महाराैरवसंज्ञं तु शृणुष्व नरकं पितः ॥

putra uvāca— rauravas te samākhyātaḥ prathamaṁ narako mayā | mahāraurava-saṁjñaṁ tu śṛṇuṣva narakaṁ pitaḥ ||

కుమారుడు పలికెను— “రౌరవ అనే మొదటి నరకాన్ని నేను మీకు చెప్పాను. ఇప్పుడు, ఓ తండ్రీ, మహారౌరవ అనే నరకాన్ని వినండి.”

पुत्रःthe son
पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
रौरवःRaurava (hell)
रौरवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरौरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; नरकविशेष (name)
तेto you
ते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
समाख्यातःhas been explained/described
समाख्यातः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘has been explained’
प्रथमम्first
प्रथमम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषण of नरकः (or adverbially ‘first’)
नरकःhell
नरकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
मयाby me
मया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
महाराैरवसंज्ञम्named Mahāraurava
महाराैरवसंज्ञम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा-रौरव-संज्ञ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषण of नरकं; तत्पुरुषः: महाराैरव इति संज्ञा यस्य (having the name ‘Mahāraurava’)
तुbut, moreover
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle) contrast/emphasis
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् लकार (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
नरकम्the hell
नरकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Accusative singular)
पितःO father
पितः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; वैदिक/छान्दस रूप (vocative)
Putra to Pitṛ

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Naraka descriptionsDidactic sequencingKarma-phala

FAQs

The structured enumeration of hells underscores that actions have specific results; moral order is presented as systematic rather than arbitrary.

A cosmology/ethical hybrid: description of lokas (narakas) in service of dharma teaching; not genealogy or manvantara narrative.

‘Raurava’ and ‘Mahāraurava’ (terrifying/most terrifying) can be read as intensifications of suffering born from intensifications of harm—an inner law of amplification through repeated patterns.