Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

स निवृत्तो नरव्याप्रो मुडचन्‌ वज़निभाउ्छरान्‌ । सचिवै: संवृतो राजा रथे नाग इव श्वसन्‌,महाराज! इतना सुनना था कि नरश्रेष्ठ दुर्योधन साँपकी भाँति फुफकारता हुआ रथके द्वारा लौट आया और मन्त्रियोंसे घिरकर उस देवपुत्रपर वज्न-सरीखे बाणोंकी वर्षा करने लगा

sa nivṛtto naravyāghro muñcan vajranibhān śarān | sacivaiḥ saṃvṛto rājā rathe nāga iva śvasan ||

ఇంత విన్న వెంటనే నరవ్యాఘ్రుడైన దుర్యోధనుడు తిరిగి వచ్చి వజ్రసమానమైన బాణాలను విడిచాడు. మంత్రులతో చుట్టుముట్టబడిన ఆ రాజు రథంపై సర్పంలా ఫుసఫుసలాడుతూ ఆ దేవపుత్రునిపై ఘోర శరవర్షం కురిపించాడు।

सःhe (that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
निवृत्तःreturned, having turned back
निवृत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-√वृत्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
नरव्याघ्रःtiger among men (best of men)
नरव्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootनर-व्याघ्र
FormMasculine, Nominative, Singular
मुञ्चन्releasing, discharging
मुञ्चन्:
Karta
TypeVerb
Root√मुच्
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
वज्रनिभान्thunderbolt-like
वज्रनिभान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवज्र-निभ
FormMasculine, Accusative, Plural
शरान्arrows
शरान्:
Karma
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Accusative, Plural
सचिवैःby/with ministers
सचिवैः:
Karana
TypeNoun
Rootसचिव
FormMasculine, Instrumental, Plural
संवृतःsurrounded, enclosed
संवृतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-√वृ
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
रथेin/on the chariot
रथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Locative, Singular
नागःa serpent (or elephant); here: serpent
नागः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
श्वसन्hissing/breathing hard
श्वसन्:
Karta
TypeVerb
Root√श्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)

उत्तर उवाच

D
Duryodhana (implied by naravyāghra / rājā in context)
U
Uttara (speaker)
M
ministers/counselors (sacivāḥ)
C
chariot (ratha)
A
arrows (śara)
V
vajra (thunderbolt, as simile)
D
devaputra (son of a god; implied target in the accompanying prose context)

Educational Q&A

The verse highlights how uncontrolled wrath and pride manifest as violent escalation in battle; it implicitly contrasts mere ferocity with the steadiness and restraint expected of a righteous warrior.

After turning back, the king—described as a ‘tiger among men’—advances in his chariot, surrounded by ministers, and begins a fierce attack by shooting thunderbolt-like arrows at the opposing ‘son of a god’ (as indicated by the surrounding narrative).