Shloka 14
भीष्मस्य संज्ञां तु तथैव मन्ये जानाति सो<स्त्रप्रतिघातमेष: । एतस्य वाहान् कुरु सव्यतस्त्व- मेवं हि यातव्यममूढसंज्ञै:,“मैं समझता हूँ, पितामह भीष्मको होश बना हुआ है; क्योंकि वे इस सम्मोहन अस्त्रको निवारण करनेकी विधि जानते हैं। उनके घोड़ोंको बाँयीं ओर छोड़कर जाना; क्योंकि जिनकी चेतना लुप्त नहीं हुई है, ऐसे वीरोंके निकटसे जाना हो, तो इसी प्रकार जाना चाहिये”
bhīṣmasya saṃjñāṃ tu tathaiva manye jānāti so 'strapratighātam eṣaḥ | etasya vāhān kuru savyataḥ tvam evaṃ hi yātavyam amūḍhasaṃjñaiḥ ||
“నాకు అనిపించేది పితామహుడు భీష్ముడు ఇంకా సజ్ఞుడే; ఎందుకంటే ఈ మోహాస్త్రాన్ని ప్రతిఘటించే విధానాన్ని ఆయనకు తెలుసు. అతని గుర్రాలను నీ ఎడమవైపు ఉంచుకొని వెళ్లుము; ఎందుకంటే సజ్ఞత కోల్పోని వీరుల సమీపంగా వెళ్లవలసి వచ్చినప్పుడు ఇదే తగిన పద్ధతి.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid warfare, discernment and proper conduct matter: recognize a warrior’s true condition (whether deluded or clear-minded) and approach with the tact and protocol suited to those who remain fully aware and capable.
The narrator observes that Bhīṣma is not incapacitated by a delusion-causing weapon because he knows its countermeasure, and he advises a careful manner of passing near Bhīṣma’s chariot—keeping the horses to one’s left—when dealing with undeluded, alert heroes.