Mahabharata — Virata Parva, Shloka 19
Adhyāya 55: Pārtha–Rādheya Saṃvāda and Tactical Exchange
Chapter 55
Devanagari script
अतन्र मध्ये यथार्कस्य रश्मयस्तिग्मतेजस: । दिशासु च तथा राजन्नसंख्याता: शरास्तदा
Translation
రాజా! ఎలా అయితే తీవ్రమైన తేజస్సు గల సూర్యుని కిరణాలు ఒక పాత్రలో ఇమడవో, అలాగే ఆ సమయంలో అర్జునుని అసంఖ్యాక బాణాలు అన్ని దిశలలో వ్యాపించి ఆకాశంలో ఇమడలేనంతగా కనిపించాయి.
Word by Word
अन्तरेin the middle/within
अन्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Locative, Singular
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अर्कस्यof the sun
अर्कस्य:
TypeNoun
Rootअर्क
FormMasculine, Genitive, Singular
रश्मयःrays
रश्मयः:
Karta
TypeNoun
Rootरश्मि
FormMasculine, Nominative, Plural
तिग्मतेजसःof the sharp/brilliant-energy one
तिग्मतेजसः:
TypeAdjective
Rootतिग्मतेजस्
FormMasculine, Genitive, Singular
दिशासुin the directions
दिशासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तथाso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
असंख्याताःcountless
असंख्याताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअसंख्यात
FormMasculine, Nominative, Plural
शराःarrows
शराः:
Karta
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Nominative, Plural
तदाthen/at that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes