Shloka 5
Śamī-vṛkṣe śastra-nidhāna and Entry into Virāṭa’s Capital (शमीवृक्षे शस्त्रनिधानम्)
धन्विनो बद्धनिस्त्रिंशा विवर्णा: श्मश्रुधारिण: । ततो जनपदं प्राप्प कृष्णा राजानमब्रवीत्,आगे जाकर वे दशार्णसे उत्तर और पांचालसे दक्षिण एवं यकृल्लोम तथा शूरसेन देशोंके बीचसे होकर यात्रा करने लगे। उन्होंने हाथोंमें धनुष धारण कर रखे थे। उनकी कमरमें तलवारें बँधी थीं। उनके शरीर मलिन एवं उदास थे। उन सबकी दाढ़ी-मूँछें बढ़ गयी थीं। किसीके पूछनेपर वे अपनेको मत्स्यदेशमें निवास करनेके इच्छुक बताते थे। इस प्रकार उन्होंने वनसे निकलकर मत्स्यराष्ट्रके जनपदमें प्रवेश किया। जनपदमें आनेपर द्रौपदीने राजा युधिष्ठिससे कहा--- इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि पाण्डवप्रवेशपर्वणि पुरप्रवेशे अस्त्रसंस्थापने पज्चमो5ध्याय:
dhanvino baddha-nistriṁśā vivarṇāḥ śmaśru-dhāriṇaḥ | tato janapadaṁ prāpya kṛṣṇā rājānam abravīt |
వైశంపాయనుడు చెప్పెను—వారు ధనుర్ధరులు; నడుములకు ఖడ్గాలు బిగించుకున్నారు; వర్ణం వెలసిపోయి, గడ్డాలు పెరిగాయి. అప్పుడు జనపదానికి చేరి కృష్ణా (ద్రౌపది) రాజుతో పలికింది.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined concealment and endurance as aspects of dharma: the Pāṇḍavas accept hardship and an unremarkable appearance to uphold their vow of incognito living, avoiding premature confrontation and protecting the larger moral order until the rightful time for action.
The Pāṇḍavas, armed yet deliberately unrecognizable—pale, unkempt, and bearded—reach a settled region after leaving the forest. At this point Draupadī (Kṛṣṇā) addresses the king, Yudhiṣṭhira, as they proceed with their plan to enter and reside in the Matsya realm without being identified.