Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

अर्जुन-कर्ण-सङ्ग्रामः

Arjuna–Karna Engagement in the Cattle-Raid Aftermath

कर्ण! तुम अकेले अर्जुनसे भिड़नेका दुःसाहस न करो। आचार्य द्रोण, दुर्योधन, भीष्म, तुम, अश्वत्थामा और हम सब मिलकर अर्जुनसे युद्ध करेंगे। यदि हम छहों महारथी संगठित होकर सामना करें, तभी इन्द्रके सदृश दुर्धर्ष एवं दृढ़निश्चयी कुलीपुत्र अर्जुनके साथ युद्ध कर सकते हैं ।। व्यूढानीकानि सैन्यानि यत्ता: परमधन्विन: । युध्यामहे<र्जुनं संख्ये दानवा इव वासवम्‌

karṇa! tvaṁ ekalaḥ arjunena saha yoddhuṁ duḥsāhasaṁ mā kṛthāḥ | ācārya-droṇaḥ duryodhanaḥ bhīṣmaḥ tvaṁ aśvatthāmā vayaṁ ca sarve militvā arjunena yotsyāmaḥ | yadi vayaṁ ṣaḍ mahārathāḥ saṅghaṭitāḥ samāgacchema, tadā eva indra-sadṛśena durdharṣeṇa dṛḍha-niścayena kulī-putreṇa arjunena saha yoddhuṁ śakṣyāmaḥ || vyūḍhānīkāni sainyāni yattāḥ paramadhanvinaḥ | yudhyāmahe 'rjunaṁ saṅkhye dānavā iva vāsavam ||

కృపుడు అన్నాడు—“కర్ణా! ఒంటరిగా అర్జునుని ఎదుర్కొనే దుస్సాహసం చేయకు. ఆచార్య ద్రోణుడు, దుర్యోధనుడు, భీష్ముడు, నీవు, అశ్వత్థామ, మేమందరం కలిసి అర్జునునితో యుద్ధం చేస్తాం. మన ఆరుగురు మహారథులు సమన్వయంగా ఎదురైతేనే—ఇంద్రునివలె దుర్ధర్షుడూ దృఢనిశ్చయుడూ అయిన ఆ కురుపుత్రునితో—రణంలో తలపడగలం. మన సేనలు వ్యూహబద్ధంగా నిలవాలి, మనం పరమధనుర్ధరులమై అప్రమత్తంగా ఉండాలి; అప్పుడు దానవులు వాసవుడైన ఇంద్రునితో యుద్ధించినట్లే, మనం అర్జునునితో సమరంలో యుద్ధిస్తాం।”

व्यूढarrayed, drawn up (in formation)
व्यूढ:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यूढ (वि-√वह्/√व्यूह् क्त)
FormNeuter, Nominative, Plural
अनीकानिbattle-formations, divisions
अनीकानि:
Karta
TypeNoun
Rootअनीक
FormNeuter, Nominative, Plural
सैन्यानिarmies, troops
सैन्यानि:
Karta
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Nominative, Plural
यत्ताःstriving, intent, prepared
यत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootयत्त (√यत् क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
परमsupreme, excellent
परम:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम
FormMasculine, Nominative, Plural
धन्विनःarchers, bowmen
धन्विनः:
Karta
TypeNoun
Rootधन्विन्
FormMasculine, Nominative, Plural
युध्यामहेwe fight
युध्यामहे:
Karta
TypeVerb
Root√युध्
FormPresent (Lat), First, Plural, Atmanepada
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
दानवाःthe Danavas (demons)
दानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदानव
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वासवम्Vasava (Indra)
वासवम्:
Karma
TypeNoun
Rootवासव
FormMasculine, Accusative, Singular

कृप उवाच

कृप (Kṛpa)
कर्ण (Karna)
अर्जुन (Arjuna)
द्रोण (Droṇa)
दुर्योधन (Duryodhana)
भीष्म (Bhīṣma)
अश्वत्थामा (Aśvatthāmā)
इन्द्र / वासव (Indra / Vāsava)
दानव (Dānavas)
कुरु (Kuru lineage)

Educational Q&A

The verse emphasizes strategic prudence and humility in warfare: do not let pride drive a lone, reckless challenge against a superior opponent; coordinated effort and disciplined formation are ethically and practically wiser than impulsive heroics.

Kṛpa warns Karṇa not to fight Arjuna single-handedly. He proposes that leading Kaurava champions—Droṇa, Duryodhana, Bhīṣma, Karṇa, Aśvatthāmā, and others—should unite in a planned formation to confront Arjuna, likening the struggle to the Dānavas battling Indra.