Shloka 13
अर्जुन-कर्ण-सङ्ग्रामः
Arjuna–Karna Engagement in the Cattle-Raid Aftermath
Devanagari script
आशीविषस्य क्रुद्धस्य पाणिमुद्यम्य दक्षिणम् । अवमुच्य प्रदेशिन्या दंष्टामादातुमिच्छसि,सूतपुत्र! (अर्जुनके साथ अकेले भिड़नेका साहस करके) तुम मानो क्रोधमें भरे हुए विषधर सर्पके मुखमें अपना दाहिना हाथ उठाकर डालना और तर्जनी अंगुलीसे उसके दाँत उखाड़ लेना चाहते हो
Translation
ఓ సూతపుత్రా! (అర్జునునితో ఒంటరిగా తలపడే ధైర్యం చేసి) నీవు కోపంతో ఉగ్రంగా ఉన్న విషసర్పం నోటిలో నీ కుడిచేతిని ఎత్తి పెట్టి, చూపుడువేలితో దాని దంతాలను పీకేయాలని కోరుతున్నట్లే ఉంది.
Word by Word
आशीविषस्यof a venomous serpent
आशीविषस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआशीविष
FormMasculine, Genitive, Singular
क्रुद्धस्यof (one) enraged
क्रुद्धस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Genitive, Singular
पाणिम्hand
पाणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्यम्यhaving raised
उद्यम्य:
Karana
TypeVerb
Rootउद्-यम्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
दक्षिणम्right (hand)
दक्षिणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदक्षिण
FormMasculine, Accusative, Singular
अवमुच्यhaving inserted/let down (into)
अवमुच्य:
Karana
TypeVerb
Rootअव-मुच्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
प्रदेशिन्याwith the index finger
प्रदेशिन्या:
Karana
TypeNoun
Rootप्रदेशिनी
FormFeminine, Instrumental, Singular
दंष्टाम्fang
दंष्टाम्:
Karma
TypeNoun
Rootदंष्टा
FormFeminine, Accusative, Singular
आदातुम्to take out/remove
आदातुम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ-दा
FormInfinitive (Tumun), Parasmaipada (usage)
इच्छसिyou wish/desire
इच्छसि:
Karta
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Second, Singular
सूतपुत्रO son of a charioteer
सूतपुत्र:
TypeNoun
Rootसूतपुत्र
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
कृप उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes