Shloka 29
Aśvatthāman’s Admonition to Karṇa on Boasting, Varṇa-Duties, and the Threat of Arjuna
Virāṭa-parva, Adhyāya 45
Devanagari script
प्रतिगृह्म ततो<स्त्राणि प्रह्ृष्टटदनो 5 भवत् । अधिज्यं तरसा कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद् धनु:,इस प्रकार अपने अस्त्र-शस्त्रोंकी अनुकूल करके अर्जुनका मुखारविन्द प्रसन्नतासे खिल उठा। उन्होंने बड़े वेगसे गाण्डीव धनुषपर प्रत्यंचा चढ़ाकर उसकी टंकार की
Translation
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఈ విధంగా అస్త్రాలను స్వీకరించగానే అర్జునుని ముఖం హర్షంతో వికసించింది. అనంతరం ఆయన వేగంగా గాండీవ ధనుస్సుకు జ్యా ఎక్కించి, దాని ఘోషను (టంకారాన్ని) మోగించాడు।
Word by Word
प्रतिगृह्यhaving taken/received
प्रतिगृह्य:
TypeVerb
Rootप्रतिग्रह् (धातु: ग्रह्) / प्रति + गृहीत्वा
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय-क्रियाविशेषण), कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
अस्त्राणिweapons (missiles/arms)
अस्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Accusative, Plural
प्रहृष्टवदनःwhose face was delighted; with a joyous face
प्रहृष्टवदनः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट + वदन
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became; was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
अधिज्यम्strung (with the bowstring on)
अधिज्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअधिज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
तरसाwith speed; forcefully
तरसा:
Karana
TypeNoun
Rootतरस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा, कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
गाण्डीवम्Gāṇḍīva (Arjuna’s bow)
गाण्डीवम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाण्डीव
FormNeuter, Accusative, Singular
व्याक्षिपत्twanged; made resound (by drawing/letting it vibrate)
व्याक्षिपत्:
TypeVerb
Rootवि + आ + क्षिप् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
धनुःthe bow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes