Shloka 16

Aśvatthāman’s Admonition to Karṇa on Boasting, Varṇa-Duties, and the Threat of Arjuna

Virāṭa-parva, Adhyāya 45

Devanagari script

उत्तर उवाच परमोअनुग्रहो मेडद्य यतस्तकों न मे वृथा । न हीदृशा: क्लीबरूपा भवन्ति तु नरोत्तम,उत्तरने कहा--नरश्रेष्ठ। आज मुझपर आपने बड़ा अनुग्रह किया, जो मुझे सब बात बता दी। ऐसे लक्षणोंवाले पुरुष नपुंसक नहीं होते, इस प्रकार जो मेरे मनमें तर्क उठ रहा था, वह व्यर्थ नहीं था

Translation

ఉత్తరుడు అన్నాడు—నరశ్రేష్ఠా! ఈ రోజు మీరు నాకు మహా అనుగ్రహం చేశారు; సమస్త సత్యాన్ని వెల్లడించారు. ఇలాంటి లక్షణాలు గల పురుషుడు నపుంసకుడు కాడు—నా మనసులో లేచిన తర్కం వ్యర్థం కాలేదు.

Word by Word

उत्तरःUttara (name)

उवाचsaid

परमःsupreme, great

अनुग्रहःfavor, kindness

मेto me / of me

अद्यtoday, now

यतःsince, because

तत्that (thing)

कथितम्told, explained

नnot

मेto me / of me

वृथाin vain, falsely

नnot

हिindeed, for

ईदृशाःsuch (as these)

क्लीबरूपाःhaving the form/appearance of a eunuch

भवन्तिare, become

तुbut, however

नर-उत्तमO best of men

Speaker

उत्तर उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes