उत्तरोपदेशः
Uttara’s Fear and Arjuna’s Martial Reassertion
स्पृष्टवन्तं शरीरं मां शववाहमिवाशुचिम् । कथं वा व्यवहार्य वै कुर्वीथास्त्वं बृहन्नले,बृहन्नले! यदि मैं शवका स्पर्श कर लूँ, तो मुर्दा ढोनेवालोंकी भाँति अपवित्र हो जाऊँगा; फिर तुम मुझे व्यवहारमें लाने योग्य युद्ध कैसे कर सकोगी?
Uttara uvāca: spṛṣṭavantaṁ śarīraṁ māṁ śavavāham ivāśucim | kathaṁ vā vyavahāryaṁ vai kurvīthās tvaṁ bṛhannale bṛhannale ||
ఉత్తరుడు అన్నాడు—నేను శవాన్ని తాకితే, శవాన్ని మోసేవారిలా అపవిత్రుడనైపోతాను. ఓ బృహన్నలే! అప్పుడు నీవు నన్ను లోకవ్యవహారానికి, యుద్ధానికి తగినవాడిగా ఎలా చేయగలవు?
उत्तर उवाच
The verse highlights the tension between kṣatriya duty in crisis and prevailing norms of ritual purity: Uttara fears that contact with a corpse brings social and ritual defilement, making him unfit for public dealings and thus unfit to act as a warrior.
In the Virāṭa episode, Prince Uttara speaks to Bṛhannalā (Arjuna in disguise). As he is being urged toward battle, he raises an objection rooted in impurity: if he touches a dead body, he will become aśuci like a corpse-bearer, so he questions how Bṛhannalā could then prepare him for proper participation in war and society.