Shloka 23
शमीवृक्षस्थायुधप्रकाशनम् / Revelation and Identification of the Weapons on the Śamī Tree
Devanagari script
न चेद् विजित्य गास्तास्त्वं गृहान् वै प्रतियास्यसि । प्रहसिष्यन्ति वीरास्त्वां नरा नार्यक्ष॒ संगता:,यदि उन गौओंको बिना जीते ही तुम घर लौटोगे, तो वीर पुरुष तुम्हारी हँसी उड़ायेंगे और यत्र-तत्र स्त्रियाँ और पुरुष एकत्र हो तुम्हारा उपहास करेंगे
Translation
ఆ గోవులను జయించకుండానే నీవు ఇంటికి తిరిగివస్తే, వీరులు నిన్ను నవ్వులపాలు చేస్తారు; ఎక్కడెక్కడో స్త్రీపురుషులు కూడి నిన్ను పరిహసిస్తారు.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
TypeVerb
Rootवि + जि
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Plural
ताःthose
ताः:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Plural
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
गृहान्homes
गृहान्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह
FormMasculine, Accusative, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
प्रतियास्यसिyou will return
प्रतियास्यसि:
TypeVerb
Rootप्रति + या
Formलृट् (simple future), Future, Second, Singular, परस्मैपद
प्रहसिष्यन्तिthey will laugh at/mock
प्रहसिष्यन्ति:
TypeVerb
Rootप्र + हस्
Formलृट् (simple future), Future, Third, Plural, परस्मैपद
वीराःheroes/valiant men
वीराः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
नराःmen
नराः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Plural
नार्यःwomen
नार्यः:
Karta
TypeNoun
Rootनारी
FormFeminine, Nominative, Plural
संगताःassembled/together
संगताः:
TypeVerb
Rootसम् + गम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes