Previous Verse
Next Verse

Shloka 373

Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)

अविध्यन्नवभिर्बाणैश्षतुर्भि श्षतुरो हयान्‌ । तब सुशर्माने भी अत्यन्त कुपित हो बड़ी फुर्तीके साथ नौ बाणोंसे राजा युधिष्ठिरको और चार बाणोंसे उनके चारों घोड़ोंको बींध डाला

avaiḍhyann avabhir bāṇaiś caturbhiś caturaḥ hayān | tataḥ suśarmā api atyantaṁ kupito baḍī phūrtike sātha nava bāṇoṁ se rājā yudhiṣṭhir ko aura cāra bāṇoṁ se unke cāroṁ ghoṛoṁ ko bīndh ḍālā |

వైశంపాయనుడు పలికెను— అతడు తొమ్మిది బాణాలతో రాజు యుధిష్ఠిరుని గాయపరచి, నాలుగు బాణాలతో ఆయన నాలుగు అశ్వాలను ఛేదించాడు. ఆపై సుశర్మ కూడా అత్యంత క్రోధంతో మహావేగంగా తొమ్మిది శరాలతో మళ్లీ యుధిష్ఠిరుని, నాలుగు శరాలతో రాజుని నాలుగు గుర్రాలను గుచ్చెను.

अविध्यत्pierced, struck
अविध्यत्:
Karta
TypeVerb
Rootव्यध् (विध्)
Formलङ् (Imperfect), 3, Singular, परस्मैपद
नवभिःwith nine
नवभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनवन्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
चतुर्भिःwith four
चतुर्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootचतुर्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
चतुरःfour
चतुरः:
Karma
TypeAdjective
Rootचतुर्
FormMasculine, Accusative, Plural
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Suśarmā
Y
Yudhiṣṭhira
A
arrows (bāṇa)
H
horses (haya)

Educational Q&A

The verse highlights how krodha (anger) intensifies violence and hastens retaliation in battle. Even when facing a dharmic king like Yudhiṣṭhira, an enraged warrior prioritizes swift harm over restraint, illustrating the ethical tension between kṣatriya duty and self-control.

In the Virāṭa Parva battle episode, Suśarmā (the Trigarta ruler) shoots Yudhiṣṭhira with nine arrows and wounds the king’s four horses with four arrows, showing a rapid, aggressive exchange of missile warfare.