Shloka 9
Virāṭa-parva Adhyāya 29 — Suśarmā’s Counsel and the Coordinated Goharaṇa Plan
Devanagari script
तात बुद्धयापि तत् सर्व बुध्यस्व बलमात्मन: | नियत सर्वमित्रेषु बलवत्स्वबलेषु च,“तात! तुम स्वयं बुद्धिसे भी विचारकर अपनी सम्पूर्ण शक्ति कितनी है, इसकी जानकारी प्राप्त कर लो। तुम्हारे बलवान् और निर्बल सब प्रकारके मित्रोंमें निश्चित बल कितना है, यह भी जान लेना चाहिये
Translation
తాత! నీవు స్వయంగా బుద్ధితో ఆలోచించి నీ సంపూర్ణ బలమెంతయో యథార్థంగా తెలుసుకో; అలాగే నీ మిత్రులందరిలో—బలవంతులైనా బలహీనులైనా—వారి నిర్ధిష్ట బలాన్ని కూడా గ్రహించు.
Word by Word
तातO dear (son)!
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
बुद्ध्याby intellect
बुद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वम्entire/all
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
बुध्यस्वunderstand/ascertain
बुध्यस्व:
TypeVerb
Rootबुध्
FormImperative, Second, Singular, Atmanepada
बलम्strength
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
आत्मनःof yourself
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
नियतfixed/definite
नियत:
TypeAdjective
Rootनियत
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वall
सर्व:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
मित्रेषुamong friends
मित्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Locative, Plural
बलवत्सुamong the strong
बलवत्सु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormMasculine, Locative, Plural
अबलेषुamong the weak
अबलेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअबल
FormMasculine, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes