Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Virāṭa-parva Adhyāya 21 — Kīcaka’s clandestine approach and Bhīma’s covert intervention (नर्तनागारे कीचकवध-प्रसङ्गः)

यच्च राष्ट्रात्‌ प्रच्यवनं कुरूणामवधश्नच यः । सुयोधनस्य कर्णस्य शकुने: सौबलस्य च,जिस दिन हमें राज्यसे वज्चित किया गया, उसी दिन जो कौरवोंका वध नहीं हुआ, दुर्योधन, कर्ण, सुबलपुत्र शकुनि तथा पापी दुःशासनके मस्तक मैंने नहीं काट डाले, यह सब सोचकर मेरे हृदयमें काँटा-सा चुभ जाता है और शरीरमें आग लग जाती है। सुश्रोणि! तुम बड़ी बुद्धिमती हो, धर्मको न छोड़ो; क्रोधका त्याग करो

yac ca rāṣṭrāt pracyavanaṁ kurūṇām avadhaś ca yaḥ | suyodhanasya karṇasya śakuneḥ saubalasya ca ||

మమ్మల్ని రాజ్యంనుండి వెలివేసిన ఆ రోజే కౌరవుల సంహారం జరగలేదు—సుయోధనుడు, కర్ణుడు, సుబలపుత్ర శకుని—వారిని నేను పడగొట్టలేదు—ఈ ఆలోచనే నా హృదయంలో ముల్లులా గుచ్చి దేహమంతా దహింపజేస్తుంది. సుశ్రోణీ! నీవు వివేకవంతురాలు—ధర్మాన్ని విడువకు; కోపాన్ని విడిచిపెట్టు.

यत्that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
राष्ट्रात्from the kingdom
राष्ट्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Ablative, Singular
प्रच्यवनम्falling away, being deprived/expelled
प्रच्यवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रच्यवन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
अवधःnon-slaying; not killing
अवधः:
Karta
TypeNoun
Rootअवध
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यःwho/which
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुयोधनस्यof Suyodhana (Duryodhana)
सुयोधनस्य:
TypeNoun
Rootसुयोधन
FormMasculine, Genitive, Singular
कर्णस्यof Karna
कर्णस्य:
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Genitive, Singular
शकुनेःof Shakuni
शकुनेः:
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Genitive, Singular
सौबलस्यson of Subala; Saubala
सौबलस्य:
TypeAdjective
Rootसौबल
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीमसेन उवाच

B
Bhīmasena (Bhīma)
K
Kauravas (Kurūṇām)
S
Suyodhana (Duryodhana)
K
Karṇa
Ś
Śakuni
S
Subala (as Śakuni’s father, via Saubala)

Educational Q&A

Even when wronged and burning with the urge for revenge, one should not abandon dharma; anger must be restrained, and action should be guided by righteous conduct rather than impulsive wrath.

Bhīma recalls the moment the Pāṇḍavas were deprived of their kingdom and laments that he did not immediately kill key Kaurava figures (Duryodhana, Karṇa, Śakuni). He confesses the inner torment this causes, yet urges the addressed woman to remain steadfast in dharma and to renounce anger.