Shloka 39
Virāṭa-parva Adhyāya 21 — Kīcaka’s clandestine approach and Bhīma’s covert intervention (नर्तनागारे कीचकवध-प्रसङ्गः)
Devanagari script
दर्शने दर्शने हन्याद् यदि जहां च जीवितम् । तद् धर्मे यतमानानां महान् धर्मो नशिष्यति,अतः यह जब-जब सामने आयेगा, मुझे मारेगा। सम्भव है, किसी दिन मुझे जीवनसे भी हाथ धोना पड़े। उस दशामें धर्मके लिये प्रयत्न करनेवाले तुम सब लोगोंका सबसे महान् धर्म नष्ट हो जायगा
Translation
అతడు ఎదురుపడిన ప్రతిసారి నన్ను చంపివేస్తాడు; ఒక రోజు నా ప్రాణాలే పోవచ్చు. అప్పుడు ధర్మం కోసం యత్నిస్తున్న మీ అందరి మహాధర్మం కూడా నశించిపోతుంది.
Word by Word
दर्शनेin (the act of) seeing / at sight
दर्शने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदर्शन
FormNeuter, Locative, Singular
दर्शनेin (the act of) seeing (repeated: whenever seen)
दर्शने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदर्शन
FormNeuter, Locative, Singular
हन्यात्would kill / should strike
हन्यात्:
Karta
TypeVerb
Rootहन्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
जीवितम्life (being alive)
जीवितम्:
Karta
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that (then/that being so)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
धर्मेin dharma / in righteousness
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
यतमानानाम्of those striving/endeavouring
यतमानानाम्:
TypeAdjective
Rootयतमान
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
महान्great
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मःdharma / duty
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शिष्यतिremains / is left
शिष्यति:
TypeVerb
Rootशिष्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीमसेन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes