Shloka 35

Virāṭa-parva Adhyāya 21 — Kīcaka’s clandestine approach and Bhīma’s covert intervention (नर्तनागारे कीचकवध-प्रसङ्गः)

Devanagari script

यो<यं राज्ञो विराटस्थ कीचको नाम सारथि: । त्यक्तधर्मा नृशंसश्न नरस्त्रीसम्मतः प्रिय:,राजा विराटका यह जो कीचक नामवाला सारथि है, इसने धर्मको त्याग दिया है। यह अत्यन्त क्रूर है, तो भी विराट और सुदेष्णा दोनों पति-पत्नी उसे बहुत मानते हैं। यह उनका प्रिय सेनापति है

Translation

విరాటరాజుని ఈ కీచకనామ సారథి ధర్మాన్ని విడిచిన నృశంసుడు; అయినా విరాటుడూ సుదేష్ణా ఇద్దరికీ అతడు అత్యంత ప్రియుడూ గౌరవనీయుడూ.

Word by Word

यःwho

अयम्this (man)

राज्ञःof the king

विराटस्यof Virāṭa

कीचकःKīcaka

नामby name

सारथिःcharioteer

त्यक्तधर्माone who has abandoned dharma

नृशंसःcruel, ruthless

नरःman

स्त्रीसम्मतःapproved/favored by women

प्रियःdear, beloved

Speaker

भीमसेन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes