Shloka 35
द्रौपद्याः भीमसेन-प्रबोधनम्
Draupadī Awakens Bhīmasena
Devanagari script
विराट उवाच परोक्ष नाभिजानामि विग्रहं युवयोरहम् । अर्थतत्त्वमविज्ञाय कि नु स्थात् कौशलं मम,तब विराट बोले--सैरन्ध्री! हमारे परोक्षमें तुम दोनोंमें किस प्रकार कलह हुआ है; इसे मैं नहीं जानता और वास्तविक बातको जाने बिना न्याय करनेमें मेरा क्या कौशल प्रकट होगा?
Translation
విరాటుడు చెప్పెను—సైరంధ్రీ! మీ ఇద్దరి మధ్య నా దృష్టికి అందకుండా ఎలా కలహం జరిగింది, అది నాకు తెలియదు. అసలు విషయాన్ని తెలియక తీర్పు చెప్పితే నా న్యాయకౌశలం ఏమి నిలుస్తుంది?
Word by Word
विराटःVirāṭa (the king)
विराटः:
Karta
TypeNoun
Rootविराट
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
परोक्षम्in my absence / indirectly
परोक्षम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपरोक्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अभिजानामिI know / I understand
अभिजानामि:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
विग्रहम्quarrel, dispute
विग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootविग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular
युवयोःof you two / between you two
युवयोः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Dual
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
अर्थतत्त्वम्the real truth of the matter
अर्थतत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थतत्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
अविज्ञायwithout knowing / not having ascertained
अविज्ञाय:
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
किम्what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Singular
नुindeed / then (interrogative particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
स्यात्could be / would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
कौशलम्skill, competence
कौशलम्:
Karta
TypeNoun
Rootकौशल
FormNeuter, Nominative, Singular
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
Speaker
विराट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes