Shloka 1
Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)
&++ 4५० () अपन आप ३- प्रमाथ तथा उन््मथन आदि मल्लयुद्धके दाँव-पेचोंके नाम हैं। इनकी व्याख्या नीलकण्ठी आदि टीकाओंमें मल्लशास्त्रके अनुसार इस प्रकार दी गयी है-- निपात्य पेषणं भूमौ प्रमाथ इति कथ्यते । यत् तूत्थायाड्रथनं तदुन्मथनमुच्यते ।। क्षेपणं कथ्यते यत् तु स्थानात् प्रच्यावनं हठात् ।। उभयोर्भुजयोर्मुष्टिस्रोमध्ये निपात्यते । मुष्टिरित्युच्यते तज्जैर्मल्लविद्याविशारदै: ।। अवाड्मुखं स्कन्धगतं भ्रामयित्वा तदैव यः । क्षिप्तस्य शब्द: स भवेद् वराहोद्धूतनि:स्वनः ।। तर्जन्यड्गुष्ठमध्येन प्रसारितकरो हि यः । सम्प्रहारतलाख्यस्तु संग्राहो वज्रमिष्यते ।। अड्डुल्य: प्रसृता यास्तु ता: प्रसृष्टा उदीरिता: ।। ६- आकृष्य क्रोडीकरणं प्रकर्षणमुदाह्मतम् | आकर्षणं लीलयैव सम्मुखीकरणं स्मृतम् ।। पुरः पश्चात् पार्श्रयोश्चाभ्याकर्षो भ्रमणं तथा । पश्चात् प्रपातनं वेगाद् विकर्षणमुदाह्नतम् ।। िल ह आ जल रन् [28% का (कीचकवधपर्व) चतुर्दशो<5 ध्याय: कीचकका द्रौपदीपर आसक्त हो उससे प्रणययाचना करना और द्रौपदीका उसे फटकारना वैशम्पायन उवाच वसमानेषु पार्थेषु मत्स्यस्य नगरे तदा । महारथेषु छन्नेषु मासा दश समाययु:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! उस समय कुन्तीके उन महारथी पुत्रोंको मत्स्यराजके नगरमें छिपकर रहते हुए धीरे-धीरे दस महीने बीत गये। राजन! यज्ञसेनकुमारी द्रौपदी, जो स्वयं स्वामिनीकी भाँति सेवाके योग्य थी, रानी सुदेष्णाकी शुश्रूषा करती हुई बड़े कष्टसे वहाँ रहती थी
vaiśampāyana uvāca | vasamāneṣu pārtheṣu matsyasya nagare tadā | mahārathēṣu channēṣu māsā daśa samāyayuḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—జనమేజయా! ఆ సమయంలో మత్స్యరాజు నగరంలో గుప్తంగా నివసిస్తున్న ఆ మహారథి పాండవులకు పది నెలలు గడిచిపోయాయి।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even the most capable must practice restraint and patience: protecting a vow and the larger order of dharma can require concealment, endurance, and waiting for the right moment rather than displaying power prematurely.
The Pāṇḍavas, though great warriors, are living incognito in the Matsya king’s city during their final year of exile; the narrator notes that ten months of this concealed stay have passed.