Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

अध्याय ९० — लोमशोपदेशः तथा तीर्थयात्रानिश्चयः

Lomaśa’s Counsel and the Resolve for Pilgrimage

सनत्कुमार: कौरव्य पुण्यं कनखलं तथा । पर्वतश्न पुरुर्नाम यत्र यात: पुरूरवा:,कुरुनन्दन! पुण्यमय कनखलमें पहले सनत्कुमारने यात्रा की थी। वहीं पुरु नामसे प्रसिद्ध पर्वत है, जहाँ पूर्वकालमें पुरूरवाने यात्रा की थी

sanatkumāraḥ kauravya puṇyaṃ kanakhalaṃ tathā | parvataś ca purur nāma yatra yātaḥ purūravāḥ, kurunandana |

ధౌమ్యుడు పలికెను—కౌరవ్యా! ‘కనఖల’ అనే పుణ్యతీర్థము ఉంది; అక్కడ పూర్వము సనత్కుమారుడు యాత్ర చేశాడు. అలాగే ‘పురు’ అని ప్రసిద్ధమైన ఒక పర్వతమూ ఉంది; అక్కడ ప్రాచీనకాలములో పురూరవుడు ప్రయాణించాడు, కురునందనా.

सनत्कुमारःSanatkumara (the sage)
सनत्कुमारः:
Karta
TypeNoun
Rootसनत्कुमार
FormMasculine, Nominative, Singular
कौरव्यO descendant of Kuru
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Vocative, Singular
पुण्यम्holy, meritorious (place)
पुण्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
कनखलम्Kanakhala (a sacred place)
कनखलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकनखल
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाalso; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
पर्वतश्चand (there is) a mountain
पर्वतश्च:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुःPuru (name of the mountain)
पुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
यातःgone; traveled
यातः:
TypeVerb
Rootया (गम्)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
पुरूरवाःPururavas
पुरूरवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरूरवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुरुनन्दनO joy of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

धौम्य उवाच

D
Dhaumya
S
Sanatkumāra
P
Purūravas
K
Kanakhala
P
Puru (mountain)

Educational Q&A

The verse underscores the Mahābhārata’s tīrtha-yātrā ethic: sacred places gain and display their sanctity through the presence and practice of exemplary figures (ṛṣis and ancient kings). Remembering such journeys encourages reverence, self-discipline, and the pursuit of puṇya through righteous travel and conduct.

Dhaumya is guiding a Kuru prince by pointing out notable pilgrimage sites. He identifies Kanakhala as a holy place previously visited by the sage Sanatkumāra, and he mentions a mountain called Puru, associated with an earlier journey of King Purūravas—thus mapping the landscape through revered precedents.