Adhyaya 83

Verse 1

हि मय न घुक हि २ 7 - यद्यपि यहाँ पुलस्त्यजी भीष्मजीको यह प्रसंग सुना रहे हैं

పులస్త్యుడు పలికెను— రాజేంద్రా! ఆ తరువాత ఋషులు ప్రశంసించిన, అత్యంత ప్రియమైన కురుక్షేత్రానికి వెళ్లుము; అక్కడ కేవలం దర్శనమాత్రంతోనే సమస్త జీవులు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.

Verse 2

कुरुक्षेत्र गमिष्यामि कुरुक्षेत्र वसाम्पहम्‌ | य एवं सतत ब्रूयात्‌ सर्वपापै: प्रमुच्यते

“నేను కురుక్షేత్రానికి వెళ్తాను; నేను కురుక్షేత్రంలోనే నివసిస్తాను.” ఈ విధంగా ఎల్లప్పుడూ పలికేవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 3

पांसवो5पि कुरुक्षेत्रे वायुना समुदीरिता: । अपि दुष्कृतकर्माणं नयन्ति परमां गतिम्‌,वायुद्वारा उड़ाकर लायी हुई कुरुक्षेत्रकी धूल भी शरीरपर पड़ जाय, तो वह पापी मनुष्यको भी परमगतिकी प्राप्ति करा देती है

కురుక్షేత్రంలోని ధూళికణాలు కూడా— గాలిచే ఎగిరి వచ్చి శరీరంపై పడితే— దుష్కర్మభారంతో ఉన్నవానికీ పరమగతిని ప్రసాదిస్తాయి.

Verse 4

दक्षिणेन सरस्वत्या दृषद्धत्युत्तरेण च । ये वसन्ति कुरुक्षेत्रे ते वसन्ति त्रिविष्टपे,जो सरस्वतीके दक्षिण और दृषद्वतीके उत्तर कुरुक्षेत्रमें वास करते हैं, वे मानो स्वर्गलोकमें ही रहते हैं

సరస్వతీ నదికి దక్షిణంగా, దృషద్వతీకి ఉత్తరంగా ఉన్న కురుక్షేత్రంలో నివసించువారు త్రివిష్టపం (స్వర్గలోకం)లోనే నివసించినట్లే అని చెప్పబడుతుంది.

Verse 5

तत्र मासं वसेद्‌ धीर: सरस्वत्यां युधिष्िर । यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषय: सिद्धचारणा:

యుధిష్ఠిరా! అక్కడ సరస్వతీ తీరంలో ధీరుడు ఒక నెల నివసించాలి—అక్కడ బ్రహ్మాది దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులు కూడా సంచరిస్తారు.

Verse 6

गन्धर्वाप्सरसो यक्षा: पन्नगाश्न महीपते । ब्रद्मक्षेत्रे महापुण्यमभिगच्छन्ति भारत

ఓ మహీపతే, ఓ భారతా! గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, నాగులు కూడా ఆ మహాపుణ్యమైన బ్రహ్మక్షేత్రానికి వెళ్తారు.

Verse 7

मनसाप्यभिकामस्य कुरुक्षेत्र युधिष्ठिर । पापानि विप्रणश्यन्ति ब्रह्मलोक॑ च गच्छति,युधिष्ठिर! जो मनसे भी कुरुक्षेत्रमें जानेकी इच्छा करता है, उसके सब पाप नष्ट हो जाते हैं और वह ब्रह्मलोकको जाता है

యుధిష్ఠిరా! కేవలం మనసులోనే కురుక్షేత్రానికి వెళ్లాలనే కోరిక కలిగినవాడి పాపాలు నశించి, అతడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 8

गत्वा हि श्रद्धया युक्त: कुरुक्षेत्र कुरूद्वह । फल प्राप्रोति च तदा राजसूयाश्चमेधयो:,कुरुश्रेष्ठ! श्रद्धासे युक्त होकर कुरक्षेत्रकी यात्रा करनेपर मनुष्य राजसूय और अश्वमेधयज्ञोंका फल पाता है

ఓ కురువంశశ్రేష్ఠా! శ్రద్ధతో కూడి కురుక్షేత్రానికి యాత్ర చేసినవాడు, ఆ సమయంలో రాజసూయం మరియు అశ్వమేధ యజ్ఞాల ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 9

ततो मचक्रुकं नाम द्वारपालं महाबलम्‌ | यक्षं समभिवाद्यैव गोसहस्रफलं लभेत्‌,तदनन्तर, वहाँ मचक्कुक नामवाले द्वारपाल महाबली यक्षको नमस्कार करनेमात्रसे सहस्र गोदानका फल मिल जाता है

అనంతరం మచక్రుకుడు అనే మహాబల యక్ష ద్వారపాలకునికి భక్తితో నమస్కరించగానే సహస్ర గోదాన ఫలము లభిస్తుంది।

Verse 10

ततो गच्छेत धर्मज्ञ विष्णो: स्थानमनुत्तमम्‌ | सतत नाम राजेन्द्र यत्र संनिहितो हरि:,धर्मज्ञ राजेन्द्र! तत्पश्चात्‌ भगवान्‌ विष्णुके परम उत्तम सतत नामक तीर्थस्थानमें जाय, जहाँ श्रीहरि सदा निवास करते हैं

ధర్మజ్ఞ రాజేంద్రా! అనంతరం విష్ణువుని అనుత్తమ స్థానమైన ‘సతత’ అనే తీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ హరి సదా సన్నిహితుడై ఉంటాడు।

Verse 11

तत्र स्नात्वा च नत्वा च त्रिलोकप्रभवं हरिम्‌ । अश्वमेधमवाप्रोति विष्णुलोकं॑ च गच्छति

అక్కడ స్నానం చేసి, త్రిలోకాలకు కారణభూతుడైన హరికి నమస్కరించినవాడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతూ విష్ణులోకానికి చేరుతాడు।

Verse 12

ततः पारिप्लवं गच्छेत्‌ तीर्थ त्रैलोक्यविश्रुतम्‌ । अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फल प्राप्रोति भारत

అనంతరం త్రిలోకవిఖ్యాతమైన ‘పారిప్లవ’ అనే తీర్థానికి వెళ్లవలెను. ఓ భారతా! అక్కడ స్నానం చేస్తే అగ్నిష్టోమ, అతిరాత్ర యజ్ఞఫలాలు లభిస్తాయి।

Verse 13

पृथिवीतीर्थमासाद्य गोसहस्रफलं लभेत्‌ | ततः शालूकिनी गत्वा तीर्थसेवी नराधिप

పృథివీ తీర్థాన్ని చేరితే సహస్ర గోదాన ఫలము లభిస్తుంది. అనంతరం, ఓ నరాధిపా, తీర్థసేవకుడు శాలూకినీకి వెళ్లవలెను।

Verse 14

दशाश्रवमेधे स्नात्वा च तदेव फलमाप्नुयात्‌ सर्पदेवीं समासाद्य नागानां तीर्थमुत्तमम्‌

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—దశాశ్వమేధ తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు అదే పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు. నాగుల ఉత్తమ తీర్థమైన సర్పదేవిని చేరినవాడు మహాయజ్ఞఫలాన్ని పొందుతూ నాగలోకమునకు దారితీసబడును.

Verse 15

अग्निष्टोममवाप्रोति नागलोकं च विन्दति । ततो गच्छेत धर्मज्ञ द्वारपालं तरन्तुकम्‌

అతడు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలాన్ని పొందును; నాగలోకమునకును చేరును. అనంతరం, ఓ ధర్మజ్ఞా, తరంతుక అనే ద్వారపాలుని వద్దకు వెళ్లవలెను.

Verse 16

तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत्‌ । ततः पञ्चनदं गत्वा नियतो नियताशन:

అక్కడ ఒక రాత్రి నివసించినవాడు వెయ్యి గోవులను దానం చేసినంత ఫలాన్ని పొందును. ఆపై నియమబద్ధుడై, నియతాహారంతో పంచనదమునకు వెళ్లవలెను.

Verse 17

कोटितीर्थमुपस्पृश्य हयमेधफलं लभेत्‌ । अश्रिनोस्तीर्थमासाद्य रूपवानभिजायते

కోటితీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందును. అశ్వినీ తీర్థాన్ని చేరి స్నానం చేసినవాడు రూపవంతుడగును.

Verse 18

ततो गच्छेत धर्मज्ञ वाराहं तीर्थमुत्तमम्‌ विष्णुरवाराहरूपेण पूर्व यत्र स्थितो5$भवत्‌

అనంతరం, ఓ ధర్మజ్ఞా, వారాహమనే ఉత్తమ తీర్థమునకు వెళ్లవలెను—అక్కడ పూర్వకాలంలో విష్ణువు వరాహరూపం ధరించి స్థితుడై యుండెను.

Verse 19

ततो जयन्त्यां राजेन्द्र सोमतीर्थ समाविशेत्‌

అనంతరం, రాజాధిరాజా! జయంతీలోని సోమతీర్థంలో విధిపూర్వకంగా ప్రవేశించవలెను.

Verse 20

स्‍्नात्वा फलमवाप्रोति राजसूयस्य मानव: । राजेन्द्र! तदनन्तर जयन्तीमें सोमतीर्थके निकट जाय, वहाँ स्नान करनेसे मनुष्य राजसूययज्ञका फल पाता है ।।

ఘూలస్త్యుడు పలికెను— ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు రాజసూయ యాగఫలాన్ని పొందును. రాజేంద్రా! అనంతరం జయంతీలోని సోమతీర్థ సమీపానికి వెళ్లి అక్కడ స్నానం చేస్తే రాజసూయఫలమే లభించును. ఇక ఏకహంసతీర్థంలో స్నానం చేస్తే సహస్ర గోదానఫల సమానమైన పుణ్యం కలుగును. నరేశ్వరా! కృతశౌచతీర్థానికి వెళ్లిన తీర్థసేవి పుండరీకయాగఫలాన్ని పొంది శుద్ధుడగును.

Verse 21

कृतशौचं समासाद्य तीर्थसेवी नराधिप । पुण्डरीकमवाप्नोति कृतशौचो भवेच्च स:

ఘూలస్త్యుడు పలికెను— నరాధిపా! కృతశౌచ తీర్థాన్ని ఆశ్రయించిన తీర్థసేవి పుండరీకయాగఫలాన్ని పొందును; ఆ క్రియచేతనే అతడు శుద్ధుడగును.

Verse 22

ततो मुञ्जवटं नाम स्थाणो: स्थान महात्मन: । उपोष्य रजनीमेकां गाणपत्यमवाप्लनुयात्‌,तदनन्तर महात्मा स्थाणुके मुजजवट नामक स्थानमें जाय। वहाँ एक रात रहनेसे मानव गणपतिपद प्राप्त करता है

అనంతరం మహాత్ముడైన స్థాణు (శివుడు) యొక్క స్థానమైన ‘ముఞ్జవట’ అనే పవిత్ర క్షేత్రానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ ఒక రాత్రి ఉపవాసంతో ఉండితే మనిషి గణపతిపదం (శివగణాలలో స్థానం) పొందును.

Verse 23

तत्रैव च महाराज यक्षिणीं लोकविश्रुताम्‌ । स्‍्नात्वाभिगम्य राजेन्द्र सर्वान्‌ कामानवाप्लुयात्‌

మహారాజా! అక్కడే లోకవిఖ్యాతమైన యక్షిణీ-తీర్థం ఉంది. రాజేంద్రా! అక్కడికి వెళ్లి స్నానం చేస్తే మనిషి తన సమస్త కోరికలను పొందును.

Verse 24

कुरुक्षेत्रस्य तद्‌ द्वारं विश्रुतं भरतर्षभ । प्रदक्षिणमुपावृत्य तीर्थसेवी समाहित:

ఓ భరతవృషభా! కురుక్షేత్రానికి చెందిన ఆ ప్రసిద్ధ ద్వారం. దానిని ప్రదక్షిణ చేసి, తీర్థసేవలో నిమగ్నుడైన యాత్రికుడు సమాహితుడై—అంతర్ముఖంగా, ఏకాగ్రంగా—ఉంటాడు.

Verse 25

सम्मितं पुष्कराणां च स्नात्वार्च्य पितृदेवता: । जामदग्न्येन रामेण कृतं तत्‌ सुमहात्मना

పవిత్ర పుష్కరాలలో స్నానం చేసి, పితృదేవతలను మరియు దేవతలను విధివిధానంగా ఆరాధించి, మహాత్ముడైన జమదగ్న్య రాముడు అక్కడ నియత కర్మను ఆచరించాడు.

Verse 26

कृतकृत्यो भवेद्‌ राजन्नश्वमेधं च विन्दति । भरतश्रेष्ठ! वह कुरुक्षेत्रका विख्यात द्वार है। उसकी परिक्रमा करके तीर्थयात्री मनुष्य एकाग्रचित्त हो पुष्करतीर्थके तुल्य उस तीर्थमें स्नान करके देवताओं और पितरोंकी पूजा करे। राजन! इससे तीर्थयात्री कृतकृत्य होता और अश्वमेधयज्ञका फल प्राप्त करता है। उत्तम श्रेणीके महात्मा जमदग्निनन्दन परशुरामने उस तीर्थका निर्माण किया है ।। २४-२५ न ! ततो रामह्ददान्‌ गच्छेत्‌ तीर्थसेवी समाहित:

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు—ఓ రాజా! ఈ తీర్థవిధానాన్ని ఆచరించిన యాత్రికుడు కృతకృత్యుడై అశ్వమేధ ఫలాన్ని పొందుతాడు. అనంతరం సమాహితుడైన తీర్థసేవి రామహ్రదాలకు (పరశురామ కుండాలకు) వెళ్లాలి.

Verse 27

तत्र रामेण राजेन्द्र तरसा दीप्ततेजसा । क्षत्रमुत्साद्य वीरेण हदा: पञच निवेशिता:,राजेन्द्र! वहाँ उद्दीप्त तेजस्वी वीरवर परशुरामने सम्पूर्ण क्षत्रियकुलका वेगपूर्वक संहार करके पाँच कुण्ड स्थापित किये थे

ఓ రాజేంద్రా! అక్కడ దీప్తతేజస్సుతో ఉగ్రవేగుడైన వీరుడు రాముడు (పరశురాముడు) క్షత్రియ వర్గాన్ని నిర్మూలించి ఐదు హ్రదాలను స్థాపించాడు.

Verse 28

पूरयित्वा नरव्यात्र रुधिरेणेति विश्रुतम्‌ । पितरस्तर्पिता: सर्वे तथैव प्रपितामहा:

ఓ పురుషసింహా! ఆయన ఆ కుండలను మనుష్యుల రక్తంతో నింపాడని ప్రసిద్ధి. అదే రక్తంతో పరశురాముడు తన పితరులకూ ప్రపితామహులకూ తర్పణం చేశాడు.

Verse 29

पितर ऊचु. राम राम महाभाग प्रीता: सम तव भार्गव

పితృదేవతలు పలికిరి—“రామా, రామా! మహాభాగ్యుడవైన భార్గవా! మేము నీపై ప్రసన్నులమయ్యాము. ఓ పరశురామా, భృగునందనా, విభో! నీ పితృభక్తి, నీ పరాక్రమం మమ్మల్ని ఎంతో ఆనందింపజేశాయి. మహాద్యుతీ! నీకు మంగళం కలుగుగాక. వరమొకటి కోరుకో; చెప్పు—నీకు ఏమి కావాలి?”

Verse 30

अनया पितृभक्‍्त्या च विक्रमेण च ते विभो । वरं वृणीष्व भद्रं ते किमिच्छसि महाद्युते

పితృదేవతలు పలికిరి—“ఓ విభో! నీ పితృభక్తి, నీ పరాక్రమం వల్ల మేము అత్యంత ప్రసన్నులమయ్యాము. మహాద్యుతీ! నీకు మంగళం కలుగుగాక. వరమొకటి ఎంచుకో; చెప్పు—నీకు ఏమి కావాలి?”

Verse 31

एवमुक्त: स राजेन्द्र राम: प्रहरतां वर: । अब्रवीत्‌ प्राञ्जलिवर्क्यं पितृन्‌ स गगने स्थितान्‌

రాజేంద్రా! ఇలా పలుకబడిన తరువాత, యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు (పరశురాముడు) చేతులు జోడించి, ఆకాశంలో నిలిచిన తన పితృదేవతలను ఉద్దేశించి ఇలా పలికెను.

Verse 32

भवन्‍न्तो यदि मे प्रीता यद्यनुग्राहता मयि । पितृप्रसादमिच्छेयं तप आप्यायनं पुनः

“మీరు పితృదేవతలు నాపై ప్రసన్నులై, నేను మీ అనుగ్రహానికి పాత్రుడనైతే—మీ కృపాప్రసాదాన్ని నేను కోరుతున్నాను. నా తపస్సు మరల పుష్టి పొంది సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుగాక.”

Verse 33

यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रमुत्सादितं मया । ततश्न पापान्मुच्येयं युष्माकं तेजसाप्यहम्‌

“క్రోధానికి లోనై నేను క్షత్రియ వంశాన్ని నాశనం చేసిన పాపం—ఆ పాపం నుండి నేను విముక్తుడనగలనా? మీ తేజస్సుతో కూడ కాదు.”

Verse 34

एतच्छुत्वा शुभं वाक्‍्यं रामस्य पितरस्तदा,परशुरामजीका यह शुभ वचन सुनकर उनके पितर बड़े प्रसन्न हुए और हर्षमें भरकर बोले--“वत्स! तुम्हारी तपस्या इस विशेष पितृभक्तिसे पुन: बढ़ जाय

రాముని ఈ శుభవాక్యాన్ని విని అతని పితృదేవతలు ఆ సమయంలో అత్యంత సంతోషించారు. హర్షంతో నిండిపోయి ఇలా పలికారు—“వత్సా! ఈ విశేష పితృభక్తివల్ల నీ తపస్సు మరల మరల వృద్ధి చెందుగాక.”

Verse 35

प्रत्यूचु: परमप्रीता राम॑ हर्षसमन्विता: । तपस्ते वर्धतां भूय: पितृभक्त्या विशेषत:

పరమానందంతో హర్షసమన్వితులైన పితృదేవతలు రామునికి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చారు—“వత్సా! నీ తపస్సు ఇంకా ఇంకా వృద్ధి చెందుగాక—ప్రత్యేకంగా ఈ అనన్య పితృభక్తివల్ల.”

Verse 36

यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रमुत्सादितं त्वया । ततश्न पापान्मुक्तस्त्वं पतितास्ते स्वकर्मभि:,“तुमने जो रोषमें भरकर क्षत्रियकुलका संहार किया है, उस पापसे तुम मुक्त हो गये। वे क्षत्रिय अपने ही कर्मसे मरे हैं

క్రోధావేశంతో నీవు చేసిన క్షత్రియవంశ సంహారం విషయమై—ఆ పాపం నుండి నీవు ఇప్పుడు విముక్తుడవు. ఆ క్షత్రియులు తమ తమ కర్మఫలంతోనే పతనమయ్యారు (నశించారు).

Verse 37

हृदाक्ष तव तीर्थत्वं गमिष्यन्ति न संशय: । हृदेषु तेषु यः स्नात्वा पितृन्‌ संतर्पयिष्यति

హే హృదాక్షా! నీవు నిర్మించిన ఈ కుండలు నిస్సందేహంగా తీర్థస్థానాలుగా మారుతాయి. ఎవడు ఈ కుండలలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేస్తాడో—

Verse 38

पितरस्तस्य वै प्रीता दास्यन्ति भुवि दुर्लभम्‌ । ईप्सितं च मन:काम॑ स्वर्गलोकं च शाश्वतम्‌

అతని పితృదేవతలు ప్రసన్నులై అతనికి భూమిపై దుర్లభమైన వరాన్ని ప్రసాదిస్తారు—అభీష్టమైన మనోకాంక్షను, అలాగే శాశ్వత స్వర్గలోకాన్ని కూడా.

Verse 39

एवं दत्त्वा वरान्‌ राजन्‌ रामस्य पितरस्तदा । आमन्त्र्य भार्गव प्रीत्या तत्रैवान्तरहितास्तत:

రాజా, ఈ విధంగా వరాలు ప్రసాదించిన తరువాత రాముని (పరశురాముని) పితృదేవతలు ప్రేమపూర్వకంగా భార్గవుని అనుమతి తీసుకొని అదే స్థలంలో అంతర్ధానమయ్యారు. అందువల్ల భృగునందన మహాత్మ పరశురాముని ఆ ‘రామ-హ్రదాలు’ అత్యంత పుణ్యప్రదములుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఓ నృపా, శుభవ్రతాలు ఆచరించి బ్రహ్మచర్యంలో స్థితుడై ఆ కుండల జలంలో స్నానం చేసి అక్కడ రాముని (పరశురాముని) పూజించువాడు అపారమైన స్వర్ణసంపదను పొందుతాడు. అనంతరం, ఓ కురుశ్రేష్ఠా, తీర్థసేవి ‘వంశమూలక’ అనే తీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ స్నానం చేయుటవలన మనిషి తన వంశాన్ని उद्धరించును. తరువాత ‘కాయశోధన’ తీర్థానికి వెళ్లి స్నానం చేయుటవలన నిస్సందేహంగా దేహశుద్ధి కలుగును; దేహం శుద్ధమైనపుడు మనిషి పరమ మంగళప్రదమైన, అనుత్తమ లోకాలను పొందును.

Verse 40

एवं रामह्नदा: पुण्या भार्गवस्य महात्मन: । स्नात्वा हदेषु रामस्य ब्रह्मबचारी शुभव्रत:

ఇలా మహాత్మ భార్గవ పరశురాముని ‘రామ-హ్రదాలు’ అత్యంత పుణ్యఫలప్రదములని చెప్పబడినవి. బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తూ శుభవ్రతాలు ఆచరించే వాడు పరశురాముని ఆ కుండలలో స్నానం చేసి అక్కడ రాముని (పరశురాముని) పూజిస్తే అపారమైన స్వర్ణసంపదను పొందుతాడు. తరువాత తీర్థసేవి ‘వంశమూలక’ అనే తీర్థానికి వెళ్లాలి; అక్కడ స్నానం చేయుటవలన తన వంశానికి ఉద్ధారం కలుగుతుంది. ఆపై ‘కాయశోధన’ తీర్థానికి వెళ్లి స్నానం చేస్తే నిస్సందేహంగా దేహశుద్ధి కలుగుతుంది; దేహం శుద్ధమైనపుడు మనిషి పరమ శుభమైన, అనుత్తమ లోకాలను పొందుతాడు.

Verse 41

राममभ्यर्च्य राजेन्द्र लभेद्‌ बहुसुवर्णकम्‌ । वंशमूलकमासाद्य तीर्थसेवी कुरूद्गह

రాజేంద్రా, రాముని (పరశురాముని) అర్చన చేయుటవలన అపారమైన స్వర్ణం లభిస్తుంది. ఓ కురువీరా, అనంతరం తీర్థసేవి ‘వంశమూలక’ తీర్థానికి చేరవలెను.

Verse 42

स्ववंशमुद्धरेद्‌ राजन्‌ स्नात्वा वै वंशमूलके । कायशोधनमासाद्य तीर्थ भरतसत्तम

రాజా, ‘వంశమూలక’లో స్నానం చేయుటవలన మనిషి తన వంశాన్ని उद्धరించును. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, తరువాత ‘కాయశోధన’ అనే తీర్థానికి చేరవలెను.

Verse 43

शरीरशुद्धि: स्नातस्य तस्मिंस्तीर्थे न संशय: । शुद्धदेहश्व संयाति शुभाललोकाननुत्तमान्‌

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడికి దేహశుద్ధి కలుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు. దేహం శుద్ధమైనపుడు అతడు పరమ ఉత్తమమైన, శుభ లోకాలను పొందుతాడు.

Verse 44

ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थ त्रैलोक्यविश्रुतम्‌ । लोका यत्रोद्धता: पूर्व विष्णुना प्रभविष्णुना

అనంతరం, హే ధర్మజ్ఞా! త్రిలోకప్రసిద్ధమైన ఆ తీర్థానికి వెళ్లవలెను—అక్కడ పూర్వకాలంలో సర్వశక్తిమంతుడైన భగవాన్ విష్ణువు అనేక లోకాలను उद्धరించాడు. ఆ ఉత్తమ తీర్థంలో స్నానం చేయుటవలన మనిషి తన స్వజనులకూ उद्धారకారణమగును.

Verse 45

लोकोद्धारं समासाद्य तीर्थ त्रैलोक्यपूजितम्‌ । स्नात्वा तीर्थवरे राजँल्‍लोकानुद्धरते स्वकान्‌

హే రాజా, హే ధర్మజ్ఞా! త్రిలోకపూజితమైన ‘లోకోద్ధార’ అనే తీర్థానికి చేరి, ఆ శ్రేష్ఠ తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు తన స్వజనులను उद्धరిస్తాడు. కాబట్టి త్రిభువనప్రసిద్ధమైన లోకోద్ధార-తీర్థానికి వెళ్లి అక్కడ స్నానం చేయుటవలన మనిషి తన బంధువులు, ఆశ్రితుల उद्धారానికి కారణమగును.

Verse 46

श्रीतीर्थ च समासाद्य स्नात्वा नियतमानस: । अर्चयित्वा पितृन्‌ देवान्‌ विन्दते श्रियमुत्तमाम्‌

శ్రీతీర్థానికి చేరి, మనస్సును నియమించి అక్కడ స్నానం చేసి, పితృదేవతలను మరియు దేవతలను అర్చించినవాడు ఉత్తమమైన శ్రీ—సమృద్ధిని—పొందుతాడు.

Verse 47

कपिलातीर्थमासाद्य ब्रह्मचारी समाहित: । तत्र स्नात्वार्चयित्वा च 9९ १०8: [_ स्वान्‌ दैवतान्यपि

కపిలాతీర్థానికి చేరి, సమాహితచిత్తుడైన బ్రహ్మచారి అక్కడ స్నానం చేసి, అర్చన చేసి, తన ఇష్టదేవతలకు కూడా నమస్కరిస్తాడు.

Verse 48

कपिलानां सहस्रस्य फलं मानव: | कपिला-तीर्थमें जाकर ब्रह्मचर्यके पालनपूर्वक एकाग्रचित्त हो वहाँ स्नान और देवता- पितरोंका पूजन करके मानव सहस्र कपिला गौओंके दानका फल प्राप्त करता है || ४७६ || सूर्यतीर्थ समासाद्य स्नात्वा नियतमानस:

కపిలాతీర్థానికి వెళ్లి బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ ఏకాగ్రచిత్తుడై అక్కడ స్నానం చేసి దేవతలు, పితృదేవతలను పూజించినవాడు, వెయ్యి కపిల గోవులను దానం చేసిన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 49

अर्चयित्वा पितृन्‌ देवानुपवासपरायण: । अग्निष्टोममवाप्रोति सूर्यलोक॑ च गच्छति

ఉపవాసనిష్ఠతో సూర్యతీర్థానికి వెళ్లి అక్కడ స్నానం చేసి, దేవతలకూ పితృదేవతలకూ విధివిధానంగా అర్చన చేసినవాడు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందీ, అనంతరం సూర్యలోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 50

गवां भवनमासाद्य तीर्थसेवी यथाक्रमम्‌ | तत्राभिषेकं कुर्वाणो गोसहस्रफलं लभेत्‌,तदनन्तर तीर्थसेवी क्रमश: गोभवनतीर्थमें जाकर वहाँ स्नान करे। इससे उसको सहस्र गोदानका फल मिलता है

తీర్థసేవకుడు యథాక్రమంగా ‘గవాం భవనం’ అనే తీర్థానికి చేరి అక్కడ విధివిధానంగా అభిషేకస్నానం చేస్తే, వెయ్యి గోవుల దానఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 51

शड्खिनीतीर्थमासाद्य तीर्थसेवी कुरूद्वह । देव्यास्तीर्थे नर: स्नात्वा लभते रूपमुत्तमम्‌

ఓ కురువీరశ్రేష్ఠా! తీర్థసేవకుడు శడ్ఖినీ (శంఖినీ) తీర్థానికి చేరి దేవీ తీర్థంలో స్నానం చేస్తే, అతడు ఉత్తమమైన కాంతిమయ రూపాన్ని పొందుతాడు.

Verse 52

कुरुश्रेष्ठ! तीर्थयात्री पुरुष शंखिनीतीर्थमें जाकर वहाँ देवीतीर्थमें स्नान करनेसे उत्तम रूप प्राप्त करता है ।। ततो गच्छेत राजेन्द्र द्वारपालमरन्तुकम्‌ । तच्च तीर्थ सरस्वत्यां यक्षेन्द्रस्य महात्मन:

ఓ కురుశ్రేష్ఠా! తీర్థయాత్రికుడు శంఖినీ తీర్థానికి వెళ్లి దేవీ తీర్థంలో స్నానం చేస్తే ఉత్తమమైన కాంతిమయ రూపాన్ని పొందుతాడు. ఆ తరువాత, ఓ రాజేంద్రా, అతడు ద్వారపాల (అరంతుక) అనే తీర్థానికి వెళ్లాలి; అది సరస్వతీ నదిపై మహాత్ముడైన యక్షేంద్రునికి సంబంధించినది.

Verse 53

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मावर्त नरोत्तम:

ఆ తరువాత, ఓ రాజేంద్రా, ఆ నరోత్తముడు బ్రహ్మావర్తానికి ప్రయాణించాలి.

Verse 54

ततो गच्छेत राजेन्द्र सुतीर्थकमनुत्तमम्‌

అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, అనుత్తమమైన సుతీర్థక అనే పవిత్ర తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ దేవతలతో కూడి పితృదేవతలు నిత్యము సంనిహితులై ఉన్నారని చెప్పబడుతుంది. అక్కడ పితృదేవార్చనలో నిమగ్నుడై విధివిధానంగా స్నానం చేసిన యాత్రికుడు అశ్వమేధయాగ ఫలాన్ని పొందుతూ పితృలోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 55

तत्र संनिहिता नित्यं पितरो दैवतै: सह । तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रत:

అక్కడ దేవతలతో కూడి పితృగణులు నిత్యము సంనిహితులై ఉంటారు. కనుక పితృ-దేవార్చనలో రతుడైనవాడు అక్కడే అభిషేకం (విధివిధాన స్నానం/అర్ఘ్య) చేయవలెను.

Verse 56

ततोअप्बुमत्यां धर्मज्ञ सुतीर्थकमनुत्तमम्‌,धर्मज्ञ! वहाँसे अम्बुमतीमें, जो परम उत्तम तीर्थ है, जाय

తదుపరి, ఓ ధర్మజ్ఞా, అక్కడి నుండి అంబుమతీకి వెళ్లుము—అది అనుపమమైన, పరమ ఉత్తమ తీర్థము. ఓ ధర్మవేత్తా, ఆ శ్రేష్ఠ పవిత్ర తీర్థానికి ప్రయాణించుము.

Verse 57

काशीथ्वरस्य तीर्थेषु स्नात्वा भरतसत्तम | सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते,भरतश्रेष्ठ! काशीश्वरके तीर्थोमें स्नान करके मनुष्य सब रोगोंसे मुक्त हो जाता और ब्रह्मलोकमें प्रतिष्ठित होता है

ఓ భరతశ్రేష్ఠా! కాశీశ్వరుని తీర్థాలలో స్నానం చేసినవాడు సమస్త వ్యాధుల నుండి విముక్తుడై బ్రహ్మలోకంలో ప్రతిష్ఠితుడై గౌరవింపబడతాడు.

Verse 58

मातृतीर्थ च तत्रैव यत्र स्नातस्य भारत | प्रजा विवर्धते राजन्नतन्वीं श्रियमश्नुते

అక్కడే ‘మాతృతీర్థం’ కూడా ఉంది. ఓ భారతా! అక్కడ స్నానం చేసినవాడి ప్రజలు వృద్ధి చెందుతారు; ఓ రాజా, అతడు అక్షయమైన, నిరంతర సంపదను పొందుతాడు.

Verse 59

भरतवंशी महाराज! वहीं मातृतीर्थ है, जिसमें स्नान करनेवाले पुरुषकी संतति बढती है और वह कभी क्षीण न होनेवाली सम्पत्तिका उपभोग करता है ।।

భరతవంశ మహారాజా! అదే మాతృతీర్థము; అందులో స్నానం చేసిన పురుషుని సంతానం వృద్ధి చెందుతుంది, అతడు క్షయములేని సంపదను అనుభవిస్తాడు. అనంతరం నియమశీలుడై, నియతాహారంతో సీతావనమునకు వెళ్లవలెను. మహారాజా! అక్కడ మహత్తరమైన తీర్థము ఉంది; అది ఇతరత్ర దుర్లభము.

Verse 60

पुनाति गमनादेव दृष्टमेक॑ नराधिप । केशानभ्युक्ष्य वै तस्मिन्‌ पूतो भवति भारत

నరాధిపా! ఆ తీర్థము దగ్గరకు వెళ్లడమే, ఒక్కసారి దర్శించడమే పావనము చేస్తుంది. ఓ భారతా! అందులో కేశములను కడిగినంత మాత్రాన మనిషి శుద్ధుడవుతాడు.

Verse 61

तीर्थ तत्र महाराज श्वाविल्लोमापहं स्मृतम्‌ । यत्र विप्रा नरव्याप्र विद्वांसस्तीर्थतत्परा:

మహారాజా! అక్కడ ‘శ్వావిల్లోమాపహ’ అనే తీర్థము ప్రసిద్ధి. నరవ్యాఘ్రా! అక్కడ తీర్థకర్మలలో నిమగ్నులైన పండిత బ్రాహ్మణులు స్నానం చేసి పరమానందాన్ని పొందుతారు.

Verse 62

प्रीतिं गच्छन्ति परमां स्नात्वा भरतसत्तम । श्वाविल्लोमापनयने तीर्थे भरतसत्तम

భరతశ్రేష్ఠా! అక్కడ స్నానం చేసి వారు పరమానందాన్ని పొందుతారు. భరతసత్తమా! ‘శ్వావిల్లోమాపనయన’ అనే ఆ తీర్థంలో స్నానం చేయడం వలన అత్యున్నత ప్రీతి కలుగుతుంది.

Verse 63

प्राणायामैर्निर्हरिन्ति स्वलोमानि द्विजोत्तमा: | पूतात्मानश्न राजेन्द्र प्रयान्ति परमां गतिम्‌

రాజేంద్రా! ప్రాణాయామముల ద్వారా శ్రేష్ఠ ద్విజులు తమ (అశుద్ధికి సూచకమైన) రోమములను తొలగించుకుంటారు. శుద్ధాత్ములై, ఓ నరేంద్రా, వారు పరమగతిని పొందుతారు.

Verse 64

दशाश्रमेधिकं चैव तस्मिंस्तीर्थे महीपते । तत्र स्नात्वा नरव्यापत्र गच्छेत परमां गतिम्‌,भूपाल! वहीं दशाश्वमेधिकतीर्थ भी है। पुरुषसिंह! उसमें स्नान करके मनुष्य उत्तम गति प्राप्त करता है

మహీపతీ! ఆ తీర్తంలోనే దశాశ్వమేధికమనే తీర్తం కూడా ఉంది. నరవాఘ్రా! అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి పరమగతిని పొందుతాడు, ఓ భూపాలా.

Verse 65

ततो गच्छेत राजेन्द्र मानुषं लोकविश्रुतम्‌ । यत्र कृष्णमृगा राजन्‌ व्याधेन शरपीडिता:

ఆపై, రాజేంద్రా! లోకవిఖ్యాతమైన ‘మానుష’ తీర్తానికి వెళ్లాలి. రాజా! అక్కడ వేటగాడి బాణాలతో బాధపడిన కృష్ణమృగాలు ఆ సరస్సులో మునిగి మానవదేహాలను పొందాయి; అందుకే అది మానుషతీర్థమని ప్రసిద్ధి. బ్రహ్మచర్యంతో నియమితుడై, ఏకాగ్రచిత్తుడై అక్కడ స్నానం చేసినవాడు సమస్త పాపాల నుండి శుద్ధుడై స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 66

विगाहा तस्मिन्‌ सरसि मानुषत्वमुपागता: । तस्मिंस्तीर्थ नर: स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहित:

ఆ సరస్సులో మునిగి వారు మానవస్థితిని పొందారు. ఆ తీర్తంలో మనిషి స్నానం చేసి బ్రహ్మచారిగా, సమాహితమనస్సుతో నిలుస్తాడు.

Verse 67

मानुषस्य तु पूर्वेण क्रोशमात्रे महीपते

మహీపతీ! మానుషతీర్థానికి తూర్పుగా ఒక క్రోశమాత్ర దూరంలో.

Verse 68

आप गा नाम विख्याता नदी सिद्धनिषेविता । श्यामाकं भोजने तत्र यः प्रयच्छति मानव:

అక్కడ ‘ఆపగా’ అనే ప్రసిద్ధ నది ఉంది; సిద్ధులు దానిని సేవిస్తారు. అక్కడ ఎవడు భోజనార్థం శ్యామాక ధాన్యాన్ని సమర్పిస్తాడో.

Verse 69

देवान्‌ पितृन्‌ समुद्दिश्य तस्य धर्मफलं महत्‌ | एकस्मिन्‌ भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता

దేవతలకూ పితృదేవతలకూ అర్పణభావంతో అన్నదానం చేస్తే దాని ధర్మఫలం అపారమవుతుంది. అటువంటి భావంతో ఒక్క బ్రాహ్మణునికైనా భోజనం పెట్టినట్లయితే, కోటి మందికి భోజనం పెట్టినంత పుణ్యం కలుగుతుంది—అంత గొప్పది ఆ ధర్మఫలం.

Verse 70

राजन! मानुषतीर्थसे पूर्व एक कोसकी दूरीपर आपगा नामसे विख्यात एक नदी है

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు—“రాజా! మానుషతీర్థానికి తూర్పున సుమారు ఒక క్రోశ దూరంలో సిద్ధపురుషులు సేవించే ‘ఆపగా’ అనే నది ఉంది. అక్కడ దేవతలకూ పితృదేవతలకూ ఉద్దేశించి భోజనదానం చేస్తూ ప్రత్యేకంగా శ్యామాక (సావా) ధాన్యాన్ని ఇస్తే మహత్తర ధర్మఫలం లభిస్తుంది. ఆ స్థలంలో ఒక్క బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టిన ఫలం కోటి బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టిన ఫలంతో సమానమని చెబుతారు. ఇంకా అక్కడ స్నానం చేసి, దేవతలకూ పితృలకు పూజ చేసి, ఒక రాత్రి నివసిస్తే అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలం పొందుతాడు.”

Verse 71

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मण: स्थानमुत्तमम्‌ । ब्रह्मोदुम्बरमित्येव प्रकाशं भुवि भारत,भरतवंशी राजेन्द्र! तदनन्तर ब्रह्माजीके उत्तम स्थानमें जाय, जो इस पृथ्वीपर ब्रह्मोदुम्बरतीर्थके नामसे प्रसिद्ध है

ఆ తరువాత, ఓ రాజేంద్రా! బ్రహ్ముని పరమ స్థానానికి వెళ్లాలి. ఓ భారతా! అది ఈ భూమిపై ‘బ్రహ్మోదుంబర’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 72

तत्र सप्तर्षिकुण्डेषु स्नातस्य नरपुड्भव । केदारे चैव राजेन्द्र कपिलस्य महात्मन:

అక్కడ, ఓ నరశ్రేష్ఠా! సప్తర్షికుండాలలో స్నానం చేసినవాడికి, అలాగే ఓ రాజేంద్రా! కేదారంలో స్నానం చేసినవాడికీ, మహాత్ముడు కపిలుని (సమానమైన) పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.

Verse 73

ब्रह्माणमधिगम्याथ शुचि: प्रयतमानस: । सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोक॑ प्रपद्यते

బ్రహ్ముని సమీపానికి చేరి, శుచిగా, నియమిత మనస్సుతో ఉన్నవాడు సమస్త పాపాల నుండి శుద్ధుడవుతాడు; అలా విశుద్ధాత్ముడై బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 74

कपिलस्य च केदारं समासाद्य सुदुर्लभम्‌ । अन्तर्धानमवाप्रोति तपसा दग्धकिल्बिष:

కపిలుని అత్యంత దుర్లభమైన కేదారక్షేత్రాన్ని చేరిన తరువాత, తపస్సుతో పాపాలు దగ్ధమైన వాడు అంతర్ధానశక్తిని పొందుతాడు.

Verse 75

वहाँ सप्तर्षिकुण्ड है। नरश्रेष्ठ महाराज! उन कुण्डोंमें तथा महात्मा कपिलके केदारतीर्थमें स्नान करनेसे पुरुषको महान्‌ पुण्यकी प्राप्ति होती है। वह मनुष्य ब्रह्माजीके निकट जाकर उनका दर्शन करनेसे शुद्ध

అనంతరం, రాజేంద్రా! లోకవిఖ్యాతమైన సరక తీర్థానికి వెళ్లాలి. కృష్ణపక్ష చతుర్దశిన వృషధ్వజుడు (శివుడు) సమీపానికి వెళ్లి ఆయన దర్శనం పొందాలి.

Verse 76

तिस््र: कोट्यस्तु तीर्थानां सरके कुरुनन्दन,कुरुनन्दन! सरकमें तीन करोड़ तीर्थ हैं

కురునందనా! సరకలో తీర్థాలు మూడు కోట్లు ఉన్నాయి.

Verse 77

रुद्रकोट्यां तथा कूपे हृदेषु च महीपते । इलास्पदं च तत्रैव तीर्थ भरतसत्तम

మహీపతే! ఆ తీర్థాలు రుద్రకోటిలోను, బావిలోను, హృదయాలలోను (కుండాలలోను) ఉన్నాయి. భరతశ్రేష్ఠా! అక్కడే ‘ఇలాస్పద’ అనే తీర్థమూ ఉంది.

Verse 78

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च दैवतानि थ। न दुर्गतिमवाप्रोति वाजपेयं च

రాజా! అక్కడ స్నానం చేసి దేవతలకును పితృదేవతలకును అర్చన చేసినవాడు దుర్గతిని పొందడు; వాజపేయ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 79

किंदाने च नर: स्नात्वा किंजप्ये च महीपते । अप्रमेयमवाप्रोति दानं जप्यं च भारत,महीपते! वहाँ किंदान और किंजप्य नामक तीर्थ भी हैं। भारत! उनमें स्नान करनेसे मनुष्य दान और जपका असीम फल पाता है

పులస్త్యుడు పలికెను—మహీపతీ, కిందాన అనే తీర్థంలోను, అలాగే కింజప్యలోను స్నానం చేసిన మనిషి దానము మరియు జపముల అప్రమేయ ఫలాన్ని పొందును, ఓ భారతా.

Verse 80

कलश्यां वार्युपस्पृश्य श्रद्दधानो जितेन्द्रिय: । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फल प्राप्रोति मानव:

శ్రద్ధతో, ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉన్న మనిషి కలశంలో ఉంచిన నీటిని స్పర్శించిన మాత్రాన అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలాన్ని పొందును.

Verse 81

कलशीतीर्थमें जलका आचमन करके श्रद्धालु और जितेन्द्रिय मानव अग्निष्टोमयज्ञका फल पाता है ।।

కలశీ-తీర్థంలో జలాన్ని ఆచమనం చేసి శ్రద్ధతో ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉన్న మనిషి అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలాన్ని పొందును. ఓ కురుకులశ్రేష్ఠా, సరక-తీర్థానికి తూర్పున మహాత్మ నారదుని తీర్థం ఉంది; అది ‘అంబాజన్మ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి.

Verse 82

इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें पुलस्त्यकाथिततीर्थयात्राविषयक बयासीवाँ अध्याय पूरा हुआ

ఓ భారతా, ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి, జీవితం ముగిసినపుడు ప్రాణాలను విడిచిన మనిషి నారదుని అనుమతితో పరమోత్తమ లోకాలను పొందును.

Verse 83

शुक्लपक्षे दशम्यां च पुण्डरीकं॑ समाविशेत्‌ । तत्र स्नात्वा नरो राजन्‌ पुण्डरीकफलं लभेत्‌

శుక్లపక్ష దశమి నాడు పుండరీక-తీర్థంలో ప్రవేశించవలెను. ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి పుండరీక ఫలాన్ని పొందును.

Verse 84

ततस्त्रिविष्टपं गच्छेत्‌ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्‌ । तत्र वैतरणी पुण्या नदी पापप्रणाशिनी

అనంతరం మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన త్రివిష్టప లోకానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ వైతరణీ అనే పుణ్యనది ప్రవహిస్తుంది; అది పాపనాశిని.

Verse 85

तदनन्तर तीनों लोकोंमें विख्यात त्रिविष्टपतीर्थमें जाय। वहाँ वैतरणी नामक पुण्यमयी पापनाशिनी नदी है ।।

ఆ తరువాత మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన త్రివిష్టప తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ వైతరణీ అనే పుణ్యమయి, పాపనాశిని నది ఉంది. అందులో స్నానం చేసి, శూలపాణి, వృషధ్వజుడైన భగవాన్ శంకరుని ఆరాధిస్తే మనిషి సమస్త పాపాల నుండి అంతఃశుద్ధి పొందీ పరమగతిని చేరుతాడు.

Verse 86

ततो गच्छेत राजेन्द्र फलकीवनमुत्तमम्‌ | तत्र देवा: सदा राजन्‌ फलकीवनमरश्रिता:

ఆ తరువాత, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన ఫలకీవనానికి వెళ్లవలెను. ఓ రాజా, అక్కడ దేవతలు ఎల్లప్పుడూ ఫలకీవనాన్ని ఆశ్రయించి నివసిస్తారు.

Verse 87

तपश्चरन्ति विपुलं बहु वर्षमहस्रकम्‌ । दृषद्व॒त्यां नर: स्नात्वा तर्पयित्वा च देवता:

మనుష్యులు అనేక వేల సంవత్సరాలు విస్తారమైన తపస్సు చేస్తారు. కానీ దృషద్వతీ నదిలో స్నానం చేసి దేవతలకు తర్పణం అర్పిస్తే, మనిషి అదే పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 88

अग्निष्टोमातिरात्रा भ्यां फलं विन्दति भारत | तीर्थ च सर्वदेवानां स्नात्वा भरतसत्तम

ఓ భారతా, అగ్నిష్టోమ మరియు అతిరాత్ర సోమయాగాల ఫలంతో సమానమైన ఫలాన్ని మనిషి పొందుతాడు. ఓ భరతశ్రేష్ఠా, సర్వదేవతల తీర్థంగా భావించబడే ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసినా అదే పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.

Verse 89

गोसहस्रस्य राजेन्द्र फलं विन्दति मानव: । पाणिखाते नर: स्नात्वा तर्पयित्वा च देवता:

రాజేంద్రా! చేతితో తవ్విన పాణిఖాతంలో స్నానం చేసి, దేవతలకు తర్పణం చేసిన మనిషి సహస్ర గోదాన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 90

अग्निष्टोमातिरात्रा भ्यां फलं विन्दति भारत | राजसूयमवाप्रोति ऋषिलोक॑ च विन्दति

ఓ భారతా! అగ్నిష్టోమ, అతిరాత్ర యజ్ఞాలను ఆచరించుటవలన వాటి ఫలాన్ని పొందుతాడు; రాజసూయ యజ్ఞఫలమును కూడా పొందించి ఋషిలోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 91

राजेन्द्र! वहाँसे फलकीवन नामक उत्तम तीर्थकी यात्रा करे। राजन्‌! देवतालोग फलकीवनमें सदा निवास करते हैं और अनेक सहस वर्षोतक वहाँ भारी तपस्यामें लगे रहते हैं। भारत! दृषद्वतीमें स्नान करके देवता-पितरोंका तर्पण करनेसे मनुष्य अग्निष्टोम और अतितरात्र यज्ञोंका फल पाता है। भरतसत्तम राजेन्द्र! सर्वदेवतीर्थमें स्नान करनेसे मानव सहस्र गोदानका फल पाता है। भारत! पाणिखाततीर्थमें स्नान करके देवता-पितरोंका तर्पण करनेसे मनुष्य अग्निष्टोम और अतिरात्रयज्ञोंसे मिलनेवाले फलको प्राप्त कर लेता है; साथ ही वह राजसूययज्ञका फल पाता एवं ऋषिलोकमें जाता है ।। ततो गच्छेत राजेन्द्र मिश्रकं तीर्थमुत्तमम्‌ । तत्र तीर्थानि राजेन्द्र मिश्रितानि महात्मना

ఘూలస్త్యుడు చెప్పెను— రాజేంద్రా! ఇక్కడి నుండి నీవు ఉత్తమమైన ‘ఫలకీవన’ తీర్థానికి వెళ్లవలెను. రాజా! అక్కడ దేవతలు నిత్యము నివసించి, అనేక సహస్ర సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సులో నిమగ్నులై ఉంటారు. ఓ భారతా! దృషద్వతీ నదిలో స్నానం చేసి దేవతలకు, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసినవాడు అగ్నిష్టోమ, అతిరాత్ర యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు. భరతశ్రేష్ఠా! సర్వదేవతీర్థంలో స్నానం చేస్తే సహస్ర గోదాన ఫలం లభిస్తుంది. ఓ భారతా! పాణిఖాత తీర్థంలో స్నానం చేసి దేవతా–పితృలకు తర్పణం చేసినవాడు అగ్నిష్టోమ, అతిరాత్ర ఫలాన్ని పొందడమే కాక రాజసూయ యజ్ఞఫలాన్ని కూడా పొందించి ఋషిలోకాన్ని చేరుతాడు. తదుపరి, రాజేంద్రా! పరమోత్తమమైన ‘మిశ్రక’ తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ మహాత్ముడు వ్యాసుడు ద్విజుల హితార్థం సమస్త తీర్థాల పుణ్యాన్ని ఒకచోట సమ్మిళితం చేశాడని మేము విన్నాము. మిశ్రకంలో స్నానం చేసినవాడు సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసినవాడిగా భావింపబడును.

Verse 92

व्यासेन नृपशार्दूल द्विजार्थमिति न: श्रुतम्‌ । सर्वतीर्थेषु स सनाति मिश्रके सनाति यो नर:

నృపశార్దూలా! ద్విజుల హితార్థం వ్యాసుడు (మిశ్రకంలో) సమస్త తీర్థాల పుణ్యాన్ని సమ్మిళితం చేశాడని మేము విన్నాము. మిశ్రకంలో స్నానం చేసే మనిషి సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసినవాడే.

Verse 93

ततो व्यासवनं गच्छेन्नियतो नियताशन: । मनोजवे नर: स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्‌

తదుపరి నియమంతో, మితాహారిగా వ్యాసవనానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ మనోజవ తీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి సహస్ర గోదాన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 94

गत्वा मधुवटीं चैव देव्यास्तीर्थे नर: शुचि: । तत्र स्नात्वार्चयित्वा च पितृन्‌ देवांश्व॒ पूरुष:

దేవీ తీర్థమైన మధువటీకి వెళ్లి శుచిగా ఉన్న మనిషి అక్కడ స్నానం చేయాలి; స్నానానంతరం పితృదేవతలకును దేవతలకును విధివిధానంగా ఆరాధన చేయాలి।

Verse 95

कौशिक्या: संगमे यस्तु दृषद्धत्याश्व भारत

ఓ భారతా! కౌశికీ నది సంగమానికి—దృషద్ధత్యాశ్వతో ప్రసిద్ధమైన ఆ స్థలానికి—ఎవడు వస్తాడో (వాడికి చెప్పబడిన పుణ్యం లభిస్తుంది).

Verse 96

ततो व्यासस्थली नाम यत्र व्यासेन धीमता

ఆ తరువాత ‘వ్యాసస్థలీ’ అనే స్థలం ఉంది; అక్కడ పరమ బుద్ధిమంతుడైన వ్యాసుడు పుత్రశోకంతో తపించి దేహత్యాగం చేయాలని నిశ్చయించాడు. రాజేంద్రా! అప్పుడు దేవతలు ఆయనను మళ్లీ నిలిపి జీవనమార్గానికి తిప్పారు. ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని దర్శించడమే సహస్ర గోదాన ఫలాన్ని ఇస్తుందని చెబుతారు।

Verse 97

पुत्रशोकाभितप्तेन देहत्यागे कृता मति: । ततो देवैस्तु राजेन्द्र पुनरुत्थापितस्तदा

పుత్రశోకంతో దగ్ధుడై ఆయన దేహత్యాగం చేయాలని నిశ్చయించాడు; కానీ రాజేంద్రా! అప్పుడు దేవతలు ఆయనను మళ్లీ లేపి జీవనంలో నిలిపారు।

Verse 98

किंदत्तं कूपमासाद्य तिलप्रस्थं प्रदाय च

‘కిందత్త’ అనే బావి దగ్గరకు వెళ్లి ఒక ప్రస్థం (పదహారు ముష్టులు) నువ్వులు దానం చేయాలి. ఓ కురుశ్రేష్ఠా! ఇలా చేయడం వల్ల మనిషి మూడు ఋణాల నుండి విముక్తుడై పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు. అలాగే వేదీతీర్థంలో స్నానం చేస్తే సహస్ర గోదాన ఫలం లభిస్తుంది।

Verse 99

गच्छेत परमां सिद्धिमृणैर्मुक्त: कुरूद्वह । वेदीतीर्थ नर: स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्‌

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—ఓ కురుశ్రేష్ఠా! ఋణముల నుండి విముక్తుడైన మనిషి పరమసిద్ధిని పొందును. వేదీతీర్థమున స్నానము చేసినవాడు సహస్ర గోదానఫలమును పొందును. ‘కిందత్త’ అను పేరుగల బావి సమీపమున ఒక ప్రస్థము—అనగా పదహారు ముష్టుల తిలములు—దానముగా ఇవ్వవలెను. ఓ కురువీర! ఇలా చేసినచో మనిషి త్రివిధ ఋణముల నుండి విడిపడి పరమగతిని పొందును; వేదీతీర్థస్నానముచే సహస్ర గోదానఫలము లభించును.

Verse 100

अहश्न सुदिनं चैव द्वे तीर्थ लोकविश्रुते । तयो: स्नात्वा नरव्याप्र सूर्यलोकमवाप्लुयात्‌,अहन्‌ और सुदिन--ये दो लोकविख्यात तीर्थ हैं। नरश्रेष्ठ)! उन दोनोंमें स्नान करके मनुष्य सूर्यलोकमें जाता है

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—‘అహః’ మరియు ‘సుదిన’ అనే రెండు తీర్థాలు లోకమంతటా ప్రసిద్ధమైనవి. ఓ నరవీరా! ఆ రెండింటిలో స్నానం చేసినవాడు సూర్యలోకాన్ని పొందును.

Verse 101

मृगधूमं ततो गच्छेत्‌ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्‌ तत्राभिषेकं कुर्वीत गज्जायां नृपसत्तम,नृपश्रेष्ठ तदनन्तर तीनों लोकोंमें विख्यात मृगधूम-तीर्थमें जाय और वहाँ गंगाजीमें स्नान करे

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—ఆపై త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధమైన మృగధూమ తీర్థమునకు వెళ్ళవలెను. ఓ నృపశ్రేష్ఠా! అక్కడ గంగానదిలో అభిషేకము—అనగా పవిత్ర స్నానము—చేయవలెను.

Verse 102

अर्चयित्वा महादेवमश्वमेधफलं लभेत्‌ । देव्यास्तीर्थे नर: स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्‌

అక్కడ మహాదేవుని ఆరాధించినవాడు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలమును పొందును. అలాగే దేవీ తీర్థమున స్నానం చేసినవాడు సహస్ర గోదానఫలమును పొందును.

Verse 103

ततो वामनकं गच्छेत्‌ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्‌ तत्र विष्णुपदे स्नात्वा अर्चयित्वा च वामनम्‌

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—ఆపై త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధమైన వామనక తీర్థమునకు వెళ్ళవలెను. అక్కడ విష్ణుపదమున స్నానం చేసి, వామనదేవుని పూజించినచో, మనిషి సమస్త పాపముల నుండి శుద్ధుడై శ్రీ విష్ణులోకమును పొందును. అలాగే కులంపునా తీర్థమున స్నానం చేయుటవలన తన కులమును కూడా పవిత్రం చేయును.

Verse 104

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं॑ स गच्छति । कुलम्पुने नर: स्नात्वा पुनाति स्वकुलं ततः

సర్వ పాపాల నుండి అంతఃకరణం శుద్ధి పొందినవాడు విష్ణులోకాన్ని చేరుతాడు. అలాగే కులంపునా అనే తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు అనంతరం తన వంశాన్నీ పవిత్రం చేస్తాడు.

Verse 105

पवनस्य हवदे स्नात्वा मरुतां तीर्थमुत्तमम्‌ । तत्र स्नात्वा नरव्याप्र विष्णुलोके महीयते

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు—“నరవ్యాఘ్రా! పవనహ్రదంలో స్నానం చేయుము; అది మరుత్‌గణాల పరమోత్తమ తీర్థం. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు విష్ణులోకంలో గౌరవంతో స్థిరంగా నిలుస్తాడు.”

Verse 106

अमराणां ह्वदे स्नात्वा समभ्यर्च्यामराधिपम्‌ | अमराणां प्रभावेण स्वर्गलोके महीयते,अमरह॒दमें स्नान करके अमरेश्वर इन्द्रका पूजन करे। ऐसा करके मनुष्य अमरोंके प्रभावसे स्वर्गलोकमें प्रतिष्ठित होता है

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు—“అమరహ్రదంలో స్నానం చేసి దేవాధిపతి ఇంద్రుని విధివిధానంగా పూజించుము. అలా చేయుటవలన దేవతల ప్రభావంతో మనిషి స్వర్గలోకంలో గౌరవంతో స్థిరపడతాడు.”

Verse 107

शालिहोगत्रस्य तीर्थे च शालिसूर्ये यथाविधि । स्‍्नात्वा नरवरश्रेष्ठ गोसहस्रफलं लभेत्‌,नरश्रेष्ठ शालिहोत्रके शालिसूर्य नामक तीर्थमें विधिपूर्वक स्नान करके मनुष्य सहस्र गोदानका फल पाता है

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు—“నరశ్రేష్ఠా! శాలిహోత్రుని తీర్థమైన శాలిసూర్య అనే స్థలంలో విధివిధానంగా స్నానం చేసినవాడు వెయ్యి గోవుల దానఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.”

Verse 108

श्रीकुज्जं च सरस्वत्यास्तीर्थ भरतसत्तम । तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ अग्निष्टोमफलं लभेत्‌,भरतसत्तम नरश्रेष्ठ) श्रीकूंज नामक सरस्वतीतीर्थमें स्नान करनेसे मानव अग्निष्टोमयज्ञका फल प्राप्त कर लेता है

భరతశ్రేష్ఠా! సరస్వతీ నదికి ‘శ్రీకుఞ్జ’ అనే ఒక తీర్థం కూడా ఉంది. నరశ్రేష్ఠా! అక్కడ స్నానం చేసినవాడు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 109

ततो नैमिषकुण्जं च समासाद्य कुरूद्धह | ऋषय : किल राजेन्द्र नैमिषेयास्तपस्विन:

ఆపై, ఓ కురువంశదహకా, అతడు ‘నైమిషకుంజ’మనే వనకుంజాన్ని చేరాడు. రాజేంద్రా! నైమిషారణ్యంలోని తపస్వి ఋషులు ఒకప్పుడు తీర్థయాత్ర సందర్భంలో కురుక్షేత్రానికి వచ్చారని చెబుతారు. అదే సందర్భంలో వారు సరస్వతీ తీరాన ఒక పవిత్ర కుంజాన్ని స్థాపించారు; అందుకే అది ‘నైమిషకుంజ’గా ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 110

तीर्थयात्रां पुरस्कृत्य कुरुक्षेत्र गता: पुरा । ततः कुञ्ज: सरस्वत्या: कृतो भरतसत्तम

ఘూలస్త్యుడు చెప్పాడు—“ఓ భరతశ్రేష్ఠా! పూర్వకాలంలో నైమిషారణ్యంలోని తపస్వి ఋషులు తీర్థయాత్రను ముందుంచి కురుక్షేత్రానికి వెళ్లారు. ఓ కురుశ్రేష్ఠా! అప్పుడు వారు సరస్వతీ తీరాన ఒక పవిత్ర కుంజాన్ని నిర్మించారు. ఆపై ఆ నైమిషకుంజానికి యాత్ర చేయవలెను. రాజేంద్రా! ఆ సమయంలో ఆ తపస్వులు నిర్మించిన అదే సరస్వతీ-కుంజమే ‘నైమిషకుంజ’గా ప్రసిద్ధి పొందిందని చెబుతారు.”

Verse 111

ऋषीणामवकाश: स्याद्‌ यथा तुष्टिकरो महान्‌ । तस्मिन्‌ कुण्जे नरः स्नात्वा अग्निष्टोमफलं लभेत्‌

ఘూలస్త్యుడు చెప్పాడు—“ఈ కుంజం ఋషులకు తగిన ఆశ్రయస్థానం; వారికి మహా సంతృప్తిని కలిగించేది. ఆ కుంజంలో స్నానం చేసిన మనిషి అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.”

Verse 112

ततो गच्छेत धर्मज्ञ कन्यातीर्थमनुत्तमम्‌ । कन्यातीर्थे नर: स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्‌,धर्मज्ञ! तदनन्तर परम उत्तम कन्यातीर्थकी यात्रा करे। कन्यातीर्थमें स्नान करनेसे मानव सहस्र गोदानका फल पाता है

ఆపై, ఓ ధర్మజ్ఞా, అనుత్తమమైన ‘కన్యాతీర్థం’కు వెళ్లవలెను. కన్యాతీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు సహస్ర గోదాన ఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 113

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मणस्तीर्थमुत्तमम्‌ । तत्र वर्णावर: स्नात्वा ब्राह्मण्यं लभते नर:

ఆపై, ఓ రాజేంద్రా, బ్రహ్మదేవుని పరమోత్తమ తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, వర్ణంలో తక్కువవాడైనా, బ్రాహ్మణ్యాన్ని—బ్రాహ్మణత్వ గౌరవాన్ని—సాధిస్తాడు.

Verse 114

ततो गच्छेन्नरश्रेष्ठ सोमतीर्थमनुत्तमम्‌

అనంతరం, ఓ నరశ్రేష్ఠా, ఆ అనుత్తమ సోమతీర్థానికి వెళ్లవలెను।

Verse 115

तत्र स्नात्वा नरो राजन्‌ सोमलोकमवाप्नुयात्‌ नरश्रेष्ठ! तत्पश्चात्‌ उत्तम सोमतीर्थकी यात्रा करे। राजन! वहाँ स्नान करनेसे मानव सोमलोकको जाता है ।।

ఘూలస్త్యుడు చెప్పెను—“ఓ రాజా, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు సోమలోకాన్ని పొందుతాడు. ఓ నరశ్రేష్ఠా, ఆ తరువాత ఉత్తమ సోమతీర్థయాత్ర చేయవలెను.”

Verse 116

यत्र मड़कणक: सिद्धो महर्षिलोंकविश्रुत: । पुरा मड़कणको राजन्‌ कुशाग्रेणेति न: श्रुतम्‌

ఆ తరువాత సప్తసారస్వతమనే తీర్థానికి వెళ్లుము; అక్కడ ఋషులలో లోకవిఖ్యాతుడైన మహర్షి మంకణకుడు సిద్ధిని పొందెను. ఓ రాజా, పూర్వం కుశాగ్రం అతని చేతిని చీల్చిందని మేము విన్నాము.

Verse 117

क्षत: किल करे राज॑स्तस्य शाकरसो5स्रवत्‌ । स वै शाकरसं दृष्टवा हर्षाविष्ट:प्रनृत्तवान्‌

ఓ రాజా, అతని చేతికి గాయం అయి అందులోనుండి శాకరసం ప్రవహించిందని చెబుతారు. ఆ శాకరసం ప్రవహించుట చూచి, హర్షావేశంతో అతడు నర్తించెను, ఓ నరేశ్వరా.

Verse 118

ततस्तस्मिन्‌ प्रनृत्ते तु स्थावरं जंगमं च यत्‌ | प्रनृत्तमुभयं वीर तेजसा तस्य मोहितम्‌,वीर! उनके नृत्य करते समय उनके तेजसे मोहित हो सारा चराचर जगत्‌ नृत्य करने लगा

అతడు నర్తించగా, స్థావరమూ జంగమమూ అయిన సమస్తమూ నర్తించెను. ఓ వీరా, అతని తేజస్సుకు మోహితమై సర్వ చరాచర జగత్తు ఆ నృత్యంలో కలిసినట్లైంది.

Verse 119

ब्रह्मादिभि: सुरै राजन्नषिभिश्न तपोधनै: । विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेरथ नराधिप,राजन! नरेश्वर! उस समय ब्रह्मा आदि देवता तथा तपोधन महर्षिगण--सबने मंकणक मुनिके विषयमें महादेवजीसे निवेदन किया--

ఓ రాజా, ఓ నరాధిపా! ఆ సమయంలో బ్రహ్మాది దేవతలు మరియు తపోధన మహర్షులు ఆ ఋషి విషయమై మహాదేవునికి విధివిధానంగా వినతి చేశారు.

Verse 120

नाय॑ नृत्येद्‌ यथा देव तथा त्वं कर्तुमहसि । त॑ प्रनृत्त समासाद्य हर्षाविष्टेन चेतसा । सुराणां हितकामार्थमृषिं देवो5भ्यभाषत

ఓ దేవా! ఈ విధంగా నాట్యం చేయడం సముచితం కాదు; నీవు భిన్నంగా ప్రవర్తించాలి. హర్షావేశంతో మనస్సు నిండగా, నాట్యమాడుతున్న ఆ ముని దగ్గరకు వెళ్లి, దేవతల హితాన్ని కోరుతూ దేవుడు ఆ ఋషితో ఇలా అన్నాడు—“భగవన్, వీరి ఈ నాట్యం ఆగిపోవునట్లు ఏదైనా ఉపాయం చేయండి.”

Verse 121

भो भो महर्षे धर्मज्ञ किमर्थ नृत्यते भवान्‌ | हर्षस्थानं किमर्थ वा तवाद्य मुनिपुज़व

ఓ ఓ మహర్షీ, ధర్మజ్ఞా! మీరు ఏ కారణంతో నాట్యం చేస్తున్నారు? ఓ మునిపుంగవా, ఈ రోజు మీ ఆనందానికి కారణం ఏమిటి?

Verse 122

“धर्मज्ञ महर्षे! मुनिप्रवरा आप किसलिये नृत्य कर रहे हैं? आज आपके इस हर्षातिरेकका क्‍या कारण है? ।। ऋषिरुवाच तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम | कि न पश्यसि मे ब्रह्मन्‌ कराच्छाकरसं ख्रुतम्‌

ఋషి పలికెను—ఓ ద్విజసత్తమా, తపస్సులో స్థిరుడై ధర్మపథంలో నిలిచిన బ్రాహ్మణా! నా స్వహస్తం నుండి చెరకు రసం స్రవించినదాన్ని నీవు చూడటం లేదా?

Verse 123

त॑ प्रहस्याब्रवीद्‌ देव ऋषिं रागेण मोहितम्‌,महर्षि रागसे मोहित हो रहे थे। महादेवजीने उनकी बात सुनकर हँसते हुए कहीं --

అది విని, రాగమోహితుడైన ఆ ఋషిని ఉద్దేశించి మహాదేవుడు నవ్వుతూ పలికెను.

Verse 124

अहं तु विस्मयं विप्र न गच्छामीति पश्य माम्‌ | एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठ महादेवेन धीमता

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు— “విప్రవరా! ఇది చూసి నాకు ఆశ్చర్యం లేదు; నన్ను చూడు.” అని చెప్పి, పరమ బుద్ధిమంతుడైన నరశ్రేష్ఠుడు మహాదేవుడు తన వేళ్ల అగ్రభాగంతో తన బొటనవేలు అగ్రాన్ని తట్టాడు; ఆ దెబ్బతో బొటనవేలు నుండి హిమంలా తెల్లని భస్మం జారసాగింది.

Verse 125

अड्गुल्यग्रेण राजेन्द्र स्वावड्गुष्ठस्ताडितो 5नघ । ततो भस्म क्षताद्‌ राजन्‌ निर्गतं हिमसंनिभम्‌

హే రాజేంద్రా, హే నిర్దోషుడా! ఆయన వేళ్ల అగ్రభాగంతో తన బొటనవేలును తట్టాడు. అప్పుడు, హే రాజా, దెబ్బ తగిలిన చోటు నుండి హిమంలా తెల్లని భస్మం వెలువడి జారసాగింది.

Verse 126

तद्‌ दृष्टवा व्रीडितो राजन्‌ स मुनि: पादयोर्गत: । नान्यद्‌ देवात्‌ परं मेने रुद्रात्‌ परतरं महत्‌

మహారాజా! ఆ అద్భుతాన్ని చూసి ముని లజ్జతో కుంగి మహాదేవుని పాదాల వద్ద పడిపోయాడు. ఆ క్షణం నుంచే—మహారుద్రుని మించిన దేవుడు మరొకడు లేడని అతడు దృఢంగా నిశ్చయించుకున్నాడు.

Verse 127

सुरासुरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृक्‌ । त्वया सर्वमिदं सृष्ट त्रैलोक्यं सचराचरम्‌

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు— “శూలధారీ ప్రభూ! దేవాసురులతో కూడిన సమస్త జగత్తుకు గతి, ఆశ్రయం నీవే. చరాచరాలతో కూడిన ఈ సమస్త త్రిలోకాన్ని నీవే సృష్టించావు.”

Verse 128

त्वमेव सर्वान्‌ ग्रससि पुनरेव युगक्षये । देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं कुतो मया

యుగాంతంలో నీవే సమస్త ప్రాణులను మళ్లీ గ్రసిస్తావు. దేవతలకే నీ స్వరూపం పూర్తిగా గ్రహించలేరు—అయితే నేను ఎలా గ్రహించగలను?

Verse 129

त्वयि सर्वे प्रदृश्यन्ते सुरा ब्रह्मादयो 5नघ । सर्वस्त्वमसि लोकानां कर्ता कारयिता च ह

అనఘా! బ్రహ్మాది సమస్త దేవతలు నీలోనే దర్శనమిస్తారు. లోకాలన్నిటికీ నీవే సర్వస్వం—కర్తవు, కారయితవు కూడా.

Verse 130

त्वत्प्रसादात्‌ सुरा: सर्वे मोदन्‍्तीहाकुतो भया: । एवं स्तुत्वा महादेवमृषिर्वचनमत्रवीत्‌,“आपके प्रसादसे सब देवता यहाँ निर्भय और प्रसन्न रहते हैं।” इस प्रकार स्तुति करके ऋषिने फिर महादेवजीसे कहा--

నీ ప్రసాదం వల్ల ఇక్కడ సమస్త దేవతలు నిర్భయంగా ఆనందిస్తారు; మరి భయం ఎక్కడిది? ఈ విధంగా మహాదేవుని స్తుతించి ఋషి మరల పలికెను.

Verse 131

त्वत्प्रसादान्महादेव तपो मे न क्षरेत वै । ततो देव:ः प्रह्मष्टात्मा ब्रह्मर्षिमिदमब्रवीत्‌,“महादेव! आपकी कृपासे मेरी तपस्या नष्ट न हो।” तब महादेवजीने प्रसन्नचित्त हो महर्षिसे कहा--

మహాదేవా! నీ ప్రసాదం వల్ల నా తపస్సు నశించకుండునుగాక. అప్పుడు దేవుడు హర్షభరిత హృదయంతో ఆ బ్రహ్మర్షిని ఇలా పలికెను.

Verse 132

तपस्ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात्‌ सहस्रधा । आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सह महामुने,“ब्रह्मन्‌! मेरे प्रसादसे आपकी तपस्या हजारगुनी बढ़े। महामुने! मैं तुम्हारे साथ इस आश्रममें रहूँगा

విప్రా! నా ప్రసాదం వల్ల నీ తపస్సు వెయ్యిరెట్లు వృద్ధి చెందుగాక. మహామునీ! నేనూ నీతో కలిసి ఈ ఆశ్రమంలో నివసిస్తాను.

Verse 133

सप्तसारस्वते स्नात्वा अर्चयिष्यन्ति ये तु माम्‌ न तेषां दुर्लभ किंचिदिहलोके परत्र च,“जो सप्तसारस्वततीर्थमें स्नान करके मेरी पूजा करेंगे, उनके लिये इहलोक और परलोकमें कोई भी वस्तु दुर्लभ नहीं होगी

సప్తసారస్వత తీర్థంలో స్నానం చేసి నన్ను ఆరాధించువారికి ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ ఏదీ దుర్లభం కాదు.

Verse 134

सारस्वतं च ते लोक॑ गमिष्यन्ति न संशय: । एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवान्तरधीयत,“इतना ही नहीं, वे सरस्वतीके लोकमें जायँगे, इसमें संशय नहीं है।। ऐसा कहकर महादेवजी वहीं अन्तर्धान हो गये

“వారు సరస్వతీ లోకానికీ వెళ్లుదురు—ఇందులో సందేహం లేదు.” అని చెప్పి మహాదేవుడు అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 135

ततस्त्वौशनसं गच्छेत्‌ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्‌ । यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च॒ तपोधना:,तदनन्तर तीनों लोकोंमें विख्यात औशनसतीर्थकी यात्रा करे, जहाँ ब्रह्मा आदि देवता तथा तपस्वी ऋषि रहते हैं

ఆ తరువాత మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ఔశనస తీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ బ్రహ్మాది దేవతలును, తపోధనులైన ఋషులును నివసిస్తారు।

Verse 136

कार्तिकेयश्व भगवांस्त्रिसंध्यं किल भारत । सांनिध्यमकरोमज्नित्यं भार्गवप्रियकाम्यया,भारत! शुक्राचार्यजीका प्रिय करनेके लिये भगवान्‌ कार्तिकेय भी वहाँ सदा तीनों संध्याओंके समय उपस्थित रहते हैं

ఓ భారతా, భార్గవుడైన (శుక్రాచార్యుని) ప్రీతికోసం అని, భగవాన్ కార్తికేయుడు కూడా అక్కడ నిత్యం మూడు సంధ్యాకాలాలలో సన్నిధి చేసేవాడని చెబుతారు।

Verse 137

कपालमोचन तीर्थ सर्वपापप्रमोचनम्‌ । तत्र स्नात्वा नरव्याप्र सर्वपापै: प्रमुच्यते,कपालमोचनतीर्थ सब पापोंसे छुड़ानेवाला है! नरश्रेष्ठ) वहाँ स्नान करके मनुष्य सब पापोंसे मुक्त हो जाता है

కపాలమోచన తీర్థం సమస్త పాపాలను తొలగించేది. ఓ నరవ్యాఘ్రా, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు అన్ని పాపాల నుండీ విముక్తుడవుతాడు।

Verse 138

अग्नितीर्थ ततो गच्छेत्‌ तत्र स्नात्वा नरर्षभ । अग्निलोकमवाप्रोति कुलं चैव समुद्धरेत्‌,नरश्रेष्ठ वहाँसे अग्नितीर्थको जाय। उसमें स्नान करनेसे मनुष्य अग्निलोकमें जाता और अपने कुलका उद्धार कर देता है

ఆ తరువాత అగ్నితీర్థానికి వెళ్లవలెను. ఓ నరర్షభా, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు అగ్నిలోకాన్ని పొందుతాడు; తన కులాన్నికూడా उद्धరిస్తాడు।

Verse 139

विश्वामित्रस्य तत्रैव तीर्थ भरतसत्तम । तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ ब्राह्मण्यमधिगच्छति,भरतसत्तम! वहीं विश्वामित्रतीर्थ है। नरश्रेष्ठ। वहाँ स्नान करनेसे ब्राह्मणत्वकी प्राप्ति होती है

భరతశ్రేష్ఠా! అక్కడే విశ్వామిత్రుని తీర్థం ఉంది. నరశ్రేష్ఠా! అక్కడ స్నానం చేస్తే బ్రాహ్మణ్యము లభిస్తుంది.

Verse 140

ब्रह्मययोनिं समासाद्य शुचि: प्रयतमानस: । तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र ब्रह्मलोक॑ प्रपद्यते

బ్రహ్మయోనిని చేరి శుచిగా, నియతమనస్సుతో ఉన్నవాడు—నరవ్యాఘ్రా!—అక్కడ స్నానం చేసి బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 141

पुनात्यासप्तमं चैव कुल नास्त्यत्र संशय: । नरश्रेष्ठ! बह्मययोनितीर्थमें जाकर पवित्र एवं जितात्मा पुरुष वहाँ स्नान करनेसे ब्रह्मलोक प्राप्त कर लेता है। साथ ही अपने कुलकी सात पीढ़ियोंतकको पवित्र कर देता है, इसमें संशय नहीं है || १४० $ ।।

అతడు తన కులాన్ని ఏడవ తరము వరకు పవిత్రం చేస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. అనంతరం, రాజేంద్రా! త్రిలోకవిఖ్యాతమైన తీర్థానికి వెళ్ళుము—కార్తికేయునికి చెందిన ‘పృథూదక’మని ప్రసిద్ధమైనది. అక్కడ స్నానం చేసి, నరశ్రేష్ఠా! దేవతలకూ పితృదేవతలకూ పూజలో నిమగ్నుడవై ఉండుము.

Verse 142

पृथूदकमिति ख्यातं कार्तिकेयस्य वै नृप । तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रत:

నృపా! కార్తికేయునికి చెందిన ‘పృథూదక’మని ప్రసిద్ధమైన తీర్థం ఉంది. అక్కడ అభిషేకం (స్నానవిధి) చేసి, పితృదేవార్చనలో రతుడై ఉండాలి.

Verse 143

अज्ञानाजज्ञानतो वापि स्त्रिया वा पुरुषेण वा । यत्‌ किंचिदशुभं कर्म कृतं मानुषबुद्धिना

భారతా! స్త్రీయైనా పురుషుడైనా—అజ్ఞానంతో గానీ తెలిసి గానీ—మానవబుద్ధి వల్ల చేసిన ఏదైనా అశుభకర్మ, పృథూదకంలో స్నానం చేయడమే చేత సమూలంగా నశిస్తుంది. ఈ తీర్థాన్ని సేవించేవాడు అశ్వమేధయజ్ఞఫలాన్ని పొంది స్వర్గలోకాన్ని చేరుతాడు.

Verse 144

तत्‌ सर्व नश्यते तत्र स्नातमात्रस्थ भारत । अश्वमेधफलं चास्य स्वर्गलोक॑ च गच्छति

ఘూలస్థ్యుడు పలికెను—ఓ భారతా! ఆ పవిత్రస్థలంలో స్నానమాత్రముచేతనే సమస్త పాపములు నశించును. స్త్రీయైనను పురుషుడైనను, మానవబుద్ధి దౌర్బల్యమువలన అజ్ఞానముగా గాని, తెలిసికొని గాని చేసిన ఏ పాపకర్మయైనను, పృథూదక తీర్థమందు ఒక్కసారి స్నానముచేతనే తొలగిపోవును; మరియు ఆ తీర్థమును సేవించువాడు అశ్వమేధయాగఫలమును పొంది స్వర్గలోకమునకు చేరును.

Verse 145

पुण्यमाहु: कुरुक्षेत्र कुरुक्षेत्रात्‌ सरस्वती । सरस्वत्याश्ष तीर्थानि तीर्थेभ्यश्व पृथूदकम्‌

కురుక్షేత్రము పరమ పుణ్యప్రదమని చెబుదురు; కురుక్షేత్రముకంటె అధిక పుణ్యదాయిని సరస్వతి నది. సరస్వతీ తీరమందలి తీర్థములు మరింత పుణ్యప్రదములు; ఆ తీర్థములకంటెను పృథూదకము అత్యంత పవిత్రమని ప్రశంసింపబడును.

Verse 146

उत्तमं सर्वतीर्थानां यस्त्यजेदात्मनस्तनुम्‌ । पृथूदके जप्यपरो नैव श्वो मरणं तपेत्‌,वह सब तीथर्थोमें उत्तम है, जो पृथूदकतीर्थमें जपपरायण होकर अपने शरीरका त्याग करता है, उसे पुनर्मुत्युका भय नहीं होता

సర్వ తీర్థములలో ఇది ఉత్తమము—పృథూదకమందు జపమునందే పరాయణుడై దేహత్యాగము చేయువానికి ఇక మరణభయము మరల కలుగదు.

Verse 147

गीत॑ सनत्कुमारेण व्यासेन च महात्मना | एवं स नियतं राजन्नभिगच्छेत्‌ पृथूदकम्‌,यह बात भगवान्‌ सनत्कुमार तथा महात्मा व्यासने कही है। राजन्‌! इस प्रकार तीर्थयात्री नियमपूर्वक पृथूदकतीर्थकी यात्रा करे

ఈ ఉపదేశము భగవాన్ సనత్కుమారునిచేతను మహాత్మ వ్యాసునిచేతను గీతమై స్థిరీకరింపబడినది. కావున, ఓ రాజా! నియమసంపన్నుడైన తీర్థయాత్రికుడు విధివిధానములతో పృథూదకమునకు వెళ్లవలెను.

Verse 148

पृथूदकात्‌ तीर्थतमं नान्यत्‌ तीर्थ कुरूद्गह | तन्मेध्यं तत्‌ पवित्र च पावनं च न संशय:,कुरुश्रेष्ठ! पृथूदकसे श्रेष्ठतम तीर्थ दूसरा कोई नहीं है। वही मेध्य, पवित्र और पावन है, इसमें संशय नहीं है

ఘూలస్థ్యుడు పలికెను—ఓ కురువంశశ్రేష్ఠా! పృథూదకముకంటె శ్రేష్ఠమైన మరొక తీర్థము లేదు. అదే యజ్ఞోపయోగ్యము, స్వయంగా పవిత్రము, ఇతరులను పవిత్రపరచునది—ఇందు సందేహము లేదు.

Verse 149

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति येडपि पापकृतो नरा: | पृथूदके नरश्रेष्ठ एवमाहुर्मनीषिण:,नरश्रेष्ठ) पापी मनुष्य भी वहाँ पृथूदकतीर्थमें स्नान करनेसे स्वर्गलोकमें चले जाते हैं, ऐसा मनीषी पुरुष कहते हैं

నరశ్రేష్ఠా! అక్కడ పృథూదక తీర్థంలో స్నానం చేసిన పాపకర్ములు కూడా స్వర్గానికి చేరుతారు—అని మునీశ్వరులు చెబుతారు.

Verse 150

मधुस््रवं च तत्रैव तीर्थ भरतसत्तम । तत्र स्नात्वा नरो राजन्‌ गोसहस्रफलं लभेत्‌,भरतश्रेष्ठ! वहीं मधुस्रव तीर्थ है। राजन! उसमें स्नान करनेसे मनुष्यको सहस्र गोदानका फल मिलता है

భరతశ్రేష్ఠా! అక్కడే ‘మధుస్రవ’ అనే తీర్థం ఉంది. రాజా! అందులో స్నానం చేసినవాడు వెయ్యి గోవులను దానం చేసినంత పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 151

ततो गच्छेत राजेन्द्र तीर्थ मेध्यं यथाक्रमम्‌ । सरस्वत्यरुणायाश्व संगमं लोकविश्रुतम्‌,राजेन्द्र! तदनन्तर क्रमश: लोकविख्यात सरस्वती-अरुणासंगम नामक पवित्र तीर्थकी यात्रा करे

రాజేంద్రా! ఆపై క్రమంగా శుద్ధికరమైన తీర్థాలకు వెళ్లి, తరువాత లోకవిఖ్యాతమైన సరస్వతి–అరుణా సంగమాన్ని దర్శించు.

Verse 152

त्रिरात्रोपोषित: स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया । अग्निष्टोमातिरात्रा भ्यां फलं विन्दति मानव:

మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేసి స్నానం చేసినవాడు బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు; అలాగే అగ్నిష్టోమం మరియు అతిరాత్రం అనే సోమయాగాల సమాన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 153

आसप्तमं कुलं चैव पुनाति भरतर्षभ | वहाँ स्नान करके तीन रात उपवास करनेसे ब्रह्महत्यासे छुटकारा मिल जाता है। इतना ही नहीं

భరతశ్రేష్ఠా! అతడు తన వంశాన్ని కూడా ఏడవ తరము వరకు పవిత్రం చేస్తాడు.

Verse 154

विप्राणामनुकम्पार्थ दर्भिणा निर्मित पुरा । व्रतोपनयनाभ्यां चाप्युपवासेन वाप्युत

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—“కురుకులశిరోమణీ! పూర్వకాలంలో బ్రాహ్మణులపై కరుణచేసి దర్భీ ముని ‘అర్ధకీల’ అనే ఈ తీర్థాన్ని ప్రదర్శించాడు. అక్కడ వ్రతం చేయడం, ఉపనయనధర్మాన్ని ఆచరించడం, ఉపవాసం చేయడం వలన మనిషి కర్మకాండములు, మంత్రములు తెలిసిన బ్రాహ్మణుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. నరశ్రేష్ఠా! క్రియలేని, మంత్రవిద్యలేని వాడైనా అక్కడ స్నానం చేసి వ్రతాన్ని నిలబెట్టుకుంటే పండితుడవుతాడు—ఇది ప్రాచీన మహర్షులు ప్రత్యక్షంగా చూచిన సత్యం.”

Verse 155

क्रियामन्त्रैश्व संयुक्तो ब्राह्मण: स्यान्न संशय: । क्रियामन्त्रविहीनो5पि तत्र स्नात्वा नरर्षभ | चीर्णव्रतो भवेद्‌ विद्वान्‌ दृष्टमेतत्‌ पुरातनै:

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—“క్రియలతోను వైదిక మంత్రాలతోను సమ్యక్‌ యుక్తుడైనవాడు నిస్సందేహంగా బ్రాహ్మణుడవుతాడు. అయితే నరర్షభా! క్రియలూ మంత్రాలూ లేనివాడైనా అక్కడ స్నానం చేసి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే పండితుడవుతాడు—ఇది, కురుకులశిరోమణీ, ప్రాచీనులు ప్రత్యక్షంగా చూచినది. అక్కడే ‘అర్ధకీల’ అనే తీర్థం ఉంది; పూర్వకాలంలో బ్రాహ్మణులపై అనుకంపతో దర్భీ ముని దానిని ప్రదర్శించాడు. అక్కడ వ్రతం, ఉపనయనధర్మాచరణ, ఉపవాసం వలన మనిషి కర్మకాండములు, మంత్రములు తెలిసిన బ్రాహ్మణుడవుతాడు—సందేహం లేదు. క్రియా-మంత్రవిహీనుడైనా అక్కడ స్నానం చేసి వ్రతం నిలబెట్టుకుంటే విద్యను పొందుతాడు—ఇదే పెద్దల సాక్ష్యం.”

Verse 156

समुद्राश्चापि चत्वार: समानीताश्च दर्भिणा । तेषु सनातो नरश्रेष्ठ न दुर्गतिमवाप्रुयात्‌

“దర్భీ ముని నాలుగు సముద్రాలనూ కూడ ఒకచోట చేర్చగలిగాడు. నరశ్రేష్ఠా! వాటిలో స్నానం చేసినవాడు దుర్గతిని పొందడు.”

Verse 157

ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थ शतसहस्रकम्‌

“ఆ తరువాత, ధర్మజ్ఞా! లక్ష తీర్థాల వైపు ప్రయాణించాలి.”

Verse 158

साहसख््रकं च तत्रैव द्वे तीर्थे लोकविश्रुते । उभयोर्हि नर: स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्‌

“అక్కడే ‘సాహస్రఖండ’ మరియు మరొకటి—ఈ రెండు తీర్థాలు లోకవిఖ్యాతమైనవి. రెండింటిలో స్నానం చేసినవాడు వెయ్యి గోవులను దానం చేసినంత పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.”

Verse 159

दान॑ वाप्युपवासो वा सहस्रगुणितं भवेत्‌ । धर्मज्ञ! तदनन्तर वहाँसे शतसहस्र और साहस्रक-तीर्थोंकी यात्रा करे। वे दोनों लोकविख्यात तीर्थ हैं। उनमें स्नान करनेसे मनुष्यको सहस्र गोदानका फल प्राप्त होता है। वहाँ किये हुए दान अथवा उपवासका महत्त्व अन्यत्रसे सहस्रगुना अधिक है || १५७-१५८ ई || ततो गच्छेत राजेन्द्र रेणुकातीर्थमुत्तमम्‌

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—“దానం చేసినా ఉపవాసం చేసినా దాని పుణ్యం సహస్రగుణమవుతుంది. ఓ ధర్మజ్ఞా! అనంతరం లోకవిఖ్యాతమైన వాహాస, శతసహస్ర, సాహస్రక అనే తీర్థాలకు యాత్ర చేయవలెను. అక్కడ స్నానం చేయుటవలన సహస్ర గోదాన ఫలం లభిస్తుంది; అక్కడ చేసిన దానం గానీ ఉపవాసం గానీ ఇతరత్రా చేసినదానికన్నా సహస్రగుణ మహిమ కలిగియుంటుంది. తరువాత, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన రేణుకా-తీర్థమునకు పోవలెను. ముందుగా అక్కడ స్నానం చేసి, దేవతలకును పితృదేవతలకును పూజలో నిమగ్నుడగవలెను. అట్లుచేసిన యాత్రికుడు సమస్త పాపములనుండి శుద్ధుడై అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలమును పొందును.”

Verse 160

तीर्थाभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रत: । सर्वपापविशुद्धात्मा अग्निष्टोमफलं लभेत्‌

ఓ రాజేంద్రా! తీర్థస్నానం చేసి దేవతలూ పితృదేవతలూ వారి పూజలో నిమగ్నుడవ్వాలి. అట్లా సమస్త పాపములనుండి శుద్ధాత్ముడై అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలమును పొందుతాడు.

Verse 161

विमोचनमुपस्पृश्य जितमन्युर्जितिन्द्रिय: । प्रतिग्रहकृतैर्दोषै: सर्व: स परिमुच्यते

విమోచన-తీర్థంలో స్నానం చేసి ఆచమనం చేసిన తరువాత, క్రోధాన్ని జయించి ఇంద్రియాలను నియంత్రించిన మనిషి ప్రతిగ్రహం (బహుమతులు స్వీకరించడం) వల్ల కలిగే సమస్త దోషాలనుండి పూర్తిగా విముక్తుడవుతాడు.

Verse 162

ततः पज्चवटीं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रिय: । पुण्येन महता युक्त: सतां लोके महीयते

అనంతరం బ్రహ్మచారి, ఇంద్రియజయుడై, పంచవటీకి వెళ్లి మహాపుణ్యంతో యుక్తుడై సత్పురుషుల లోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 163

यत्र योगेश्वर: स्थाणु: स्वयमेव वृषध्वज: । तमर्चयित्वा देवेशं गमनादेव सिध्यति

ఎక్కడ యోగేశ్వరుడు, వృషధ్వజుడు, స్థాణురూపుడైన స్వయంభూ శివుడు స్వయంగా నివసిస్తాడో—ఆ దేవేశ్వరుని అర్చించి, అక్కడికి వెళ్లిన మాత్రాన మనిషి సిద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 164

तैजसं वारुणं तीर्थ दीप्यमानं स्वतेजसा । यत्र ब्रह्मादिभिवेंवैर्लषिभिश्व तपोधनै:

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—అక్కడ వరుణదేవతకు సంబంధించిన ‘తైజస’ అనే తీర్థం ఉంది; అది తన స్వతేజస్సుతోనే ప్రకాశిస్తుంది. అక్కడే బ్రహ్మాది దేవతలు మరియు తపోధనులైన ఋషులు కలిసి కార్తికేయుని దేవసేనాధిపతి పదవికి అభిషేకించారు. ఓ కురుశ్రేష్ఠా! తైజసతీర్థానికి తూర్పున కురుతీర్థం ఉంది.

Verse 165

सैनापत्येन देवानामभिषिक्तो गुहस्तदा । तैजसस्य तु पूर्वेण कुरुतीर्थ कुरूद्वह

అప్పుడు గుహుడు (కార్తికేయుడు) దేవతలచే వారి సేనాధిపతి పదవికి అభిషిక్తుడయ్యాడు. ఓ కురూద్వహా! తైజసతీర్థానికి తూర్పున కురుతీర్థం ఉంది.

Verse 166

कुरुतीर्थ नर: स्नात्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रिय: । सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोक॑ प्रपद्यते

బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరిస్తూ, ఇంద్రియాలను జయించి కురుతీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి సమస్త పాపాలనుండి శుద్ధుడై బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 167

स्वर्गद्वारं ततो गच्छेन्नियतो नियताशन: । स्वर्गलोकमवाप्रोति ब्रह्मलोक॑ च गच्छति

ఆ తరువాత నియమనిష్ఠుడై, నియతాహారంతో ‘స్వర్గద్వారం’కు వెళ్లాలి. ఆ తీర్థాన్ని సేవించినవాడు స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు; బ్రహ్మలోకానికీ చేరుతాడు.

Verse 168

ततो गच्छेदनरकं तीर्थसेवी नराधिप । तत्र स्नात्वा नरो राजन्‌ न दुर्गतिमवाप्रुयात्‌

అనంతరం, ఓ నరాధిపా! తీర్థసేవలో నిమగ్నుడైనవాడు ‘అనరక’ అనే తీర్థానికి వెళ్లాలి. ఓ రాజా! అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి దుర్గతిని పొందడు.

Verse 169

तत्र ब्रह्मा स्वयं नित्यं देवेः सह महीपते । अन्वास्ते पुरुषव्यात्र नारायणपुरोगमै:

అక్కడ స్వయంగా బ్రహ్మ దేవితోను, రాజాధిరాజుతోను నిత్యము నివసించుచున్నాడు. ఓ పురుషవ్యాఘ్రా! నారాయణుడు అగ్రస్థానముగా ఉండగా వారు భక్తితో సేవాపరులై నిలిచియున్నారు.

Verse 170

नरेश्वर! तदनन्तर तीर्थसेवी पुरुष अनरकतीर्थमें जाय। राजन! उसमें स्नान करनेसे मनुष्य कभी दुर्गतिमें नहीं पड़ता। महीपते! पुरुषसिंह! वहाँ स्वयं ब्रह्मा नारायण आदि देवताओंके साथ नित्य निवास करते हैं ।।

ఓ నరేశ్వరా! అనంతరం తీర్థసేవి ‘అనరక-తీర్థం’కు వెళ్లవలెను. రాజా! అక్కడ స్నానం చేసినవాడు ఎప్పటికీ దుర్గతికి లోనుకాడు. ఓ భూమిపతీ, ఓ పురుషసింహా! అక్కడ స్వయంగా బ్రహ్మ నారాయణాది దేవతలతో కలిసి నిత్యము నివసించుచున్నాడు. ఓ రాజేంద్రా, ఓ కురువంశధ్వజా! అక్కడ రుద్రపత్నీ సాన్నిధ్యమూ ఉంది; ఆ దేవిని సమీపించి దర్శించినవాడు, ఓ కురుశ్రేష్ఠా, దుర్దశను పొందడు.

Verse 171

तत्रैव च महाराज विश्वेश्वरमुमापतिम्‌ । अभिगम्य महादेवं मुच्यते सर्वकिल्बिषै:,महाराज! वहीं विश्वनाथ उमावल्लभ महादेवजीका स्थान है। वहाँकी यात्रा करके मनुष्य सब पापोंसे छूट जाता है

మహారాజా! అక్కడే విశ్వేశ్వరుడు—ఉమాపతి మహాదేవుని పవిత్ర స్థానం ఉంది. ఆయనను సమీపించి భక్తితో నమస్కరించినవాడు సమస్త కల్మషాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 172

नारायणं चाभिगम्य पद्मना भमरिंदम | राजमानो महाराज विष्णुलोकं च गच्छति

ఓ అరిం దమా, ఓ మహారాజా! పద్మనాభుడైన భగవాన్ నారాయణుని సమీపించి దర్శించినవాడు తేజస్సుతో ప్రకాశించి విష్ణులోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 173

तीर्थेषु सर्वदेवानां स्नात: स पुरुषर्षभ । सर्वदुःखै: परित्यक्तो द्योतते शशिवन्नर:

ఓ పురుషర్షభా! సమస్త దేవతల తీర్థాలలో స్నానం చేసినవాడు అన్ని దుఃఖాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; సమస్త క్లేశాలను విడిచి మనుష్యుల మధ్య చంద్రునివలె ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 174

ततः स्वस्तिपुरं गच्छेत्‌ तीर्थसेवी नराधिप । प्रदक्षिणमुपावृत्य गोसहस्रफलं लभेत्‌,नरेश्वर! तदनन्तर तीर्थसेवी पुरुष स्वस्तिपुरमें जाय, उसकी परिक्रमा करनेसे सहस्र गोदानका फल मिलता है

తదనంతరం, ఓ నరాధిపా! తీర్థసేవి స్వస్తిపురానికి వెళ్లవలెను. ఓ నరేశ్వరా! శుభమైన దక్షిణావర్తంగా ప్రదక్షిణ చేయుటవలన అతనికి సహస్ర గోదానఫలం లభించును.

Verse 175

पावन तीर्थमासाद्य तर्पयेत्‌ पितृदेवता: । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फल प्राप्नोति भारत,तत्पश्चात्‌ पावनतीर्थमें जाकर देवताओं और पितरोंका तर्पण करे। भारत! ऐसा करनेवाले पुरुषको अग्निष्टोमयज्ञका फल मिलता है

పావనమైన తీర్థాన్ని చేరి దేవతలకు మరియు పితృదేవతలకు తర్పణం చేయవలెను. ఓ భారతా! అట్లు చేసినవాడు అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలాన్ని పొందును.

Verse 176

गड्ाह्दश्न तत्रैव कृपश्च भरतर्षभ । तिस््र: कोट्यस्तु तीर्थानां तस्मिन्‌ कूपे महीपते,भरतश्रेष्ठ! वहीं गंगाहद नामक कूप है। भूपाल! उस कूपमें तीन करोड़ तीर्थोका वास है

ఓ భరతశ్రేష్ఠా! అక్కడే ‘గంగాహ్రద’ అనే కూపం ఉంది. ఓ మహీపతే! ఆ కూపంలో మూడు కోట్ల తీర్థాల నివాసం ఉంది.

Verse 177

तत्र स्नात्वा नरो राजन्‌ स्वर्गलोकं प्रपद्यते । आपगायां नरः स्नात्वा अर्चयित्वा महेश्वरम्‌

ఓ రాజా! అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి స్వర్గలోకాన్ని పొందును. ఆ నదిలో స్నానం చేసి మహేశ్వరుని అర్చించినవాడు ఆ పుణ్యకర్మఫలాన్ని పొందును.

Verse 178

ततः स्थाणुवर्ट गच्छेत्‌ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्‌

తదనంతరం మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన స్థాణువర్తానికి వెళ్లవలెను.

Verse 179

तत्र स्नात्वा स्थितो रात्रि रुद्रलोकमवाप्नुयात्‌ । तदनन्तर त्रिभुवनविख्यात स्थाणुवटतीर्थमें जाय, वहाँ स्नान करके रातभर निवास करनेवाला मनुष्य रुद्रलोकमें जाता है || १७८ $ ।।

అక్కడ స్నానం చేసి రాత్రి అక్కడే నివసించినవాడు రుద్రలోకాన్ని పొందుతాడు. అనంతరం త్రిభువనవిఖ్యాతమైన స్థాణువట తీర్థానికి వెళ్లి అక్కడ స్నానం చేసి రాత్రి గడిపితే రుద్రలోకప్రాప్తి కలుగుతుంది. తరువాత బదరీపాచనమున వసిష్ఠాశ్రమానికి వెళ్లాలి; అహోరాత్ర ఉపవాసంతో శక్రలోకంలో (ఇంద్రలోకంలో) గౌరవింపబడతాడు.

Verse 180

बदरीं भक्षयेत्‌ तत्र त्रिरात्रोपोषितो नर: । सम्यग्‌ द्वादशवर्षाणि बदरीं भक्षयेत्‌ तु यः

అక్కడ మనిషి మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేసి బదరీ (బేరి) ఫలాన్ని భక్షించాలి. ఎవడు సమ్యక్ విధంగా పన్నెండు సంవత్సరాలు ఇలానే త్రిరాత్ర ఉపవాసానంతరం బదరీని భక్షిస్తాడో, వాడు వసిష్ఠునితో సమానుడవుతాడు. అలాగే అహోరాత్ర ఉపవాసం చేసినవాడు శక్రలోకంలో (ఇంద్రలోకంలో) గౌరవింపబడతాడు.

Verse 181

त्रिरात्रोपोषितस्तेन भवेत्‌ तुल्यो नराधिप । रुद्रमार्ग समासाद्य तीर्थसेवी नराधिप

ఓ నరాధిపా! అక్కడ మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేస్తే మనిషి అతనితో సమానమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. ఓ నరేశ్వరా! తీర్థసేవి రుద్రమార్గాన్ని చేరి అహోరాత్ర ఉపవాసం చేస్తే, శక్రలోకంలో (ఇంద్రలోకంలో) గౌరవింపబడతాడు.

Verse 182

।। एकरात्र॑ समासाद्य एकरात्रोषितो नर:

ఒక రాత్రి కోసం అక్కడికి చేరి, ఆ మనిషి ఒక్క రాత్రి మాత్రమే అక్కడ నివసించాడు.

Verse 183

तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ अग्निष्टोमफलं लभेत्‌ | धर्मज्ञ! वहाँसे परम उत्तम वाराहतीर्थको जाय

ఓ నరశ్రేష్ఠా! అక్కడ స్నానం చేస్తే అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది. తరువాత, ఓ రాజేంద్రా! త్రైలోక్యవిఖ్యాతమైన ఆ తీర్థానికి వెళ్లాలి; అక్కడ స్నానం చేసి ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు)ను ఆరాధిస్తే మనిషి ఆదిత్యలోకాన్ని పొందుతూ తన కులాన్ని కూడా उद्धరిస్తాడు.

Verse 184

आदित्यस्याश्रमो यत्र तेजोराशेमहात्मन: । तम्मिंस्तीर्थे नर: स्नात्वा पूजयित्वा विभावसुम्‌

మహాత్ముడైన ఆదిత్యుని ఆశ్రమం ఉన్న చోటు—ఆయన తేజోరాశి వంటివాడు. ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి మనిషి విభావసు (అగ్నిదేవుడు)ను పూజించాలి.

Verse 185

सोमतीर्थे नर: स्नात्वा तीर्थसेवी नराधिप

హే నరాధిపా! సోమతీర్థంలో స్నానం చేసి, తీర్థసేవలో నిమగ్నుడై ఉండే మనిషి—

Verse 186

ततो गच्छेत धर्मज्ञ दधीचस्य महात्मन:,धर्मज्ञ राजन! तदनन्तर महात्मा दधीचके लोक-विख्यात परम पुण्यमय, पावन तीर्थकी यात्रा करे। जहाँ तपस्याके भण्डार सरस्वतीपुत्र अंगिराका जन्म हुआ

ఆపై, హే ధర్మజ్ఞా! మహాత్ముడు దధీచి యొక్క పవిత్ర ప్రాంతానికి వెళ్లాలి. హే ధర్మజ్ఞ రాజా! తదనంతరం లోకవిఖ్యాతమైన, పరమ పుణ్యప్రదమైన, పవిత్రమైన ‘దధీచక’ తీర్థయాత్ర చేయాలి—అది తపస్సు యొక్క నిధి; అక్కడే సరస్వతీపుత్రుడు అంగిరసుడు జన్మించాడు.

Verse 187

तीर्थ पुण्यतमं राजन्‌ पावन लोकविश्रुतम्‌ । यत्र सारस्वतो यात: सोडड्विरास्तपसो निधि:

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు—హే రాజా! అత్యంత పుణ్యమైన, పవిత్రమైన, లోకవిఖ్యాతమైన ఒక తీర్థం ఉంది. అక్కడికి సారస్వతుడు వెళ్లాడు—పదహారు సంవత్సరాల తపస్సు నిధి. హే ధర్మజ్ఞ రాజా! ఆపై మహాత్ముడు దధీచి కూడా ఆ లోకవిఖ్యాత, పరమ పుణ్యప్రద, పవిత్ర తీర్థానికి యాత్ర చేశాడు—అక్కడే సరస్వతీపుత్రుడు అంగిరసుడు జన్మించాడు; అతడు తపోబల నిధి.

Verse 188

तस्मिंस्तीर्थे नर: स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत्‌ । सारस्वतीं गतिं चैव लभते नात्र संशय:,उस तीर्थमें स्नान करनेसे मनुष्य अश्वमेधयज्ञका फल पाता है और सरस्वतीलोकको प्राप्त होता है, इसमें संशय नहीं है

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు; అలాగే సరస్వతీ లోకానికి దారితీసే శుభగతిని కూడా పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 189

ततः कन्याश्रमं गच्छेन्नियतो ब्रह्मचर्यवान्‌ | त्रिरात्रोपोषितो राजन्‌ नियतो नियताशन:

అనంతరం, ఓ రాజా, నియమంతో బ్రహ్మచర్యంలో స్థిరుడై అతడు కన్యాశ్రమానికి వెళ్లవలెను. మూడు రాత్రులు ఉపవాసముండి, ఇంద్రియనిగ్రహంతో, మితాహారిగా శుద్ధభావంతో అక్కడికి చేరవలెను.

Verse 190

ततो गच्छेत धर्मज्ञ तीर्थ संनिहतीमपि,धर्मज्ञ! तदनन्तर वहाँसे संनिहतीतीर्थकी यात्रा करे

అనంతరం, ఓ ధర్మజ్ఞా, అతడు సంనిహతీ అనే తీర్థానికీ వెళ్లవలెను. తరువాత అక్కడి నుండి ముందుకు సాగి, ధర్మబుద్ధితో సంనిహతీ తీర్థయాత్రను క్రమంగా ఆచరించవలెను.

Verse 191

तत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्न तपोधना: । मासि मासि समायान्ति पुण्येन महतान्विता:,उस तीर्थमें ब्रह्मा आदि देवता और तपोधन महर्षि प्रतिमास महान्‌ पुण्यसे सम्पन्न होकर जाते हैं

ఆ తీర్థంలో బ్రహ్మాది దేవతలు మరియు తపోధన మహర్షులు ప్రతి నెల మహాపుణ్యసంపన్నులై సమాగమమవుతారు.

Verse 192

संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे । अश्वमेधशतं तेन तत्रेष्ट शाश्वतं भवेत्‌,सूर्यग्रहणके समय संनिहतीमें स्नान करनेसे सौ अश्वमेधयज्ञोंका अभीष्ट एवं शाश्वत फल प्राप्त होता है

ఘూలస్త్యుడు చెప్పెను—రాహుగ్రస్త సూర్యగ్రహణ సమయంలో సంనిహతీలో స్నానం చేస్తే, అక్కడ నిర్వహించిన వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాల సమానమైన ఇష్టమైన, శాశ్వతమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.

Verse 193

पृथिव्यां यानि तीर्थानि अन्तरिक्षचराणि च । नद्यो हृदास्तडागाश्ष्‌ सर्वप्र्नवणानि च

ఘూలస్త్యుడు చెప్పెను—భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, అంతరిక్షంలో సంచరించేవి కూడా; నదులు, హ్రదాలు, చెరువులు, సమస్త ఊటలు—ఇవి అన్నీ ప్రతి నెల అమావాస్యనాడు సంనిహతీలో తప్పక సమాగమమవుతాయి. తీర్థాల సమాహారం (సంనిపాతం) కావుననే అది ‘సంనిహతీ’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 194

उदपानानि वाप्यश्ष तीर्थान्यायतनानि च । नि:संशयममावास्यां समेष्यन्ति नराधिप

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—ఓ నరాధిపా! బావులు, చెరువులు, తీర్థాలు, పుణ్యాయతనాలు—నిస్సందేహంగా అమావాస్యా దినమున ఇక్కడికి వచ్చి సమ్మేళనమగును. అందువల్లనే ఇది ‘సంనిహితీ’ అనగా ‘తీర్థసంగమం’ అని ప్రసిద్ధి పొందినది; సమస్త తీర్థములు ఇక్కడ సమాగమమగుటచేత.

Verse 195

मासि मासि नरव्याप्र संनिहत्यां न संशय: । तीर्थसंनिहनादेव संनिहत्येति विश्रुता

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—ఓ నరవ్యాఘ్రా! నెలనెలా—ఇందులో సందేహమే లేదు—సమస్త తీర్థములు సంనిహితీకి వచ్చి సమ్మేళనమగును. తీర్థముల ఈ సంనిహనము (సమాగమము) వలననే ఇది ‘సంనిహితీ’ అని ప్రసిద్ధి పొందినది.

Verse 196

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च स्वर्गलोके महीयते । अमावास्यां तु तत्रैव राहुग्रस्ते दिवाकरे

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—అక్కడ స్నానముచేసి ఆ జలమును పానము చేసినవాడు స్వర్గలోకమున ప్రతిష్ఠితుడై గౌరవింపబడును. హే రాజా! అదే స్థలమున అమావాస్యా దినమున, రాహువు సూర్యుని గ్రసించిన వేళ (సూర్యగ్రహణ సమయమున), ఎవడు పితృశ్రాద్ధము చేయునో, అతని పుణ్యఫలమును వినుము. సమ్యగ్విధిగా నిర్వహించిన సహస్ర అశ్వమేధ యజ్ఞములకు సమానమైన ఫలము, ఆ తీర్థమున కేవల స్నానముచేత గాని, అక్కడ శ్రాద్ధముచేత గాని లభించును—ఇందులో సందేహము లేదు. స్త్రీ గాని పురుషుడు గాని చేసిన ఏ దుష్కర్మమైనా అక్కడ స్నానమాత్రమున నశించును. అటువంటి వాడు పద్మవర్ణ విమానమున బ్రహ్మలోకమునకు పోవును.

Verse 197

यः श्राद्ध कुरुते मर्त्यस्तस्य पुण्यफलं शृणु । अश्वमेधसहस्रस्य सम्यगिष्टस्थ यत्‌ फलम्‌

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—యెవడు శ్రాద్ధము చేయునో, అతనికి కలుగు పుణ్యఫలమును వినుము. హే రాజా! సమ్యగ్విధిగా నిర్వహించిన సహస్ర అశ్వమేధ యజ్ఞముల ఫలము ఏదో, అదే ఫలము ఇక్కడ కేవల స్నానముచేత గాని శ్రాద్ధముచేత గాని లభించును—ఇందులో సందేహము లేదు. ఇది సమస్త దుష్కృతములను నశింపజేయును; అటువంటి వాడు పద్మవర్ణ విమానమున బ్రహ్మలోకమునకు చేరును.

Verse 198

स्‍नात एव समाप्रोति कृत्वा श्राद्ध च मानव: । यत्‌ किंचिद्‌ दुष्कृतं कर्म स्त्रिया वा पुरुषेण वा

ఘూలస్త్యుడు పలికెను—మనిషి అక్కడ స్నానముచేసి శ్రాద్ధమును నిర్వహించి పరమస్థితిని పొందును. స్త్రీ గాని పురుషుడు గాని చేసిన ఏ దుష్కృతకర్మమైనా, ఈ తీర్థమున స్నానమాత్రమున నశించును—ఇందులో సందేహము లేదు.

Verse 199

स्नातमात्रस्य तत्‌ सर्व नश्यते नात्र संशय: । पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मुलोकं प्रपद्यते

ఘూలస్త్యుడు అన్నాడు— “రాజా, అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాననే సమస్త పాపాలు నశిస్తాయి; ఇందులో సందేహం లేదు. పద్మవర్ణమైన దివ్య విమానంలో అధిరోహించి అతడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు. ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి, ఆ జలాన్ని పానంచేయడం వలన మనిషి స్వర్గలోకంలో స్థిరపడతాడు. అలాగే సూర్యగ్రహణ సమయములో అమావాస్యనాడు అక్కడ పితృశ్రాద్ధం చేసిన పుణ్యఫలాన్ని విను— సక్రమంగా నిర్వహించిన సహస్ర అశ్వమేధ యజ్ఞాల ఫలం, ఆ తీర్థంలో స్నానం చేయడం వల్ల గానీ, అక్కడ శ్రాద్ధం అర్పించడం వల్ల గానీ లభిస్తుంది. స్త్రీ అయినా పురుషుడైనా చేసిన ఏ దుష్కర్మమైనా అక్కడ స్నానమాత్రంతో క్షాళితమై నశిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు. శుద్ధాత్ముడు పద్మవర్ణ విమానమార్గంగా బ్రహ్మలోకానికి చేరుతాడు.”

Verse 200

अभिवाद्य ततो यक्षं द्वारपालं मचक्रुकम्‌ कोटितीर्थमुपस्पृश्य लभेद्‌ बहुसुवर्णकम्‌

ఆపై మచక్రుక అనే ద్వారపాల యక్షునికి నమస్కరించి కోటితీర్థంలో స్నానం చేస్తే, అపారమైన స్వర్ణసంపద లభిస్తుందని చెబుతారు.